Thị trường carbon được xác định không chỉ là công cụ khí hậu, mà còn mở ra các cơ hội kinh tế, kênh tiềm năng để huy động nguồn lực cho chuyển đổi phát triển xanh, giảm phát thải, góp phần thực hiện các mục tiêu của thỏa thuận Paris. Trước xu hướng, tiềm năng phát triển của thị trường, ngày càng có nhiều mối quan tâm từ các tổ chức, nhà đầu tư, doanh nghiệp đến Việt Nam- một thị trường carbon mới nổi. Đây là cơ hội để thúc đẩy hợp tác triển khai các dự án tín chỉ carbon, đặc biệt là tín chỉ rừng và phát triển thị trường carbon ở Việt Nam.

“Việc triển khai tín chỉ carbon tại Việt Nam đã dựa trên nhiều nền tảng quan trọng được xây dựng từ trước. Cụ thể, không chỉ các bộ tiêu chuẩn về tín chỉ carbon rừng đang được Việt Nam hoàn thiện, mà nhiều tiêu chuẩn carbon quốc tế cũng có mức độ tương thích rất cao với các tiêu chuẩn chứng chỉ rừng hiện có tại Việt Nam.

Trước hết, các yêu cầu về tuân thủ pháp luật liên quan tới đất đai, tài nguyên và bảo vệ môi trường vốn là những nguyên tắc cốt lõi của chứng chỉ rừng; đồng thời cũng là tiêu chí chung trong các hệ thống tiêu chuẩn tín chỉ carbon của Việt Nam và quốc tế.

Bên cạnh đó, các yêu cầu về an toàn môi trường – xã hội trong chứng chỉ rừng đã được quy định rất chặt chẽ, từ bảo tồn đa dạng sinh học đến đảm bảo quyền lợi cộng đồng. Điều này cũng hoàn toàn tương đồng với những yêu cầu của các tiêu chuẩn carbon.

Vì vậy, với những doanh nghiệp hoặc chủ rừng đã đạt tiêu chuẩn quản lý rừng bền vững, việc nâng cấp lên tiêu chuẩn carbon không phải khởi đầu lại mà có thể phát triển dựa trên một nền tảng đã rất vững chắc.

Ở cấp độ kỹ thuật, tín chỉ carbon yêu cầu bổ sung các nội dung về giám sát, đánh giá và đặc biệt là chứng minh tính bổ sung. Tuy nhiên, Việt Nam đã có sẵn hệ thống bản đồ, dữ liệu và nhiều ô chuẩn định vị để đo đếm sinh trưởng rừng hằng năm trong khuôn khổ chứng chỉ rừng.

Đây là nguồn dữ liệu cơ sở vô cùng quan trọng để xây dựng đường tham chiếu cho các dự án carbon rừng trong thời gian tới. Điều này cho thấy Việt Nam đã sở hữu một nền tảng kỹ thuật – quản lý rất tốt để phát triển tín chỉ carbon.

Bên cạnh nền tảng tiêu chuẩn, việc triển khai các dự án carbon rừng cần tăng cường đầu tư và liên kết với hộ gia đình, cộng đồng và doanh nghiệp nhằm chuyển từ phương thức canh tác truyền thống sang các giải pháp kỹ thuật tiên tiến, từ đó giúp cải thiện năng suất và chất lượng rừng. Khi làm tốt điều này, chúng ta không chỉ tạo ra tín chỉ carbon mà còn nâng cao giá trị kinh tế của rừng.

Hiện nay, Việt Nam có khoảng 700.000 ha rừng đã được cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững, chủ yếu nhờ dòng vốn đầu tư của khu vực tư nhân. Đây là tín hiệu quan trọng, mở ra cơ hội lớn để thu hút khu vực tư nhân tham gia sâu hơn vào các dự án carbon rừng trong giai đoạn tới.

Để thúc đẩy sự tham gia của doanh nghiệp tư nhân, Việt Nam cần hoàn thiện hành lang pháp lý minh bạch, dễ tiếp cận và ổn định. Đồng thời, vai trò của chính quyền địa phương là hết sức quan trọng, bởi việc hình thành dự án phải có sự đồng thuận từ cấp tỉnh đến cấp xã để đảm bảo tính khả thi. Cùng với đó, cơ chế chia sẻ lợi ích, quy trình thỏa thuận với cộng đồng và yêu cầu về minh bạch cần được quy định rõ ràng, nhằm củng cố niềm tin và đảm bảo tính bền vững trong phát triển tín chỉ carbon rừng”.

“Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO) đã yêu cầu tất cả các chuyến bay quốc tế xuất phát từ những quốc gia tham gia Chương trình Giảm nhẹ và Bù trừ phát thải khí nhà kính đối với hàng không quốc tế (CORSIA) phải thực hiện nghĩa vụ bù trừ phát thải.

Vietnam Airlines sẽ chính thức tham gia CORSIA từ năm 2026 theo cam kết của Chính phủ với ICAO. Điều này đồng nghĩa khi Vietnam Airlines khai thác các đường bay tới những quốc gia tham gia CORSIA, hãng buộc phải sử dụng các tín chỉ carbon được ICAO chấp thuận để bù trừ phần phát thải của mình.

Hiện nay, ICAO chỉ chấp thuận 6 loại tín chỉ carbon cho chương trình CORSIA. Vì vậy, để các hãng hàng không trong nước có thể sử dụng tín chỉ trong nước, các dự án và chương trình phát triển tín chỉ carbon của Việt Nam cần được triển khai theo các tiêu chuẩn quốc tế. Khi đó, các tín chỉ mới có thể được công nhận và sử dụng cho hoạt động bay quốc tế. Điều này cũng đặc biệt quan trọng trong bối cảnh nhu cầu bù trừ phát thải theo CORSIA ngày càng lớn.

Về mặt chính sách phát triển thị trường tín chỉ carbon tại Việt Nam, chúng tôi có một số đề xuất như sau:

Thứ nhất, cần hoàn thiện khung pháp lý về quản lý và giao dịch tín chỉ carbon trong nước, bao gồm cơ chế trao đổi hoặc mua bán tín chỉ carbon phù hợp với thông lệ quốc tế và yêu cầu của CORSIA.

Thứ hai, cần có cơ chế chuyển giao tín chỉ carbon minh bạch và khả thi, để các hãng hàng không trong nước có đủ năng lực cạnh tranh với hãng nước ngoài. Đặc biệt, cần quy định rõ cơ chế mua bán tín chỉ carbon trong nước. Mong muốn của chúng tôi là ưu tiên được mua tín chỉ carbon trong nước trước. Chỉ khi nguồn cung trong nước chưa đáp ứng được thì mới phải mua tín chỉ quốc tế, nhằm củng cố nội lực cho doanh nghiệp Việt Nam.

Ngoài ra, Nhà nước cũng cần tiếp tục xây dựng cơ chế tài chính và chính sách ưu đãi để khuyến khích các hãng hàng không đầu tư công nghệ mới, nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) và các giải pháp tiết kiệm nhiên liệu…”.

“Tại hội thảo “Định hướng thị trường carbon toàn cầu và Việt Nam: Những nhận định sau COP30 và hướng đi tiếp theo”, các chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của sự tương thích quốc tế, đảm bảo thị trường carbon trong nước có thể “kết nối” với thị trường toàn cầu.

Để phát triển thị trường carbon, chúng tôi kiến nghị:

Thứ nhất, cần chuyển từ cách tiếp cận “tín chỉ carbon giá rẻ” sang “tín chỉ chất lượng cao” hay giá trị cao. Các chuẩn mực sau COP30 đã thay đổi cuộc chơi. Chúng ta cần xác định rõ ưu tiên chất lượng để bảo vệ lợi ích quốc gia, bảo vệ hệ sinh thái môi trường, tránh rủi ro về uy tín và pháp lý khi tham gia thị trường quốc tế.

Thứ hai, xây dựng hệ sinh thái thị trường carbon trong nước gắn với phát triển kinh tế xanh. Điều này bao gồm việc thiết lập và triển khai sàn giao dịch minh bạch, hệ thống định giá tín chỉ, cơ chế khuyến khích doanh nghiệp, các mô hình hợp tác công - tư thúc đẩy dự án hấp thụ carbon từ rừng, nông nghiệp, công nghiệp và đô thị.

Về thị trường và cơ chế giao dịch, sàn giao dịch, Việt Nam cần mô hình vận hành minh bạch, có tính cạnh tranh và liên thông, từng bước hướng đến khả năng “giao dịch xuyên quốc gia”. Cần làm rõ vai trò của doanh nghiệp, các bên trung gian, các chủ rừng và vai trò điều phối của Nhà nước.

Thứ ba, bảo đảm tính minh bạch, công nghệ và sự liên thông ở cấp toàn cầu. Việt Nam cần đi đầu trong áp dụng công nghệ đo đếm tiên tiến, chuẩn hệ thống đo lường, báo cáo, thẩm định (MRV) quốc tế, dữ liệu mở và hệ thống báo cáo đồng bộ. Đây là điều kiện tiên quyết để Việt Nam tham gia sâu vào chuỗi giá trị carbon toàn cầu và tránh bị loại khỏi các thị trường có tiêu chuẩn cao.

Phương pháp MRV mới theo Điều 6.4 của Thỏa thuận Paris, cùng với việc ứng dụng dữ liệu vệ tinh, AI, Blockchain trong thực hiện MRV được xác định là “điều kiện sống còn” để tín chỉ Việt Nam được chấp nhận rộng rãi.

Thị trường carbon không chỉ là “công cụ môi trường” mà phải trở thành động lực kinh tế. Cần tiếp tục xem xét mức độ tương thích của khung pháp lý Việt Nam với các chuẩn mực quốc tế sau COP30; đặc biệt đối với các quy định liên quan MRV rừng, đo đếm carbon, quyền sở hữu tín chỉ và nghĩa vụ báo cáo của doanh nghiệp”.

“Thông qua các sáng kiến toàn cầu, UNDP đã và đang có các hoạt động hỗ trợ Việt Nam, trong đó nổi bật là sáng kiến thúc đẩy hỗ trợ các quốc gia xây dựng thị trường carbon.

Cụ thể, về xây dựng hệ thống đăng ký quốc gia, UNDP toàn cầu cung cấp mã nguồn mở để tất cả các quốc gia có thể sử dụng cho xây dựng hệ thống nền tảng toàn diện để triển khai và quản lý thị trường carbon. Hệ thống này cho phép Chính phủ phát hành, theo dõi, chuyển giao và quản lý tín chỉ carbon nhằm đảm bảo tính toàn vẹn và minh bạch trong suốt vòng đời của tín chỉ, hỗ trợ quá trình chuyển đổi toàn cầu hướng tới một tương lai bền vững.

Cùng với đó, sáng kiến xây dựng một thị trường carbon mang tính toàn vẹn cao của UNDP trên toàn cầu cũng rất quan trọng. Sáng kiến này nhằm thúc đẩy, hỗ trợ 128 quốc gia trên toàn thế giới có thể tiếp cận các nguồn hỗ trợ để xây dựng thị trường carbon.

Trong thời gian qua, chúng tôi đã phối hợp với các đối tác Việt Nam để hỗ trợ, thúc đẩy xây dựng thị trường carbon toàn vẹn, làm rõ các yêu cầu triển khai  Điều 6.2 và 6.4 Thỏa thuận Paris trong bối cảnh của Việt Nam.

UNDP cũng cung cấp hỗ trợ kỹ thuật cho doanh nghiệp Việt Nam đăng ký dự án tín chỉ carbon đầu tiên trong lĩnh vực giao thông xanh theo tiêu chuẩn vàng (Gold Standard), giúp doanh nghiệp có thể tiếp cận nguồn tài chính carbon.

Với lĩnh vực rừng, UNDP đã hỗ trợ thực hiện nghiên cứu, đánh giá tiềm năng và xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về carbon rừng ngập mặn ven biển cho 28 tỉnh, thành phố (cũ) và Hướng dẫn Kỹ thuật về tính toán sinh khối và trữ lượng carbon của rừng ngập mặn. Điều này đã đặt nền tảng cho việc kiểm kê và báo cáo rừng ngập mặn cũng như phát triển các dự án carbon từ rừng ngập mặn trong tương lai.

Sắp tới, UNDP sẽ  đóng vai trò  là Ban thư ký của Đối tác hành động về carbon xanh dương (NBCAP) tại Việt Nam do Diễn đàn Kinh tế thế giới cùng với Bộ Nông nghiệp và Môi trường thành lập. Đối tác hành động NBCAP nhằm tạo cơ chế hợp tác, thúc đẩy đối thoại chính sách giữa chính phủ, khối tư nhân và các tổ chức xã hội, thúc đẩy tài chính cho carbon xanh dương ở Việt Nam.

Hiện nay, hệ thống Đo lường, báo cáo và thẩm định (MRV) của Việt Nam chưa được số hóa là một rào cản thúc đẩy phát triển thị trường carbon. Hệ thống này đóng vai trò quan trọng, hỗ trợ việc minh bạch hóa các tín chỉ carbon ở Việt Nam.

Đây là yêu cầu đặt ra trong thời gian tới cho các cơ quan quản lý nhà nước, các bộ, ban, ngành sẽ phải tập trung thúc đẩy, số hóa hệ thống MRV.

UNDP đang hỗ trợ 5 nhà máy điện than thực hiện kiểm kê khí nhà kính, đồng thời xây dựng kế hoạch giảm phát thải khí nhà kính cho giai đoạn 5 năm và 10 năm tới. Khi Việt Nam đưa ra kế hoạch phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính, các cơ sở, doanh nghiệp, nhà máy sẽ có cơ sở và định hướng tham gia thị trường carbon.

Với những bước triển khai đang được thúc đẩy, thị trường carbon tại Việt Nam đang dần hình thành những nền tảng đầu tiên. Việc hoàn thiện các hệ thống kỹ thuật và cơ chế quản lý trong thời gian tới sẽ đóng vai trò then chốt, tạo điều kiện để các doanh nghiệp và địa phương tham gia chủ động hơn, đồng thời mở ra cơ hội huy động thêm các nguồn lực phục vụ mục tiêu giảm phát thải, phát triển bền vững”.

“Đa dạng sinh học và khí hậu đã trở thành những thách thức lớn, đòi hỏi cần phải có giải pháp và nguồn lực đầu tư toàn cầu. Hiện nay, thế giới hiện đang nỗ lực để thu hẹp khoảng trống tài chính để thích ứng và ứng phó với biến đổi khí hậu, bảo tồn đa dạng sinh học.

Theo thống kê, đầu tư tài chính trên toàn cầu khoảng 6,3-6,7 nghìn tỷ USD mỗi năm cho giảm phát thải carbon, thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo tồn đa dạng sinh học. Trong bối cảnh đó, các nguồn tài chính bổ sung cần sự tham gia của cả chính phủ, doanh nghiệp cũng như các nguồn tài trợ quốc tế và song phương.

Để thu hẹp khoảng trống tài chính, thị trường carbon dự kiến có thể thu hút được các nguồn lực công và tư. Ước tính, chúng ta huy động được khoảng 14 tỷ USD từ quý 1 đến quý 3/2024 để phát triển các dự án tín chỉ carbon mới trên toàn cầu. Hiện nay, các dự án loại bỏ carbon dựa vào thiên nhiên đang chiếm tỷ lệ cao nhất.

Có thể thấy rõ tiềm năng và xu hướng phát triển của các dự án tín chỉ carbon hiện nay là rất lớn, trong đó có mối quan hệ chặt chẽ giữa chất lượng tín chỉ cao và giá tín chỉ. Hiện nay, các tín chỉ hấp thụ carbon dựa vào thiên nhiên được định mức giá cao nhất. Các tín chỉ carbon rừng và đại dương, carbon xanh cũng được đánh giá cao, đặc biệt giá tín chỉ carbon xanh đã tăng mạnh trong thời gian qua.

Thực tế cho thấy thị trường carbon toàn cầu đang trở nên phức tạp hơn bởi sự chồng chéo và liên kết giữa thị trường tự nguyện và thị trường bắt buộc, giữa thị trường quốc tế và trong nước.

Thỏa thuận về thị trường carbon quốc tế tại COP29 năm 2024 đã làm rõ các quy tắc chuyển giao tín chỉ xuyên biên giới và giúp thúc đẩy sự tham gia của thị trường. Tại COP30 đã có những quyết định quan trọng về phát triển thị trường carbon, trong đó nhấn mạnh thông điệp chính về nỗ lực tập thể và hợp tác chung. Đáng chú ý, COP30 đã ra mắt Liên minh mở về thị trường carbon bắt buộc, trong đó các chính phủ cam kết xây dựng thị trường carbon được điều phối và quản lý; đồng thời, nhấn mạnh việc tập trung vào khả năng kết nối quốc tế, hợp tác xuyên biên giới và tính toàn vẹn của thị trường.

Hội nghị cũng thúc đẩy các quy tắc của Điều 6 của Thỏa thuận Paris, tiến độ cấp phát tín chỉ, chuyển giao, MRV,… đặt kỳ vọng cao hơn về các chỉ số đường cơ sở, vấn đề rò rỉ carbon và tính bền vững.

Đáng chú ý, tính toàn vẹn, minh bạch đã được nhấn mạnh, trong đó có việc kiểm tra chặt chẽ hơn đối với tín chỉ sử dụng đất (REDD+, than bùn, rừng ngập mặn); tập trung vào các phương pháp có tính toàn vẹn cao, tránh trùng lặp và một hệ thống đăng ký quốc gia minh bạch và cơ chế chia sẻ lợi ích.

Trong tương lai, tôi cho rằng cần tăng cường MRV ở cấp quốc gia cũng như cấp địa phương; đảm bảo chia sẻ lợi ích công bằng, minh bạch cho người dân bản địa và cộng đồng địa phương; đồng thời, cần điều chỉnh các hành động tại địa phương theo cấu trúc thị trường tuân thủ đang được hình thành”.

“Hiện nay nguồn tài chính lớn từ các quỹ đầu tư toàn cầu và các doanh nghiệp đang muốn đầu tư vào các dự án carbon dựa vào thiên nhiên, đặc biệt các dự án có tính rủi ro thấp, tính toàn vẹn cao, mang lại giá trị tốt.

Tôi nhận thấy Việt Nam có vị thế tốt để thu hút nguồn vốn tư nhân, có nhiều cơ hội và lợi ích để chúng ta tiếp tục tham gia, hợp tác với các nhà đầu tư toàn cầu. Khi có các giải pháp thu hút nguồn đầu tư này, các quỹ sẽ sẵn sàng “chảy” vào Việt Nam.

Dòng tiền chảy như nước, chỗ nào ít rào cản nhất sẽ chảy qua. Để loại bỏ những rào cản đối với đầu tư của khu vực tư nhân, đòi hỏi các chính sách quốc gia cũng như quy định liên quan đến thị trường carbon phải rõ ràng, ổn định và hỗ trợ cho đầu tư khu vực tư nhân.

Bên cạnh đó, đảm bảo năng lực triển khai các dự án carbon chất lượng cao, trong đó có chương trình xây dựng năng lực; có các cơ chế quản lý dự án tốt để quản lý các dòng tiền này. Các đơn vị phát triển dự án carbon đáng tin cậy với cơ cấu đầu tư phù hợp. Đặc biệt, phải có các dự án tín chỉ carbon chất lượng cao, có tính toàn vẹn và có quy mô đầu tư hợp lý. Đồng thời, tín chỉ carbon có thể dùng được cho nhiều thị trường (tuân thủ trong nước, thị trường tự nguyện quốc tế, CORSIA, Điều 6).

Trong tất cả các loại hình nhà đầu tư, các khoản tài trợ từ các tổ chức phi chính phủ, chính phủ và tổ chức từ thiện có thể đóng vai trò xúc tác, tạo điều kiện cho các cấu trúc tài chính hỗn hợp huy động khối lượng lớn vốn tư nhân và tăng cường tính toàn vẹn, quy mô và tuổi thọ của các dự án carbon dựa vào thiên nhiên.

Các quỹ khí hậu dựa vào thiên nhiên, quỹ đầu tư và tổ chức tài chính ưu tiên các dự án tín chỉ carbon chất lượng cao nhằm tạo tỷ suất hoàn vốn và đáp ứng các yêu cầu đầu tư. Đáng chú ý, mối quan tâm từ các quỹ ngày càng tăng đối với việc sử dụng đất bền vững như một loại tài sản có thể đầu tư. Quỹ đầu tư tư nhân và quỹ đầu tư mạo hiểm hướng vào các dự án nông nghiệp tái tạo, nuôi trồng thủy sản bền vững, kinh tế tuần hoàn hoặc các đơn vị phát triển dự án carbon.

Các tập đoàn toàn cầu ủng hộ các chuỗi cung ứng không phá rừng và bền vững (tuân thủ EUDR); đầu tư để giảm thiểu rủi ro khí hậu, cải thiện chất lượng nước và đáp ứng các yêu cầu thẩm định của EU/Mỹ. Các tập đoàn này cũng đầu tư vào các tín chỉ carbon chất lượng cao, các thỏa thuận mua dài hạn và mô hình tự giảm/hấp thụ phát thải carbon ngay trong chuỗi giá trị…

Về phía cầu, NatureCo hợp tác với các tập đoàn lớn và quỹ đầu tư để huy động tài chính cho dự án và đổi lại là tín chỉ carbon do dự án tạo ra. Chúng tôi sẽ hỗ trợ toàn bộ chu trình dự án từ giai đoạn khởi tạo và thiết kế dự án ban đầu đến MRV. Cùng với các đối tác tư nhân, chúng tôi phát triển các dự án giải pháp dựa vào thiên nhiên chất lượng cao nhằm hỗ trợ khả năng phục hồi của chuỗi cung ứng, cam kết phát thải ròng bằng 0 và mua tín chỉ carbon dài hạn.

Trong khuôn khổ sáng kiến nền tảng đối tác doanh nghiệp, chúng tôi đang hỗ trợ xây dựng các dự án carbon dựa vào thiên nhiên, carbon xanh để có thể được tài trợ và triển khai tại Việt Nam. Cùng với đó, kết nối nguồn tài chính tư nhân với các dự án dựa vào thiên nhiên thực địa nhằm đạt mục tiêu khí hậu, thiên nhiên và con người. Chúng tôi cũng phối hợp với các tổ chức ở Việt Nam để xây dựng tiêu chuẩn cho thị trường carbon, phát triển dự án”.

“Khi triển khai các dự án carbon, điều quan trọng nhất là đảm bảo sự hài hòa lợi ích giữa cộng đồng địa phương, nhà đầu tư và doanh nghiệp. Ngay từ giai đoạn khởi động, cần xác định rõ địa phương có thể đáp ứng những tiêu chí gì và nhà đầu tư phải minh bạch yêu cầu, năng lực cũng như cam kết của mình. Việc “đặt đúng kỳ vọng” ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế rủi ro và tạo nền tảng hợp tác bền vững.

Để phát triển một dự án carbon hiệu quả, yếu tố cốt lõi gồm: một là, dựa vào điều kiện tự nhiên của khu vực, từ thổ nhưỡng, nguồn nước đến phương thức canh tác phù hợp. Chỉ khi hiểu đúng về hệ sinh thái thì mới có thể xây dựng mô hình bảo tồn hoặc phục hồi rừng đem lại tín chỉ carbon chất lượng.

Hai là, cần xác định rằng thu nhập từ tín chỉ carbon chỉ mang tính bổ sung. Sinh kế của người dân phải được đa dạng hóa, giúp họ không phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn thu từ carbon. Đây là yếu tố quyết định để dự án tồn tại lâu dài và giảm thiểu rủi ro khi giá tín chỉ biến động.

Ba là, xây dựng mạng lưới tổ công tác hoặc nhóm cộng đồng nhằm bảo vệ quyền lợi của người dân khi làm việc trực tiếp với doanh nghiệp. Cơ chế này giúp đảm bảo sự minh bạch, đồng thời tăng tính giám sát từ cấp cơ sở.

Đồng thời, tập huấn cho địa phương là bước không thể thiếu. Người dân cần được nâng cao kiến thức về giá trị của tín chỉ carbon, vai trò của bảo vệ rừng, cũng như tầm quan trọng của đa dạng sinh học. Khi hiểu rõ lợi ích kinh tế- xã hội và giá trị của phát triển bền vững, họ sẽ trở thành lực lượng đồng hành tích cực trong dự án.

Ngoài ra, để một dự án carbon vận hành hiệu quả, có một số nguyên tắc quan trọng cần được tuân thủ nghiêm túc. Trước hết, các tiêu chuẩn đo lường và giám sát phải minh bạch, giúp bảo đảm chất lượng tín chỉ carbon và tạo niềm tin cho cả nhà đầu tư lẫn cộng đồng. Bên cạnh đó, cơ chế chia sẻ lợi ích cần được quy định rõ ràng, từ doanh nghiệp đến từng hộ dân tham gia, để mọi người đều thấy rõ vai trò và quyền lợi của mình trong dự án.

Những nguyên tắc này không chỉ giúp tăng tính công bằng và minh bạch mà còn tạo nền tảng để dự án phát triển lâu dài, hiệu quả và bền vững, đồng thời khuyến khích người dân gắn bó hơn với công tác bảo vệ rừng”.

“Bài học về phát triển thị trường carbon từ các quốc gia trên thế giới là vô cùng quan trọng, đặc biệt khi Việt Nam đang tìm cách phát triển thị trường tín chỉ carbon bền vững và thu hút vốn đầu tư quốc tế. Một trong những yếu tố then chốt là việc xác định rõ các nguyên tắc cơ bản của tín chỉ carbon, bao gồm tính bổ sung và tính bền vững của các dự án carbon, cùng với đó là hệ thống đo lường, báo cáo, thẩm định (MRV) chặt chẽ.

Cụ thể, tính bổ sung đảm bảo rằng các dự án carbon mang lại kết quả giảm phát thải thực chất, vượt trên các mức cam kết hiện có. Trong khi tính vĩnh viễn đảm bảo rằng lượng carbon được hấp thụ hoặc giảm thải không bị mất đi trong quá trình dài hạn. MRV minh bạch là công cụ quan trọng giúp nhà đầu tư quốc tế đánh giá hiệu quả và độ tin cậy của mỗi tín chỉ carbon, từ đó đưa ra quyết định đầu tư chính xác.

Bên cạnh đó, việc làm rõ quyền sở hữu tín chỉ carbon và cơ chế chia sẻ lợi ích cũng đóng vai trò then chốt. Quyền sở hữu tín chỉ carbon cần được xác định minh bạch; đồng thời, các cơ chế chia sẻ lợi ích giữa nhà đầu tư, cộng đồng địa phương và các bên liên quan phải công bằng, rõ ràng. Khi quyền lợi và trách nhiệm của các bên được xác định rõ ràng, các dự án không chỉ đảm bảo tính hợp pháp mà còn tăng giá trị tín chỉ carbon nhờ sự ổn định và minh bạch trong quản lý.

Thị trường carbon Việt Nam cũng có tiềm năng lớn, cơ hội cho khu vực tư nhân. Các doanh nghiệp xuất khẩu có thể sử dụng tín chỉ carbon để đáp ứng các yêu cầu quốc tế về trung hòa carbon hoặc tiêu chuẩn ESG, từ đó tạo lợi thế cạnh tranh cho hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Việc phát triển các dự án carbon chất lượng cao cũng sẽ mở ra cơ hội hợp tác giữa khu vực công và tư, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và xây dựng các mô hình tài chính bền vững, bao gồm cả việc huy động vốn từ các quỹ đầu tư quốc tế.

Xu hướng toàn cầu cho thấy hiện nay các nhà đầu tư ưu tiên các dự án carbon có chất lượng cao, minh bạch, có thể kiểm chứng bằng dữ liệu thực tế và công nghệ. Công nghệ Blockchain cũng có thể giúp nâng cao tính minh bạch và khả năng truy xuất nguồn gốc tín chỉ carbon.

Đây là một hướng đi quan trọng mà Việt Nam có thể cân nhắc áp dụng để phát triển thị trường carbon bền vững, đảm bảo tính minh bạch, tăng niềm tin của nhà đầu tư quốc tế; đồng thời, khẳng định vị thế của tín chỉ carbon Việt Nam trên thị trường toàn cầu”.

-

Theo quy định mới, mức phí bảo vệ môi trường đối với nước thải sinh hoạt được xác định bằng 10% giá bán 1m³ nước sạch...

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 346/2025/NĐ-CP quy định về phí bảo vệ môi trường đối với nước thải.

Nghị định quy định chi tiết về đối tượng chịu phí, người nộp phí, tổ chức thu phí, các trường hợp miễn phí, mức phí cũng như việc khai, thu, nộp, quản lý và sử dụng phí bảo vệ môi trường đối với nước thải sinh hoạt và nước thải công nghiệp.

MỨC PHÍ VÀ SỐ PHÍ PHẢI NỘP

Theo quy định này, đối tượng chịu phí bảo vệ môi trường đối với nước thải công nghiệp là toàn bộ nước thải phát sinh từ cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, khu sản xuất, kinh doanh, dịch vụ tập trung, cụm công nghiệp xả vào nguồn tiếp nhận theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường.

Đối tượng chịu phí bảo vệ môi trường đối với nước thải sinh hoạt bao gồm nước thải sinh hoạt và nước thải phát sinh từ cơ sở thuộc danh mục các loại hình kinh doanh, dịch vụ phát sinh nước thải được quản lý như nước thải sinh hoạt theo quy định tại Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải sinh hoạt và nước thải đô thị, khu dân cư tập trung do Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành.

Bên cạnh đó, nước thải của các cơ sở có tổng lượng nước thải trung bình năm dưới 20 m3/ngày (tương đương 7.300 m3/năm) trong trường hợp sử dụng nước từ hệ thống cấp nước sạch cũng thuộc diện áp dụng.

Việc thu phí bảo vệ môi trường đối với nước thải sinh hoạt được thực hiện thông qua hóa đơn tiền nước.

Cụ thể, Nghị định quy định mức phí bảo vệ môi trường đối với nước thải sinh hoạt là 10% trên giá bán của 01 m3 nước sạch chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng. Trường hợp cần áp dụng mức phí cao hơn, HĐND cấp tỉnh quyết định mức phí cụ thể cao hơn đối với từng đối tượng chịu phí.

Số phí bảo vệ môi trường phải nộp đối với nước thải sinh hoạt được xác định trên cơ sở lượng nước sạch tiêu thụ thực tế của người sử dụng, xác định theo chỉ số đồng hồ đo nước. Giá bán nước sạch làm căn cứ tính phí là giá nước sinh hoạt do UBND cấp tỉnh ban hành, chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng.

Việc thu phí bảo vệ môi trường đối với nước thải sinh hoạt được thực hiện thông qua hóa đơn tiền nước. Tổ chức cung cấp nước sạch có trách nhiệm thu, theo dõi riêng khoản phí này và nộp đầy đủ vào ngân sách nhà nước theo quy định.

Hằng tháng, chậm nhất là ngày 20 của tháng tiếp theo, toàn bộ số tiền phí thu được phải được chuyển vào tài khoản phí chờ nộp ngân sách nhà nước và thực hiện khai, quyết toán theo quy định của pháp luật về quản lý thuế.

Bên cạnh nước thải sinh hoạt, Nghị định cũng quy định mức phí, xác định số phí phải nộp đối với nước thải công nghiệp.

10 TRƯỜNG HỢP ĐƯỢC MIỄN PHÍ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG ĐỐI VỚI NƯỚC THẢI

Đáng chú ý, Nghị định cũng quy định 10 trường hợp được miễn phí bảo vệ môi trường đối với nước thải.

Thứ nhất, nước xả ra từ nhà máy thủy điện bao gồm nước xả ra từ tua bin phát điện của nhà máy thủy điện lấy từ đập, hồ chứa của nhà máy, không qua bất kỳ công đoạn sản xuất, vận hành nào có khả năng gây ô nhiễm (không bao gồm nước thải từ sinh hoạt, từ hoạt động bảo dưỡng, sửa chữa, vệ sinh công trình và hoạt động cơ khí, kỹ thuật, tổ chức, vận hành khác của nhà máy có tiếp xúc với chất gây ô nhiễm).

Thứ hai, nước thải từ nước biển dùng vào sản xuất muối.

Thứ ba, nước thải sinh hoạt của tổ chức, hộ gia đình, cá nhân ở địa bàn cấp xã có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn theo quy định của pháp luật đầu tư; nước thải sinh hoạt của tổ chức (trừ cơ sở phát sinh tổng lượng nước thải trung bình từ 20 m3/ngày (tương ứng với 7.300 m3/năm) trở lên), hộ gia đình, cá nhân ở địa bàn chưa có hệ thống cung cấp nước sạch hoặc tự khai thác nước để sử dụng.

Có 10 trường hợp sẽ được miễn phí bảo vệ môi trường đối với nước thải. Ảnh minh họa

Thứ tư, nước trao đổi nhiệt theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường.

Thứ năm, nước thải từ nước mưa tự nhiên chảy tràn.

Thứ sáu, nước thải từ phương tiện đánh bắt thủy sản, hải sản.

Thứ bảy, nước thải của hệ thống xử lý nước thải tập trung đô thị theo quy định của pháp luật về thoát nước và xử lý nước thải và nước thải của hệ thống thoát nước và xử lý nước thải của khu chung cư cao tầng, cụm chung cư, khu dân cư tập trung theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường.

Thứ tám, nước thải từ hoạt động khai thác khoáng sản theo quy định của pháp luật về địa chất và khoáng sản.

Thứ chín, nước thải từ hoạt động sản xuất, chế biến của cơ sở được tái sử dụng theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường.

Thứ mười, nước thải từ hoạt động nuôi trồng thủy sản, hải sản.

Theo quy định, từ ngày Nghị định có hiệu lực thi hành, trường hợp HĐND cấp tỉnh chưa ban hành mức phí bảo vệ môi trường đối với nước thải sinh hoạt và tỷ lệ để lại tiền phí bảo vệ môi trường đối với nước thải sinh hoạt theo quy định thì tiếp tục thực hiện theo văn bản đã ban hành theo quy định tại Nghị định số 53/2020/NĐ-CP. HĐND cấp tỉnh ban hành văn bản mới thay thế tại kỳ họp gần nhất.

Việc kê khai, thẩm định tờ khai, thu, nộp, quyết toán, quản lý và sử dụng phí đối với các trường hợp phát sinh trước ngày Nghị định này có hiệu lực thì hành thì tiếp tục thực hiện theo quy định tại Nghị định số 53/2020/NĐ-CР.

Nghị định cũng nêu rõ, việc nộp phí bảo vệ môi trường đối với nước thải theo quy định tại Nghị định này không là căn cứ xác nhận việc xả thải hợp pháp của cơ sở thải nước thải. Cơ sở thải nước thải vi phạm các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường sẽ bị xử lý vi phạm theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường.

-Nhĩ Anh

Nhu cầu rót vốn của nhà đầu tư vào lĩnh vực AI vẫn ở mức cao, bất chấp các cảnh báo bong bóng...

Công ty trí tuệ nhân tạo xAI của tỷ phú Elon Musk vừa huy động được 20 tỷ USD trong đợt huy động vốn mới nhất, vượt xa mục tiêu đề ra là huy động 15 tỷ USD. Số vốn này sẽ phục vụ cho việc đẩy mạnh phát triển các mô hình AI và hạ tầng điện toán mới.

Trong một tuyên bố, xAi cho biết các nhà đầu tư tham gia vào vòng gọi vốn này bao gồm Valor Equity Partners, StepStone Group, Fidelity Management Research Company, và Quỹ đầu tư quốc gia Qatar (QIA). Ngoài ra, hai công ty Nvidia và Cisco Investments tham gia với tư cách nhà đầu tư chiến lược, giữ vai trò hỗ trợ xAI mở rộng năng lực điện toán.

xAI hiện đang đào tạo mô hình AI thế hệ mới có tên Grok 5. Công ty cho biết sẽ dùng số vốn mới huy động được để xây dựng hạ tầng, đẩy nhanh việc phát triển và triển khai các sản phẩm AI, và đầu tư nghiên cứu.

Nhu cầu rót vốn của nhà đầu tư vào lĩnh vực AI vẫn ở mức cao, bất chấp các cảnh báo bong bóng được đưa ra khi các công ty chi mạnh để phát triển năng lực điện toán và các mô hình AI mới.

Theo hãng tin CNBC, xAI hiện đang mở rộng trung tâm dữ liệu để đào tạo thêm các mô hình tiên tiến nhằm rút ngắn khoảng cách với ChatGPT của OpenAi và Gemini của Alphabet.

Đợt gọi vốn này định giá xAI ở mức khoảng 230 tỷ USD, tăng gấp đôi so với tại thời điểm mùa xuân năm ngoái - theo tờ báo Financial Times. Trong vòng gọi vốn gần đây nhất vào tháng 7, công ty huy động được 10 tỷ USD.

Không chỉ xAI mà nhiều startup AI khác đã đạt mức vốn hóa “khủng” trong thời gian gần đây, khi các công ty này huy động được những số vốn lớn để rót vào các mô hình. Hồi tháng 10, OpenAi huy động được 6,6 tỷ USD trong một đợt chào bán cổ phiếu định giá công ty ở mức 500 tỷ USD. Một tháng sau đó, Anthropic được định giá ở mức khoảng 350 tỷ USD trong một cuộc gọi vốn có sự tham gia của Microsoft và Nvidia.

xAI hiện đang sở hữu và vận hành mạng xã hội X, trước đây là Twitter, sau khi hai công ty sáp nhập làm một vào tháng 3/2025.

Thách thức đối với xAI hiện nay là một loạt cuộc điều tra mới ở châu Âu, Ấn Độ và Malaysia, sau khi chatbot Grok tạo ra các hình ảnh gây tranh cãi liên quan tới phụ nữ và trẻ em và những hình ảnh này bị chia sẻ trên X.

Dù vậy, xAI đã ký được một thỏa thuận với Bộ Quốc phòng Mỹ, và Grok gần đây đã được bổ sung Grok vào nên tảng tác nhân AI của cơ quan này. Grok cũng đang là chatbot chính của các nền tảng các cược trực tuyến Polymarket và Kalshi.

-Bình Minh

Theo định hướng này, các thị trường giao dịch cổ phiếu, trái phiếu và chứng khoán phái sinh được sắp xếp lại theo hướng chuyên môn hóa chức năng giữa Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE) và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX).

Bộ Tài chính vừa ban hành Thông tư số 139/2025/TT-BTC, sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 57/2021/TT-BTC (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư số 69/2023/TT-BTC), liên quan đến lộ trình sắp xếp lại các thị trường giao dịch chứng khoán.

Trước đó, Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 57/2021/TT-BTC ngày 12/7/2021 của Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định lộ trình sắp xếp lại thị trường giao dịch cổ phiếu, thị trường giao dịch trái phiếu, thị trường giao dịch chứng khoán phái sinh và thị trường giao dịch các loại chứng khoán khác được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư số 69/2023/TT-BTC ngày 15/11/2023 của Bộ trưởng Bộ Tài chính.

Theo định hướng này, các thị trường giao dịch cổ phiếu, trái phiếu và chứng khoán phái sinh được sắp xếp lại theo hướng chuyên môn hóa chức năng giữa Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE) và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX).

Cụ thể, theo quy định mới, chậm nhất đến hết ngày 31/12/2026, HOSE phải hoàn thành việc tiếp nhận cổ phiếu của các tổ chức niêm yết chuyển từ HNX.

Đồng thời, HNX cũng có trách nhiệm hoàn tất việc chuyển toàn bộ cổ phiếu niêm yết sang HOSE trong cùng thời hạn này.

Thông tư này có hiệu lực từ ngày 30/12/2025.

-Hà Anh

Tổng thống Mỹ Donald Trump từ lâu đã bày tỏ mong muốn giành quyền kiểm soát Greenland, hòn đảo Bắc Cực rộng lớn với nguồn tài nguyên thiên nhiên dồi dào thuộc Đan Mạch...

Trong bối cảnh giới chức Mỹ những ngày gần đây tiếp tục đưa ra những tuyên bố thể hiện ý định này và vấp phải sự phản đối của nhiều quốc gia, một báo cáo đã nêu rõ những thách thức lớn mà nền kinh tế Greenland đang phải đối mặt.

Trong một cuộc trao đổi email với hãng tin CNBC ngày 6/1, thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết Tổng thống Trump và các quan chức trong chính quyền ông đang cân nhắc “nhiều lựa chọn” để có được quyền kiểm soát Greenland, bao gồm cả phương án “sử dụng quân đội Mỹ”. Trước đó, vào hôm Chủ nhật, ông Trump nói Mỹ cần Greenland cho mục đích an ninh quốc gia.

Greenland là một lãnh thổ của Đan Mạch, quốc gia đồng minh với Mỹ trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Ngày 6/1, lãnh đạo Đan Mạch và các nước châu Âu khác trong NATO đã đưa ra một tuyên bố chung phản đối ý định giành quyền kiểm soát Greenland của Mỹ.

“Greenland thuộc về nhân dân Greenland. Chỉ có Đan Mạch và Greenland mới có quyền quyết định những vấn đề liên quan tới Đan Mạch và Greenland”, tuyên bố có đoạn viết.

Tuyên bố của bà Leavitt về Greenland được đưa ra sau tuyên bố chung này. “Tổng thống Trump đã nói rõ rằng việc có được Greenland là một ưu tiên an ninh quốc gia của Mỹ, và giữ vai trò quan trọng trong việc ứng phó với các đối thủ của Mỹ ở vùng Bắc Cực. Tổng thống và đội ngũ của ông đang thảo luận nhiều lựa chọn khác nhau để theo đuổi mục tiêu chính sách đối ngoại quan trọng này, và dĩ nhiên, sử dụng quân đội Mỹ luôn là một phương án”, bà Leavitt viết trong email.

Tuy nhiên, tờ Wall Street cùng ngày đưa tin rằng trong một cuộc họp kín với các nghị sỹ Mỹ, Ngoại trưởng Marco Rubio nói mục tiêu của chính quyền là mua lại Greenland từ Đan Mạch.

Trong nhiệm kỳ thứ hai này, ông Trump đã thường xuyên nói về sáp nhập Greenland và Canada vào Mỹ, cũng như giành quyền kiểm soát kênh đào Panama. Việc ông Trump trong những ngày gần đây nói về sáp nhập Greenland đặc biệt gây nhiều lo ngại, vì Mỹ mới can thiệp vào Venezuela và bắt vợ chồng Tổng thống Nicolas Maduro.

Giữa bối cảnh như vậy, một báo cáo ngày 6/1 của ông Soren Bjerregaard - trưởng bộ phận chứng khoán và cán cân thanh toán của Ngân hàng Trung ương Đan Mạch (Danmarks Nationalbank), cảnh báo rằng có nhiều “thách thức lớn ở phía trước” đối với nền kinh tế Greenland.

Năm 2025, kinh tế Greenland - với ngành chủ lực là đánh bắt hải sản - tăng trưởng 0,8%. Năm nay, nền kinh tế của hòn đảo được dự báo duy trì mức tăng 0,8%, giảm mạnh từ mức tăng 2% của năm 2022. Theo Danmarks Nationalbank, xu hướng giảm tốc của kinh tế Greenland sẽ tiếp tục trong thời gian tới.

“Nền kinh tế Greenland đang chậm lại, với mức tăng trưởng khiêm tốn và những thách thức nghiêm trọng đối với nền tài chính công. Đó một phần là do việc xây dựng cơ sở hạ tầng mới, cụ thể là sân bay, đã gần hoàn tất, trong khi các dự án lớn về cung cấp năng lượng và trong các lĩnh vực khác vẫn chưa được triển khai”, ông Bjerregaard viết trong báo cáo.

Báo cáo cho biết thêm rằng trữ lượng tôm đang giảm xuống, khiến ngành đánh bắt hải sản gặp khó khăn, và nền tài chính công của Greenland “xấu đi một cách đáng ngạc nhiên trong năm 2025”. Áp lực tài chính công của hòn đảo đến từ việc chính quyền Greenland thu được ít cổ tức hơn từ các công ty nhà nước.

“Thanh khoản trong ngân sách chính quyền Greenland đã giảm xuống mức thấp đáng lo ngại trong nửa sau của năm 2025”, ông Bjerregaard viết trong báo cáo và cho biết chính quyền sẽ đưa ra các biện pháp thắt chặt tài khóa khẩn cấp cho năm 2026.

“Đang có nhiều thách thức tài khóa ở phía trước. Cùng với đó, dân số giảm và lão hóa đặt ra thêm thách thức đối với nền kinh tế”, báo cáo nhận định.

Ở thời điểm quý 4/2205, dân số của Greenland là 56.699 người. Theo dự báo, đến năm 2026, dân số trên đảo này sẽ giảm 20%, một phần do khó thu hút người di cư tới Greenland để thay thế những người di cư khỏi đảo này.

-Bình Minh

Với hơn 6 tỷ lượt hành khách và 3 tỷ tấn hàng hóa được vận chuyển, ngành vận tải năm 2025 là một trong những động lực thúc đẩy kinh tế bứt phá. Đáng chú ý là sự bứt phá của vận tải hành khách đường sắt với mức tăng gần 100% so với năm trước và vận tải hàng hóa đường biển vẫn giữ mức tăng hai con số bất chấp những khó khăn từ tình hình thế giới...

Theo số liệu tổng hợp của Cục Thống kê, tính chung cả năm 2025, vận chuyển hành khách đạt 6.183,6 triệu lượt, tăng 22,2% so với năm trước; luân chuyển hành khách đạt 312,0 tỷ lượt khách.km, tăng 13,6%. Ở chiều ngược lại, vận chuyển hàng hóa đạt 3.027,7 triệu tấn, tăng 14,1%, với luân chuyển đạt 612,3 tỷ tấn.km, tăng 13,1%.

TĂNG NHANH VỀ SỐ LƯỢT, NHỊP LUÂN CHUYỂN MỞ RỘNG CHẬM HƠN

Đi sâu vào lĩnh vực vận tải hành khách, xu thế xuyên suốt năm 2025 là số lượt đi lại tăng nhanh hơn so với cự ly di chuyển bình quân. Ngay từ quý 1/2025, vận tải hành khách đã ghi nhận mức tăng so với cùng kỳ, đóng vai trò tạo nền cho cả năm. Cụ thể, quý 1/2025 đạt 1.414,2 triệu lượt hành khách, tăng 17,6%, trong khi luân chuyển đạt 77,7 tỷ lượt khách.km, tăng 14,7%.

Sang quý 2/2025, cùng với cao điểm du lịch hè, nhịp tăng trở nên rõ rệt hơn. Vận chuyển hành khách đạt 1.462,8 triệu lượt, tăng 25,9% so với cùng kỳ, trong khi luân chuyển đạt 76,0 tỷ lượt khách.km, tăng 15,1%. Chênh lệch giữa hai chỉ tiêu phản ánh số lượt đi lại tăng nhanh hơn so với quãng đường di chuyển bình quân.

Đến quý 3/2025, vận tải hành khách duy trì mức tăng cao. Quý này ghi nhận 1.655,1 triệu lượt hành khách, tăng 25,1%, với luân chuyển đạt 83,0 tỷ lượt khách.km, tăng 18,0%. Đây là quý có quy mô vận chuyển lớn nhất trong năm, đóng góp đáng kể vào tổng mức tăng lũy kế chín tháng.

Trong quý 4/2025, vận tải hành khách tiếp tục tăng so với cùng kỳ, song tốc độ thấp hơn so với hai quý trước. Tổng vận chuyển đạt 1.669,5 triệu lượt, tăng 21,5%, trong khi luân chuyển đạt 78,7 tỷ lượt khách.km, tăng 11,5%. Riêng tháng 12, vận tải hành khách đạt 567,5 triệu lượt, tăng 3,8% so với tháng trước, cho thấy nhu cầu đi lại cuối năm tiếp tục được duy trì.

Tính chung cả năm, mức tăng 22,2% của vận chuyển cao hơn đáng kể so với mức tăng 13,6% của luân chuyển. Chênh lệch này lặp lại xuyên suốt các quý, cho thấy động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ gia tăng tần suất và số lượt đi lại, thay vì mở rộng cự ly di chuyển.

Xét theo phạm vi, vận tải hành khách trong nước chiếm gần như toàn bộ quy mô, đạt 6.164,2 triệu lượt, tăng 22,2%. Trong khi đó, vận tải hành khách ngoài nước đạt 19,4 triệu lượt, tăng 7,8%, với 61,5 tỷ lượt khách.km luân chuyển, tăng 6,4%, phản ánh đặc thù di chuyển cự ly dài dù số lượt không lớn.

Theo loại hình vận tải, đường bộ tiếp tục giữ vai trò chi phối về số lượt trong toàn bộ năm, với 5.654,7 triệu lượt khách, tăng 22,4%. Đường sắt ghi nhận mức tăng mạnh về vận chuyển, đạt 39,9 triệu lượt, tăng gần 100%, trong khi luân chuyển tăng 15,7%, cho thấy số lượt tăng nhanh hơn cự ly vận chuyển. Điều này phù hợp khi số lượng hành khách đang sử dụng các tuyến đường sắt đô thị tại hai thành phố là Hà Nội và TP.HCM ngày một nhiều hơn.

Số liệu vận tải hành khách năm 2025 theo ngành vận tải. Nguồn: Cục Thống kê.

Song song với đó, đường thủy nội địa vận chuyển 453,5 triệu lượt khách, tăng 14,2%, với luân chuyển tăng 21,6%, phần nào phản ánh cự ly di chuyển bình quân tăng nhanh hơn số lượt.

Ngược lại, vận tải hành khách đường biển đạt 11,3 triệu lượt, giảm 5,1%, trong khi luân chuyển vẫn tăng 8,7%, cho thấy sự thay đổi về cơ cấu cự ly vận chuyển. Hàng không, tính theo ngành vận tải, đạt 55,9 triệu lượt hành khách, tăng 7,4%, với luân chuyển tăng 6,2%, duy trì vai trò ổn định trong tổng luân chuyển hành khách.

KHỐI LƯỢNG TĂNG ĐỀU, LUÂN CHUYỂN ĐƯỜNG DÀI ĐÓNG VAI TRÒ CHỦ ĐẠO

So với hành khách, vận tải hàng hóa năm 2025 thể hiện nhịp tăng ổn định hơn giữa các quý và ít chịu tác động của yếu tố mùa vụ. Ngay trong quý 1/2025, khối lượng hàng hóa vận chuyển đạt 715,8 triệu tấn, tăng 15,4%, trong khi luân chuyển đạt 138,6 tỷ tấn.km, tăng 8,9%, phản ánh nhu cầu lưu thông phục vụ sản xuất và tiêu dùng duy trì ở mức cao từ đầu năm.

Sang quý 2/2025, vận chuyển hàng hóa đạt 730,7 triệu tấn, tăng 14,4%, nhưng luân chuyển tăng nhanh hơn, đạt 150,6 tỷ tấn.km, tăng 16,2%, cho thấy cự ly vận chuyển bình quân được mở rộng so với quý trước đó.

Trong quý 3/2025, vận tải hàng hóa đạt mức tăng cao nhất trong năm. Khối lượng vận chuyển đạt 804,9 triệu tấn, tăng 19,8%, với luân chuyển đạt 161,3 tỷ tấn.km, tăng 16,3%. Đây là giai đoạn phản ánh rõ nhu cầu vận chuyển phục vụ sản xuất, lưu thông và xuất nhập khẩu trước cao điểm cuối năm.

Đến quý 4/2025, vận tải hàng hóa tiếp tục duy trì đà tăng, song tốc độ thấp hơn so với quý trước đó. Quý này ghi nhận 799,6 triệu tấn hàng hóa, tăng 10,8%, với luân chuyển đạt 160,2 tỷ tấn.km, tăng 9,9%. Riêng tháng 12, khối lượng vận chuyển đạt 272,3 triệu tấn, tăng 4,7% so với tháng trước, đóng góp đáng kể vào tổng quy mô cả năm.

Tính chung năm 2025, vận chuyển hàng hóa tăng 14,1%, trong khi luân chuyển tăng 13,1%, phản ánh sự mở rộng tương đối đồng đều cả về khối lượng và cự ly vận chuyển.

Xét theo phạm vi, vận tải hàng hóa trong nước ước đạt 2.977,5 triệu tấn, tăng 14,3%, song luân chuyển chỉ tăng 7,3%, phản ánh đặc trưng vận chuyển ngắn và trung tuyến.

Ngược lại, vận tải hàng hóa ngoài nước đạt 50,2 triệu tấn, tăng 4,3%, nhưng luân chuyển đạt 257,3 tỷ tấn.km, tăng 22,2%, đóng góp tỷ trọng lớn vào tổng cự ly vận chuyển của toàn ngành.

Theo loại hình, đường bộ tiếp tục chiếm ưu thế về khối lượng với 2.275,4 triệu tấn hàng hóa, tăng 14,7%, trong khi luân chuyển chỉ tăng 8,9%. Đường thủy nội địa trong năm 2025 vận chuyển 598,0 triệu tấn, tăng 12,8%, với luân chuyển tăng 10,9%, giữ vai trò quan trọng trong vận chuyển hàng rời.

Số liệu vận tải hàng hóa năm 2025 phân theo ngành vận tải. Nguồn: Cục Thống kê.

Đường biển đạt 148,3 triệu tấn hàng hóa vận chuyển, tăng 12%, và luân chuyển đạt 321,9 tỷ tấn.km, tăng 16,6%, tiếp tục là phương thức chủ đạo về vận tải đường dài và xuất nhập khẩu.

Đường sắt đạt 5,5 triệu tấn, tăng 7,1%, với luân chuyển tăng 4,9%. Trong khi hàng không vận chuyển 0,5 triệu tấn, tăng 4,4%, chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng quy mô vận tải hàng hóa.

-Minh Kiệt

Covering over 10,000 sq.m, the exhibition is expected to host around 500 domestic and foreign booths representing companies from over 20 countries, showcasing advancements in industrial manufacturing technologies and equipment.

Diễn biến này cho thấy dòng vốn vẫn ưu tiên các rổ chỉ số cổ phiếu Mỹ trong giai đoạn đầu năm, bất chấp việc các chỉ số thị trường điều chỉnh nhẹ.

Trong tuần giao dịch vừa qua, thị trường chứng khoán Mỹ ghi nhận nhịp điều chỉnh nhẹ trong bối cảnh thanh khoản suy yếu do kỳ nghỉ cuối năm và tâm lý thận trọng quay trở lại đối với nhóm cổ phiếu công nghệ sau giai đoạn tăng mạnh trước đó. Các phiên đầu tuần cho thấy áp lực chốt lời gia tăng tại nhóm công nghệ, khiến các chỉ số chính đồng loạt giảm điểm.

Đến phiên giao dịch ngày 02/01, thị trường chuyển sang trạng thái dao động giằng co khi lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ nhích lên cùng với việc đồng đô la Mỹ (USD) mạnh hơn, qua đó khiến thị trường tiến hành tái định giá kỳ vọng về lộ trình lãi suất trong giai đoạn đầu năm.

Kết thúc tuần, chỉ số Standard Poor’s 500 (SP 500) giảm 1,1% so với tuần trước (week-over-week), chỉ số Nasdaq Composite giảm 1,6% so với tuần trước, trong khi chỉ số Dow Jones Industrial Average giảm 0,7% so với tuần trước.

Song song với nhịp điều chỉnh của thị trường chứng khoán Mỹ, dòng tiền vào các quỹ hoán đổi danh mục (Exchange-Traded Fund – ETF) tại Mỹ gần như đi ngang so với tuần trước đó. Tổng giá trị huy động ròng đạt 36,19 tỷ USD, tăng nhẹ 0,5% so với tuần trước.

Điểm đáng chú ý là sự xoay trục mạnh mẽ của dòng tiền sang các quỹ ETF cổ phiếu Mỹ, với giá trị hút ròng lên tới 27,59 tỷ USD, tăng 92,5% so với tuần trước. Diễn biến này cho thấy dòng vốn vẫn ưu tiên các rổ chỉ số cổ phiếu Mỹ trong giai đoạn đầu năm, bất chấp việc các chỉ số thị trường điều chỉnh nhẹ.

Ngược lại, ETF trái phiếu Mỹ ghi nhận dấu hiệu hạ nhiệt khi giá trị hút ròng giảm xuống còn 9,07 tỷ USD, tương đương mức giảm 49,1% so với tuần trước.

Đối với các quỹ ETF đầu tư ra ngoài nước Mỹ, dòng tiền thể hiện sự thận trọng rõ rệt hơn. Cụ thể, ETF cổ phiếu ngoài Mỹ chỉ hút ròng 4,42 tỷ USD, giảm mạnh 65,4% so với tuần trước, trong khi ETF trái phiếu ngoài Mỹ hút ròng 1,18 tỷ USD, giảm 33,9% so với tuần trước. Việc đồng đô la Mỹ và lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ cùng tăng trong tuần đã làm suy giảm sức hấp dẫn tương đối của các tài sản ngoài Mỹ, qua đó khiến hoạt động giải ngân ra thị trường quốc tế chững lại.

Trong khi đó, dòng vốn vào các quỹ ETF hàng hóa đảo chiều sang trạng thái rút ròng với giá trị -0,52 tỷ USD, sau khi ghi nhận mức hút ròng mạnh trong tuần trước đó. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc giá vàng hạ nhiệt cùng với xu hướng tăng giá của đồng đô la Mỹ.

Nhìn chung, tổng dòng tiền vào các quỹ ETF không suy giảm đáng kể, tuy nhiên cấu trúc dòng vốn cho thấy sự ưu tiên tiếp tục nghiêng về thị trường Mỹ, đồng thời giảm tỷ trọng phân bổ vào hàng hóa và các tài sản ngoài Mỹ trong tuần giao dịch ngắn.

Tại khu vực châu Á, dòng vốn của nhà đầu tư nước ngoài ghi nhận sự phân hóa mạnh trong tuần đầu năm. Đáng chú ý, thị trường Ấn Độ bị rút ròng 1,54 tỷ USD, tăng mạnh so với tuần trước đó, trong bối cảnh đồng rupee tiếp tục mất giá bất chấp các biện pháp can thiệp quy mô lớn từ Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (Reserve Bank of India). Đồng thời, tâm lý nhà đầu tư vẫn duy trì sự thận trọng trước triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp và các yếu tố bất định liên quan đến thương mại quốc tế.

Ngược lại, dòng tiền tiếp tục tìm đến các thị trường gắn chặt với chuỗi giá trị công nghệ. Thị trường Đài Loan tiếp tục hút ròng 1,04 tỷ USD, trong khi Hàn Quốc đảo chiều sang trạng thái rút ròng 316,6 triệu USD sau tuần hút ròng mạnh trước đó.

Bên cạnh đó, Indonesia duy trì hút ròng 124,4 triệu USD, nhờ định hướng chính sách ưu tiên ổn định tỷ giá của Ngân hàng Trung ương Indonesia (Bank Indonesia) cùng với kỳ vọng tăng trưởng kinh tế năm 2026 tương đối vững chắc, giúp thị trường này giữ được sức hấp dẫn so với các thị trường nhạy cảm hơn trước biến động của nhóm cổ phiếu công nghệ.

Dòng vốn vào các quỹ ETF tại khu vực Đông Nam Á tiếp tục trong trạng thái rút ròng nhưng mức độ đã thu hẹp đáng kể so với tuần trước, với tổng giá trị rút ròng 2,88 triệu USD. Trong đó, Singapore (định danh bằng đồng USD) và Việt Nam lần lượt hút ròng 4,47 triệu USD và 2,38 triệu USD. Ngược lại, Thái Lan bị rút ròng 5,10 triệu USD, Philippines rút ròng 3,74 triệu USD và Indonesia rút ròng 0,89 triệu USD.

Riêng các quỹ ETF có phân bổ đầu tư vào thị trường Việt Nam ghi nhận trạng thái rút ròng nhẹ. Áp lực rút vốn chủ yếu đến từ quỹ Fubon FTSE Vietnam ETF với giá trị -2,29 triệu USD và quỹ E1VFVN30 ETF với giá trị -0,81 triệu USD. Ở chiều ngược lại, quỹ FUEVFVND ETF hút ròng 0,73 triệu USD, góp phần cân bằng một phần áp lực rút vốn chung.

Trên thị trường chứng khoán Việt Nam, khối nhà đầu tư nước ngoài ghi nhận mua ròng 1.568 tỷ đồng, đi ngang so với tuần trước. Hoạt động mua ròng tập trung chủ yếu tại các cổ phiếu STB với giá trị 674 tỷ đồng, FPT với 526 tỷ đồng và MWG với 453 tỷ đồng. Ở chiều ngược lại, áp lực bán ròng tập trung tại VIC với giá trị -892 tỷ đồng, VHM với -460 tỷ đồng và BWE với -328 tỷ đồng.

Với bối cảnh dòng vốn toàn cầu đang có xu hướng ổn định trở lại và sự cải thiện tương đối của tâm lý nhà đầu tư, xu hướng mua ròng của khối ngoại tại thị trường chứng khoán Việt Nam được kỳ vọng sẽ tiếp tục duy trì trong tuần giao dịch đầu tiên của năm 2026.

-Thu Minh

Trong tháng 12 - tháng cuối cùng của năm 2025, nhà đầu tư cá nhân trong nước mở mới 279.000 tài khoản, tăng mạnh so với số tài khoản mở của tháng trước 237.000 tài khoản.

Theo số liệu mới nhất từ Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam cho thấy, trong tháng 12 - tháng cuối cùng của năm 2025, nhà đầu tư cá nhân trong nước mở mới 279.000 tài khoản, tăng mạnh so với số tài khoản mở của tháng trước 237.000 tài khoản.

Tính đến hết năm 2025, số tài khoản của nhà đầu tư cá nhân trong nước đạt 11,8 triệu tài khoản vượt xa mục tiêu chính phủ đề ra. Theo đó, số tài khoản chứng khoán tương đương với khoảng 11,8% dân số, vượt mục tiêu trước thời hạn 11 triệu tài khoản vào năm 2030.

Nhà đầu tư cá nhân mở mới tài khoản tăng vọt trong bối cảnh quy mô thị trường tăng trưởng mạnh trong năm 2025, thể hiện qua vốn hóa thị trường mở rộng, thanh khoản gia tăng nhờ dòng tiền trong nước với đóng góp đáng kể từ dòng tiền margin. 

Khối ngoại bán ròng kỷ lục năm 2025 với tổng giá trị -135.329 tỷ đồng, đánh dấu năm bán ròng thứ 3 liên tiếp của khối ngoại trong chuỗi bán ròng 5/6 năm vừa qua. Năm 2025, khối ngoại mua ròng đối với: VPL (+1.495 tỷ đồng), MWG (+1.409 tỷ đồng), NVL (+1.270 tỷ đồng), trong khi bán ròng VIC (-22.994 tỷ đồng), VHM (-11.819 tỷ đồng), FPT (-11.677 tỷ đồng), …

Cá nhân và tổ chức trong nước là bên mua ròng đối ứng giá trị ròng lần lượt 54 nghìn tỷ và 43,8 nghìn tỷ. Trong khi đó, tự doanh các công ty chứng khoán năm 2025 mua ròng 6,8 nghìn tỷ đối với các cổ phiếu như: GEE (+2.438 tỷ đồng), HPG (+1.180 tỷ đồng), TCB (+1.001 tỷ đồng), … trong khi bán ròng đối với các cổ phiếu khác như: VPB (-3.012 tỷ đồng), SHS (-812 tỷ đồng), BSR (-661 tỷ đồng).

Dưới góc nhìn của Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC), việc số lượng nhà đầu tư mở tài khoản mới trong năm qua đạt mức kỷ lục là một dấu mốc rất đáng chú ý, phản ánh cả sự phát triển về chiều rộng lẫn chiều sâu của thị trường chứng khoán Việt Nam

TS Tạ Thanh Bình, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) nhấn mạnh việc số lượng nhà đầu tư cá nhân chiếm tỉ lệ quá lớn như vậy, cũng sẽ phần nào ảnh hưởng đến tính ổn định của thị trường. Chính vì vậy, Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 3168/QĐ-BTC ngày 12/9/2025 phê duyệt Đề án “Tái cấu trúc nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ đầu tư chứng khoán đến năm 2030”. Đây là một trong những nỗ lực trọng tâm của cơ quan quản lý nhằm cơ cấu lại cầu đầu tư, nâng cao chất lượng và tính bền vững của thị trường chứng khoán Việt Nam.

"Từ góc độ triển vọng, VSDC đánh giá số lượng tài khoản nhà đầu tư vẫn còn dư địa tiếp tục tăng trong những năm tới. Sự gia tăng nhanh của số lượng tài khoản cũng song hành với diễn biến tích cực của thị trường trong năm qua, khi chỉ số thị trường tăng khoảng 30%, thanh khoản cải thiện rõ rệt, niềm tin của nhà đầu tư từng bước được củng cố", TS Tạ Thanh Bình nói.

-Thu Minh

The agreement marks the global launch of the Unscripted by Hyatt brand and will expand Hyatt’s presence beyond major cities to new destinations including Cần Thơ, Tuy Hòa and Hải Phòng, the companies said in a joint statement.

Sàn thương mại điện tử nông sản Freso do Tổng Công ty Dịch vụ số Viettel, thành viên Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel) triển khai đã chính thức ra mắt vào ngày 5/1.

Trong Chiến lược phát triển nông nghiệp và nông thôn bền vững giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, Thủ tướng Chính phủ đã xác lập rõ định hướng chuyển từ tư duy “sản xuất nông nghiệp” sang phát triển “kinh tế nông nghiệp”. Các văn bản như Quyết định 150/QĐ-TTg (2022), Quyết định 56/QĐ-BTTTT và Nghị quyết 19-NQ/TW (2022) đều nhấn mạnh yêu cầu tổ chức sản xuất - kinh doanh nông nghiệp theo chuỗi giá trị; hiện đại hóa kênh thương mại; đưa nông sản và hộ nông sản lên các sàn giao dịch số; đồng thời nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc chuẩn hoá chứng từ giao dịch; tăng tính kết nối giữa các chủ thể tham gia thị trường.

Trên thực tế, đối với các đơn vị tiêu thụ như nhà hàng, quán ăn, quán cà phê…, hoạt động nhập nguyên liệu nông sản gắn liền với các yêu cầu quản lý ngày càng chặt chẽ về hóa đơn, chứng từ và quản trị dữ liệu giao dịch. Đơn cử, theo Nghị định 70/2025/NĐ-CP, từ ngày 1/6/2025, hoạt động kinh doanh dịch vụ ăn uống thuộc diện áp dụng phải sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối chuyển dữ liệu với cơ quan thuế… Từ đây, bài toán tổ chức giao dịch đầu vào - đầu ra theo hướng minh bạch, có dữ liệu và dễ truy xuất khi cần - trở thành một yêu cầu thực tế nhằm giảm rủi ro và vận hành ổn định hơn cho các đơn vị FB.

Trong bối cảnh đó, Tổng Công ty Dịch vụ số Viettel nghiên cứu phát triển Freso - sàn thương mại điện tử nông sản B2B; kết nối cung cấp nguyên liệu thực phẩm trực tiếp từ nông trại, hợp tác xã đến các nhà hàng, quán ăn, quán cà phê (FB). Freso quy tụ hơn 100 nhà cung cấp, đảm bảo hơn 10.000 mặt hàng chất lượng và đủ 100% hóa đơn VAT.

Hiện nay, Freso được triển khai chủ yếu tại Hà Nội và TP.HCM - các địa bàn tập trung 2/3 trong tổng số hơn 323.000 cơ sở FB đang hoạt động trên cả nước (tính đến cuối 2024, theo số liệu của iPOS.vn và Nestlé Professional). Việc triển khai tại các trung tâm tiêu thụ này cho phép Freso tiếp cận trực tiếp khu vực có quy mô giao dịch lớn, đồng thời từng bước hỗ trợ các đơn vị làm quen với hình thức giao dịch nông sản minh bạch, có dữ liệu và thuận tiện cho công tác quản trị.

Sàn thương mại điện tử nông sản Freso được hình thành như một giải pháp số hóa hoạt động thương mại nông sản Việt, góp phần chuẩn hoá quy trình giao dịch, minh bạch hoá nguồn gốc và kết nối các đối tượng cung - cầu hiệu quả.

Thông qua Freso, việc kết nối nguồn cung - cầu từ nông trại, hợp tác xã tới nhà hàng được thực hiện tập trung hơn, giúp giảm tình trạng giao dịch phân mảnh, phải qua nhiều trung gian. Nhờ đó, thông tin về nhà cung cấp, sản phẩm và chứng từ được quản lý thống nhất; góp phần tăng tính minh bạch và giảm rủi ro trong quá trình giao dịch. Cách vận hành này không chỉ hỗ trợ tiêu thụ nông sản theo hướng bài bản, mà còn góp phần xây dựng các chuẩn mực giao dịch phù hợp với định hướng phát triển kinh tế nông nghiệp quốc gia.

Khi truy cập website/ứng dụng Freso, người dùng được “cá nhân hoá” trải nghiệm giao diện từ danh mục sản phẩm đến nhà cung cấp phù hợp với nhu cầu và khu vực địa lý.

Cùng với tiến trình phát triển kinh tế nông nghiệp và chuyển đổi số quốc gia, Freso hướng tới góp phần xây dựng nền tảng dữ liệu và quy trình giao dịch chuẩn hóa, tạo tiền đề để nông sản Việt nâng cao giá trị và đáp ứng tốt hơn các yêu cầu của thị trường.

Tổng Công ty Dịch vụ số Viettel là đơn vị trực thuộc Tập đoàn Công nghiệp – Viễn thông Quân đội (Viettel), hoạt động chuyên sâu trong lĩnh vực fintech. Trước Freso, Tổng Công ty đã triển khai các nền tảng tài chính số quy mô lớn như Viettel Money phục vụ 30 triệu người dùng cá nhân và VT Finance dành cho doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng. Freso được xác định là bước đi tiên phong trong lĩnh vực nông nghiệp, góp phần hiện thực hóa mục tiêu chuyển đổi số hoạt động thương mại nông nghiệp nước nhà theo hướng minh bạch, chính quy và bền vững hơn.

-Khánh Huyền

Luật Công nghiệp công nghệ số chính thức luật hóa tài sản số, tài sản mã hóa, cùng với Nghị quyết 05/2025/NQ-CP về thí điểm giao dịch, đã khẳng định đây là một lớp tài sản quan trọng. Trong tương lai, dù ở cấp độ quốc gia, doanh nghiệp hay cá nhân, tài sản mã hóa đều sẽ được sở hữu và tích lũy. Bài toán trước mắt là cần sớm chuyển dịch tài sản mã hóa từ khu vực “kinh tế ngầm” rất tiềm năng hiện nay trở thành động lực phát triển kinh tế.

Ông nhìn nhận như thế nào về vai trò của loại hình tài sản mới – tài sản mã hóa sau khi chính thức được “gọi mặt, đặt tên” trong Luật Công nghiệp công nghệ số có hiệu lực từ 1/1/2026 và Nghị quyết 05 về thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam, thưa ông?

Luật Công nghiệp công nghệ số xác lập hai đặc điểm quan trọng của tài sản số.

Đặc điểm thứ nhất, tài sản số được định nghĩa trên cơ sở tham chiếu Bộ luật Dân sự 2015, qua đó khẳng định tài sản số là một loại tài sản.

Đặc điểm thứ hai, dù có nhiều cách phân loại, về cơ bản tài sản số được phân theo hai tiêu chí chính: mục đích sử dụng và tính chất công nghệ.

Ở đặc điểm thứ nhất, việc khẳng định là tài sản theo Bộ luật Dân sự cho phép các hoạt động liên quan đến tài sản số được xem xét và điều chỉnh trong khuôn khổ pháp luật hiện hành mà chưa cần ban hành luật mới. Đây cũng là xu hướng lập pháp phổ biến của nhiều quốc gia khi tiếp cận loại tài sản này. Tất nhiên, đối với các hoạt động mang tính thị trường (phát hành, giao dịch, cung cấp dịch vụ…), mức độ “đi vào đời sống” vẫn phụ thuộc vào thiết kế quy định chuyên ngành và hướng dẫn triển khai cụ thể.

Ở đặc điểm thứ hai, cách phân loại tài sản mã hóa theo mục đích sử dụng và tính chất công nghệ mở ra hướng tiếp cận tiệm cận nhiều chuẩn mực và thông lệ quốc tế, phù hợp với hệ thống pháp luật Việt Nam, vừa bảo đảm vai trò quản lý nhà nước, vừa tạo dư địa thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Khi thực hiện phân loại, có thể thấy hệ sinh thái tài sản số rất đa dạng bao gồm: CBDC (tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương), RWA (token hóa tài sản thực), tài sản ảo, token chứng khoán… Mỗi loại có đặc điểm, vai trò riêng và trong thực tiễn có thể chồng lấn về mặt phân loại. Quá trình hình thành của từng loại tài sản cũng mang những đặc thù rất khác biệt.

Chẳng hạn, Bitcoin là một loại tài sản mã hóa không gắn với tài sản thực, nhưng lại giữ vai trò nền tảng, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong không gian tài sản mã hóa. Xu hướng các quốc gia dự trữ Bitcoin nhằm tối ưu lợi ích kinh tế và thúc đẩy sự phát triển của lĩnh vực này đang được nhiều nền kinh tế lớn quan tâm. Riêng Hoa Kỳ đã có quyết định ở cấp hành pháp về việc thiết lập Quỹ Dự trữ Bitcoin chiến lược tại một số bang, trong khi nhiều quốc gia khác dù chưa chính thức về mặt hành pháp nhưng cũng đang nắm giữ lượng lớn Bitcoin một cách công khai.

Với cách tiếp cận như vậy, Luật Công nghiệp công nghệ số hướng tới đồng thời hai mục tiêu: quản lý và thúc đẩy sự phát triển của tài sản số nói chung, tài sản mã hóa nói riêng, phù hợp với pháp luật trong nước và bám sát xu hướng toàn cầu.

Nguồn tài sản mới này nên được quản lý như thế nào, thưa ông?

Trong quản lý, Việt Nam có thể tham khảo kinh nghiệm từ các mô hình đi trước như Hoa Kỳ, Các Tiểu vương quốc Arập Thống nhất (UAE), Hồng Kông, Thái Lan… Cần khẳng định rằng không tồn tại một mô hình quản trị chung phù hợp cho mọi quốc gia. Bên cạnh việc tuân thủ các tiêu chuẩn toàn cầu về phòng, chống rửa tiền của FATF, hay các khuyến nghị từ các tổ chức quốc tế khác như BIS, FSB, IMF,... mỗi quốc gia đều thiết kế khuôn khổ quản lý riêng phù hợp với đặc thù thị trường nội địa nhằm tối ưu nguồn lực và đáp ứng nhu cầu phát triển khác nhau.

Ví dụ, Hoa Kỳ ưu tiên thúc đẩy đổi mới sáng tạo, kết nối fintech với tài chính truyền thống nhưng đồng thời nhấn mạnh bảo vệ nhà đầu tư và kỷ luật thị trường; Singapore nhấn mạnh quản trị rủi ro và tuân thủ song hành đổi mới; Hồng Kông định vị mình như một trung tâm VA-VASP toàn cầu; còn UAE tận dụng khung pháp lý cởi mở để xây dựng khung cấp phép chuyên biệt, điển hình Dubai có VARA và bộ quy định quản lý hoạt động tài sản ảo nhằm thu hút doanh nghiệp quốc tế.

Đối với Việt Nam, việc ban hành các quy định thúc đẩy thị trường tài sản số gắn với RWA là một lựa chọn phù hợp và mang tính đón đầu. Cách tiếp cận này không chỉ giúp doanh nghiệp mở rộng kênh huy động vốn, gia tăng thanh khoản, mà còn tạo động lực đổi mới cho lĩnh vực fintech và tài chính truyền thống, đặc biệt tại các khu vực đang được ưu tiên phát triển như Trung tâm Tài chính quốc tế Đà Nẵng và TP.Hồ Chí Minh.

Những quy định pháp lý mới nhất về tài sản số, tài sản mã hóa cùng với Chiến lược Blockchain quốc gia trước đó sẽ tác động như thế nào đến sự phát triển của nền kinh tế Việt Nam?

Chiến lược Blockchain quốc gia được ban hành ngày 22/10/2024 đã được tiếp thêm động lực mạnh mẽ nhờ Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, Luật Công nghiệp công nghệ số, Danh mục Công nghệ chiến lược. Nói cách khác, Blockchain được kéo về đúng vị trí công nghệ hạ tầng trong chiến lược năng lực cạnh tranh quốc gia, chứ không chỉ là câu chuyện của một thị trường ngách.

Đối với thị trường tài sản số, Luật Công nghiệp công nghệ số và Nghị quyết 05/NQ-CP của Chính phủ về thí điểm thị trường tài sản mã hóa đang tạo ra khung nền ban đầu. Cùng với các cơ chế, chính sách thúc đẩy đổi mới sáng tạo của Đà Nẵng và định hướng xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế tại Đà Nẵng và TP. Hồ Chí Minh đã tạo không gian pháp lý cho triển khai và thử nghiệm khá rộng mở. Cách tiếp cận này giúp Nhà nước vừa có dữ liệu thực tiễn để hoàn thiện luật về sau, vừa giảm rủi ro hệ thống trong giai đoạn đầu triển khai thí điểm.

Để chính sách đi vào thực tiễn vẫn cần thêm nhiều văn bản hướng dẫn cụ thể, đặc biệt là các chuẩn về cấp phép vận hành, công bố thông tin, kế toán, định giá tài sản cơ sở, thuế, bảo vệ nhà đầu tư, và tuân thủ AML/CFT... Tôi tin rằng tài sản mã hóa đang khởi đầu tích cực và sẽ sớm tạo ra tác động sâu rộng tới đời sống kinh tế - xã hội, tương tự những gì mà thị trường chứng khoán đã thể hiện cách đây 20 năm.

Chiến lược Blockchain quốc gia cũng đặt ra nhiều mục tiêu cụ thể tới năm 2030 như xây dựng 3 trung tâm ứng dụng thử nghiệm có kiểm soát về Blockchain, 20 doanh nghiệp - sản phẩm “Make in Việt Nam” và hạ tầng Blockchain quốc gia. Cùng với đó là các mục tiêu lồng ghép ứng dụng công nghệ này vào hoạt động của các lĩnh vực từ ngân hàng, văn hóa và du lịch tới nông nghiệp.

Công nghệ Blockchain được xác định là một công nghệ chiến lược, hạ tầng Blockchain được định vị là hạ tầng số dùng chung cho các dịch vụ công – tư, điển hình như ứng dụng truy xuất nguồn gốc tiền chất, hóa chất của Bộ Công an đang triển khai trên nền tảng định danh quốc gia VNeID.

Bên cạnh đó, nhiều ứng dụng tiêu biểu khác đang được triển khai tích cực trên Mạng dịch vụ đa chuỗi Blockchain Việt Nam (VBSN) do VBA khởi xướng, như: ChainTracer phục vụ truy vết các dự án có dấu hiệu rủi ro; bản đồ số thí điểm tại TP. Đà Nẵng; xác thực văn bằng, chứng chỉ tại Học viện Kỹ thuật Mật mã; định danh và xác thực phi tập trung (DID/VC) tại một số ngân hàng, tổ chức tài chính lớn; cùng nền tảng xác thực, đăng ký và quản lý quyền sở hữu trí tuệ.

VBA cũng liên tục ghi nhận sự quan tâm rõ nét từ các doanh nghiệp truyền thống và các định chế tài chính trong việc phối hợp đào tạo, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về ứng dụng, triển khai Blockchain, từ cấp hội đồng quản trị, lãnh đạo cấp cao đến đội ngũ thực thi. Điều này cho thấy sự quan tâm đã chuyển từ giai đoạn tìm hiểu sang trạng thái sẵn sàng triển khai có chọn lọc, có trọng điểm.

Như ông chia sẻ, tài sản số, công nghệ Blockchain sẽ tác động tới nhiều ngành nghề, lĩnh vực khác nhau, vậy cụ thể sẽ tác động và mở ra những cơ hội như thế nào?

Nghị quyết 05/NQ-CP dự kiến cho phép tối đa 5 doanh nghiệp, mỗi doanh nghiệp có vốn điều lệ từ 10.000 tỷ đồng, tham gia thí điểm thành lập sàn giao dịch tài sản mã hóa tập trung. Tôi cho rằng nhóm doanh nghiệp này sẽ tạo ra những chuyển biến đáng kể, từ hoàn thiện hạ tầng giao dịch, thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, đến hình thành một sân chơi mới cho nhà đầu tư và các tổ chức có nhu cầu huy động vốn thông qua RWA.

Thực tế cho thấy, trong khi dòng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam 2025 dự kiến cao kỷ lục nhưng cũng chỉ ở mức 35-38 tỷ USD, thì ở các khu vực tự phát, dòng vốn tài sản mã hóa cao gấp 4 lần, lên tới 220 tỷ USD (giai đoạn tháng 7/2024 - tháng 6/2025), theo Chainalysis.

Những con số này khẳng định nguồn lực và tiềm năng rất lớn của Việt Nam trong lĩnh vực này. Vấn đề then chốt là làm thế nào để chuyển dịch dòng vốn từ khu vực “kinh tế ngầm” sang khu vực chính thống, điều vốn phụ thuộc nhiều vào chính sách cụ thể, năng lực thực thi của cơ quan quản lý và cần thời gian để trả lời.

Dù vậy, ở thời điểm hiện tại, các chính sách về tài sản mã hóa đã cho thấy tác động tích cực, thể hiện qua việc hạn chế tình trạng lợi dụng công nghệ để huy động vốn đa cấp hoặc buôn bán tài sản mã hóa giả mạo (như Bitcoin, ETH…). Việc nhiều vụ việc xảy ra trước năm 2022 được điều tra hồi tố trong thời gian gần đây cho thấy khung pháp lý đang dần phát huy hiệu quả, đồng thời thể hiện sự quyết liệt của cơ quan quản lý trong việc củng cố niềm tin đối với thị trường tài chính Việt Nam nói chung.

Đối với các doanh nghiệp, việc luật hóa tài sản số - dòng tài sản mới và công nghệ Blockchain sẽ hỗ trợ và thúc đẩy sự phát triển của doanh nghiệp như thế nào, thưa ông?

Trước hết, phải khẳng định Blockchain có thể thúc đẩy mạnh mẽ sự phát triển của các doanh nghiệp và tạo ra lợi ích rõ nhất với các ngành có yêu cầu cao về minh bạch dữ liệu và đối soát đa bên, điển hình là lĩnh vực tài chính, sau đó lan rộng ra nhiều lĩnh vực khác nhờ vào tính năng ghi nhận giao dịch bất biến và truy xuất lịch sử giao dịch một cách minh bạch và đáng tin cậy.

Trên thế giới, xu hướng số hóa tài sản và vận hành thị trường trên nền tảng token hóa đã đi vào giai đoạn triển khai thực tế, Quỹ token hóa tài sản (BUIDL) của BlackRock đã vượt mốc 1 tỷ USD giá trị tài sản quản lý, hay J.P. Morgan Asset Management vừa ra mắt quỹ thị trường tiền tệ được token hóa trên blockchain Ethereum công khai. Những ví dụ này cho thấy Blockchain đang được các định chế lớn sử dụng như một hạ tầng vận hành chứ không chỉ là thử nghiệm công nghệ.

Thử hình dung việc chuyển 1 USD từ Việt Nam sang Mỹ, thông thường sẽ phải giao dịch qua ngân hàng, nhưng thực tế việc thực hiện các giao dịch siêu nhỏ xuyên biên giới như thế này có khả thi không? Tất nhiên không vì chi phí thực hiện vượt quá giá trị giao dịch, nhưng Blockchain/tài sản số sẽ làm được. Thực tế, chi phí kiều hối trung bình toàn cầu vẫn ở mức đáng kể (khoảng 6,49%), cho thấy chi phí vẫn là bài toán hiện hữu khi chuyển giá trị xuyên biên giới, đặc biệt với các khoản nhỏ. Giao dịch ngân hàng có thể thực hiện 24/7 được hay không? Câu trả lời là có nhưng chỉ đối với các giao dịch nhỏ hoặc cá nhân (qua app ngân hàng), nhưng ở quy mô giao dịch lớn (ủy nhiệm chi doanh nghiệp) là không được. Còn Blockchain sẽ làm được với các giao dịch 24/7, chỉ cần có Internet. 

Tuy nhiên, Blockchain không phải là lời giải tối ưu cho mọi doanh nghiệp. Trước khi triển khai, mỗi doanh nghiệp cần trả lời rõ ràng các câu hỏi: việc ứng dụng Blockchain có giúp tăng doanh thu, giảm chi phí hay tối ưu quy trình quản trị hay không. Thực tế cho thấy không ít trường hợp áp dụng Blockchain chỉ như một công cụ marketing, nhằm nâng giá sản phẩm, thay vì tạo ra giá trị cốt lõi bền vững.

Về mặt bản chất, Blockchain sẽ phát huy hiệu quả cao nhất đối với các doanh nghiệp có mô hình hoạt động phân tán, quy mô đủ lớn, phạm vi xuyên biên giới hoặc toàn cầu.

Tôi cho rằng khi Luật Công nghiệp công nghệ số chính thức có hiệu lực, cùng với các nghị định và thông tư liên quan đến tài sản số và tài sản mã hóa được ban hành, Việt Nam sẽ hình thành nhiều nền tảng ứng dụng xuyên biên giới. Có thể kể đến token hóa tài sản thực (RWA), các mô hình xây dựng cộng đồng dựa trên token, ứng dụng NFT trong truyền tải văn hóa thông qua game, giải pháp fintech giúp ngân hàng tiếp cận thị trường quốc tế với chi phí thấp, cũng như các ứng dụng logistics và truy xuất nguồn gốc trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 51-52-2025 phát hành ngày 22-29/12/2025. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:

Link: https://vneconomy.vn/don-doc-tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-5152-2025.htm

-

Việt Nam has raised deposits required for participation in residential land auctions to as much as 50 per cent of the starting price and introduced bans of up to five years for winning bidders who fail to fulfil payment obligations to curb speculation and market distortions.

Khám, chữa bệnh từ xa (Telehealth) đang trở thành giải pháp quan trọng giúp người bệnh được tiếp cận dịch vụ y tế nhanh hơn, hiệu quả hơn và an toàn hơn, dù ở bất cứ nơi đâu…

Mới đây, một bệnh nhân ở Bắc Quang (Tuyên Quang) nhập viện trong tình trạng đau ngực, khó thở, có tiền sử ung thư phổi di căn não. Ngay sau khi tiếp nhận, hồ sơ bệnh án, xét nghiệm và hình ảnh chẩn đoán được chuyển tức thì tới Bệnh viện Đại học Y Hà Nội qua hệ thống PACS/Tele-radiology (hệ thống lưu trữ và truyền thông hình ảnh) để hội chẩn từ xa.

Các chuyên gia tuyến trung ương đánh giá bệnh ở giai đoạn muộn, đề xuất nhiều hướng xử trí như sinh thiết hạch thượng đòn, cân nhắc sinh thiết u phổi hoặc u não, kiểm tra di căn cột sống và tìm kiếm đột biến gen để lựa chọn phác đồ tối ưu. Nhờ Telehealth, bệnh nhân không phải chuyển tuyến, nhưng vẫn được hưởng phác đồ điều trị của tuyến trung ương.

Không chỉ riêng ca bệnh này, nhiều bệnh nhân cao tuổi, mắc bệnh phức tạp như suy thận cấp, gãy xương đùi, viêm phổi, gout nặng… cũng được hội chẩn trực tuyến, được hướng dẫn điều trị phù hợp, giảm chi phí và hạn chế chuyển tuyến.

Thực tế, từ tháng 4/2020, khi dịch Covid-19 bùng phát, Bộ Y tế đã chọn Bệnh viện Đại học Y Hà Nội để thí điểm khám, chữa bệnh từ xa. Trung tâm Telehealth đầu tiên ra đời ở Bệnh viện Đại học Y Hà Nội đã nhanh chóng giúp các bệnh viện tuyến dưới cứu sống nhiều bệnh nhân nặng trong những ngày dịch Covid-19 căng thẳng, họ không thể đến bệnh viện.

Chương trình Khám chữa bệnh từ xa – Telehealth Bệnh viện Đại học Y Hà Nội được triển khai từ tháng 4/2020.

Từ thành công tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, Bộ Y tế đã triển khai đề án khám, chữa bệnh từ xa giai đoạn 2020 - 2025 với mục tiêu mở rộng mạng lưới kết nối y tế. Chỉ sau 2 tháng, 1.000 điểm cầu, trong đó, có Trường Sa, Cô Tô, Mường Nhé … đã được kết nối với hơn 20 bệnh viện tuyến Trung ương ở Hà Nội và TP.HCM.

Trở lại cuộc sống bình thường mới, Telehealth trở thành giải pháp giảm quá tải cho các bệnh viện tuyến trung ương, đồng thời các bệnh viện tuyến trên đào tạo chuyên môn, cấp chứng chỉ cho tuyến dưới. Bệnh viện Đại học Y Hà Nội tiếp tục khẳng định vai trò của đơn vị tiên phong phát triển Telehealth.

PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, cho biết từ năm 2020 đến nay, Trung tâm Telehealth của bệnh viện đã kết nối với 136 cơ sở y tế, thực hiện hơn 3.500 ca hội chẩn, khám hơn 1.200 lượt bệnh nhân từ xa, thực sự đưa dịch vụ y tế về tận nhà người dân.

Telehealth tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội hiện tích hợp toàn diện, từ bệnh án điện tử, lưu trữ hình ảnh PACS, kê đơn không giấy, đến thanh toán bằng QR code. Bệnh nhân có thể khám bệnh, nhận đơn thuốc, theo dõi điều trị, chỉ bằng một cú nhấp chuột.

Bệnh viện Đại học Y Hà Nội hỗ trợ Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Hồng Đức (TP.HCM) triển khai nhiều phân hệ của Telehealth.

Sau 5 năm, Bệnh viện Châm cứu TW cũng duy trì hoạt động này hiệu quả. PGS.TS Trần Văn Thanh, Giám đốc Bệnh viện Châm cứu TW, Phó Chủ tịch Hội Châm cứu Thế giới, chia sẻ: Các phiên hội chẩn trực tuyến được tổ chức thường quy, hoặc đột xuất theo yêu cầu của các bệnh viện tuyến dưới, với sự tham gia của nhiều bệnh viện y học cổ truyền và y học hiện đại trên toàn quốc. Các bệnh viện sẽ gửi hồ sơ của bệnh nhân nặng cần hội chẩn lên hệ thống Telemedicine để các chuyên gia đầu ngành hội chẩn trực tuyến.

Tương tự, trong khi nhiều bệnh viện chỉ có khoảng 30 - 100 đầu cầu, thì Bệnh viện Phổi TW đã kết nối từ 300 - 500 điểm cầu, hỗ trợ tuyến dưới rất hiệu quả. Bệnh viện đã chuyển giao gói đào tạo chuyên đề thở máy, sinh thiết phổi, màng phổi dưới hướng dẫn cắt lớp vi tính, chẩn đoán điều trị Hen-COPD và dinh dưỡng lâm sàng theo Đề án Khám chữa bệnh từ xa cho các Bệnh viện Hưng Yên, Thái Bình, Thái Nguyên, Đà Nẵng, Nghệ An.

PGS.TS Vũ Xuân Phú, Phó Giám đốc Bệnh viện Phổi TW, cho biết chỉ từ năm 2024 đến nay, bệnh viện đã tổ chức gần trăm buổi hội chẩn trực tuyến với khoảng 100 ca bệnh phức tạp. “Telehealth cho phép việc chăm sóc bệnh nhân vượt qua bức tường bệnh viện, bệnh nhân không cần ra khỏi nhà vẫn được chẩn đoán chuyên môn thông qua cuộc gọi video bảo mật hoặc ứng dụng di động chuyên dụng,” PGS. Phú chia sẻ.

Ca mổ tim trực tuyến đầu tiên tại Việt Nam thông qua hệ thống Telehealth do Viettel chủ trì xây dựng.

Hội chẩn từ xa giữa nhiều bệnh viện không chỉ giúp xử lý ca bệnh khó mà còn nâng năng lực chuyên môn tuyến dưới, tăng niềm tin của người dân, tạo kênh đào tạo thực tế cho bác sĩ trẻ, đặc biệt ở vùng xa. Kho dữ liệu bệnh án điện tử giúp ngành y theo dõi người bệnh sau điều trị, đánh giá hiệu quả, hạn chế tác dụng phụ và tối ưu hóa phác đồ...

PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu nhận định Telehealth sẽ xóa nhòa ranh giới về trình độ giữa các đơn vị còn hạn chế chuyên môn, góp phần đưa tuyến huyện, xã tiệm cận tuyến tỉnh, tuyến Trung ương. Ông nhấn mạnh, khám chữa bệnh truyền thống vẫn là trụ cột, Telehealth sẽ là “cánh tay thứ ba” hỗ trợ bác sĩ, không thể thay thế hoàn toàn, nhưng giúp hệ thống y tế vận hành hiệu quả hơn.

Luật Khám bệnh, chữa bệnh (sửa đổi) có hiệu lực từ 1/1/2024 đã bổ sung Điều 80, quy định cụ thể về hoạt động khám chữa bệnh và hỗ trợ chuyên môn từ xa. Trên cơ sở đó, Bộ Y tế ban hành Thông tư 30/2023/TT-BYT, công bố danh mục 50 bệnh và tình trạng bệnh được phép khám, chữa bệnh từ xa. Các dịch vụ này trải rộng từ tư vấn sức khỏe, theo dõi bệnh mạn tính giữa bác sĩ gia đình và người bệnh theo nguyên lý Y học gia đình đến hội chẩn, điều trị từ xa giữa bệnh viện tuyến trên và tuyến dưới.

Hiện nhiều bệnh viện trung ương như Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, Bệnh viện Bạch Mai, Việt Đức và Nhi Trung ương... cũng là những đơn vị tiên phong trong triển khai kỹ thuật số y tế trước khi Luật BHYT 2024 chính thức mở quyền BHYT chi trả từ 1/7/2025. Tuy nhiên, khi dịch vụ y tế được đưa lên môi trường số và gắn với chi trả BHYT, yêu cầu quản lý cũng trở nên khắt khe hơn.

Bệnh viện Nhi Trung ương và Bệnh viện Sản nhi Quảng Ninh cùng cứu chữa cho một bệnh nhi hẹp van tim động mạch phổi. 

Thực tế cho thấy, nếu không sớm chuẩn hóa tiêu chí thế nào là một lượt khám đủ điều kiện thanh toán, nguy cơ triển khai manh mún, thiếu thống nhất là khó tránh. Khi tương tác khám bệnh không diễn ra trực tiếp, việc kiểm chứng chất lượng chuyên môn, tần suất chỉ định hay tính xác thực của hồ sơ đòi hỏi cơ chế giám sát chặt chẽ hơn.

Cùng với đó, BS. Tạc Văn Nam, Phó Giám đốc Sở Y tế Thái Nguyên, chia sẻ tại Lễ khởi động dự án “Ứng dụng y tế từ xa nhằm tăng cường tiếp cận dịch vụ y tế cho các nhóm yếu thế tại Việt Nam": Nhiều cơ sở y tế miền núi còn gặp khó khăn, nhiều trạm y tế đang sử dụng những thiết bị công nghệ lỗi thời nhưng chưa có kinh phí để nâng cấp.

Cùng với đó, vấn đề an ninh dữ liệu y tế và khả năng tương thích giữa các hệ thống quản lý bệnh án cũng là mối lo kỹ thuật lớn cần cả hệ thống chung tay khắc phục.

-Hoài Phương

Hình thức mạo danh công an nổi lên là hình thức lừa đảo phổ biến nhất năm 2025. Các đối tượng dựng lên kịch bản cáo buộc người dùng liên quan đến vụ án hình sự, yêu cầu giữ liên lạc để gây áp lực tâm lý. Sau đó, chúng yêu cầu “chuyển tiền chứng minh trong sạch” hoặc cài đặt phần mềm “phục vụ điều tra” nhằm chiếm đoạt tài sản....

Đây là kết quả khảo sát được ghi nhận trong Báo cáo nghiên cứu, khảo sát an ninh mạng năm 2025 khu vực người dùng cá nhân, do Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia (NCA) thực hiện. Khảo sát được tiến hành theo hình thức trực tuyến, trên các nền tảng của Hiệp hội từ ngày 1/12/2025 đến hết ngày 18/12/2025, với sự tham gia của 60.300 người dùng cá nhân trên phạm vi toàn quốc. 

NẠN NHÂN BỊ LỪA ĐẢO TRỰC TUYẾN LẦN ĐẦU GHI NHẬN GIẢM SAU NHIỀU NĂM 

Kết quả khảo sát cho thấy số nạn nhân của lừa đảo trực tuyến trong năm 2025 đã giảm rõ rệt so với năm 2024. Cụ thể, khoảng 555 người dùng tham gia khảo sát thì có 1 người cho biết mình là nạn nhân của lừa đảo, tương đương tỷ lệ 0,18%. Trong khi đó, năm 2024, con số này là khoảng 220 người thì có 1 người bị lừa đảo, tỷ lệ 0,45%.

Theo Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia, đây là chuyển biến rất tích cực, lần đầu tiên sau nhiều năm lừa đảo trực tuyến ghi nhận mức giảm. Kết quả này đến từ các biện pháp quyết liệt của cơ quan chức năng, đặc biệt là các chuyên án triệt phá các ổ nhóm tội phạm lừa đảo trực tuyến được Bộ Công an triển khai cao điểm cả trong và ngoài nước. 

Các quy định mới của Ngân hàng Nhà nước về xác thực sinh trắc học đối với cả tài khoản cá nhân và doanh nghiệp đã tạo ra rào cản kỹ thuật đáng kể, khiến tội phạm không còn dễ dàng sử dụng các tài khoản “rác”, không định danh như giai đoạn trước năm 2024. 

Tuy nhiên, ông Vũ Ngọc Sơn, Trưởng ban Công nghệ của Hiệp hội nhấn mạnh: “Lừa đảo trực tuyến vẫn vô cùng phức tạp, người dùng cần tiếp tục nâng cao cảnh giác. Các đối tượng sẽ tìm cách ứng dụng công nghệ mới, thậm chí thử nghiệm các thủ đoạn, hình thức mới nhằm qua mặt biện pháp phòng chống lừa đảo, nguy cơ đối với người dùng vẫn thường trực trên không gian mạng”. 

Theo thống kê mới nhất từ Bộ Công an, trong 11 tháng đầu năm 2025, thiệt hại do tội phạm lừa đảo trực tuyến vẫn ở mức rất lớn, ước tính trên 6.000 tỷ đồng. 

Các đối tượng vẫn chủ yếu sử dụng những kịch bản quen thuộc như mạo danh cơ quan, tổ chức; giả mạo trúng thưởng; giả shipper; giả người quen; kết bạn tình cảm hoặc mời gọi đầu tư tài chính. Tuy nhiên, các chiêu trò này ngày càng tinh vi, khiến người dùng vẫn khó phân biệt thật - giả và dễ trở thành nạn nhân.

MẠO DANH CÔNG AN LÀ HÌNH THỨC LỪA ĐẢO PHỔ BIẾN NHẤT NĂM 2025 

Theo kết quả khảo sát, hình thức mạo danh công an nổi lên là hình thức lừa đảo phổ biến nhất năm 2025. Các đối tượng dựng lên kịch bản cáo buộc người dùng liên quan đến vụ án hình sự, yêu cầu giữ liên lạc để gây áp lực tâm lý. Sau đó, chúng yêu cầu “chuyển tiền chứng minh trong sạch” hoặc cài đặt phần mềm “phục vụ điều tra” nhằm chiếm đoạt tài sản. Không chỉ dừng lại ở các cuộc gọi thông thường, các đối tượng còn dàn dựng trụ sở công an giả, sử dụng nhiều người đóng vai khác nhau để tăng độ tin cậy và thao túng nạn nhân qua video call.

Thủ đoạn lừa thông báo trúng thưởng, nhận quà để chiếm đoạt tiền đứng thứ 2 về độ phổ biến. Trong khi hình thức mời gọi đầu tư lợi nhuận cao giảm xuống vị trí thứ ba, cho thấy người dân đã dần cảnh giác hơn với các lời hứa hẹn làm giàu nhanh chóng vốn từng bùng nổ trong năm trước. Các loại lừa đảo khác như giả shipper hay kết bạn, giao lưu tình cảm tiếp tục đứng thứ 4 và thứ 5, các hình thức này tồn tại khá dai dẳng, dù không phải là các chiêu trò mới.

Một điểm vẫn đáng lo ngại là thói quen trình báo khi gặp lừa đảo của người dân chưa được cải thiện. Chỉ 32,12% nạn nhân được hỏi cho biết có báo cáo sự việc với cơ quan chức năng. Trong khi phần lớn còn lại chỉ cảnh báo cho người thân, bạn bè, thậm chí 12,03% còn chấp nhận mất tiền mà không làm gì tiếp theo. Các chuyên gia nhận định đây là một trong những rào cản lớn trong công tác phòng, chống lừa đảo, bởi việc không trình báo khiến cơ quan chức năng thiếu dữ liệu để điều tra, xử lý và cảnh báo sớm cho cộng đồng.

Trong thời gian tới, các nhóm tội phạm mạng sẽ đẩy mạnh việc ứng dụng công nghệ Deepfake để tạo ra hình ảnh, video và giọng nói giả mạo người quen, lãnh đạo cơ quan, cán bộ công quyền hoặc đại diện tổ chức tài chính, ngân hàng...

Theo khảo sát, trong năm 2025 có 34,13% người dùng từng gặp ít nhất một sự cố liên quan đến mã độc, tăng đáng kể so với mức 23,40% của năm 2024. Sự gia tăng này cho thấy mã độc vẫn là một trong những mối đe dọa lớn nhất đối với người dùng cá nhân, trong bối cảnh các hình thức tấn công ngày càng tinh vi và khó nhận biết.

Hệ thống phòng chống lừa đảo nTrust của Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia cũng ghi nhận tới 62.952 loại mã độc mới trên điện thoại di động được phát hiện tại Việt Nam trong năm 2025, phản ánh xu hướng tội phạm mạng ngày càng tập trung vào nền tảng di động. Đáng chú ý, trong số này có 931 loại phần mềm giả mạo các ứng dụng phổ biến, nhằm đánh cắp thông tin người dùng hoặc chiếm quyền điều khiển thiết bị, tiềm ẩn nhiều rủi ro về an ninh dữ liệu và tài chính cá nhân.

Bên cạnh đó, tình trạng lộ và sử dụng trái phép dữ liệu cá nhân tiếp tục phổ biến khi 88,05% người dùng phản ánh từng bị mời chào dịch vụ dù không có nhu cầu hay đăng ký nhận thông tin trước đó. Những con số này cho thấy nguy cơ mất an ninh mạng đối với người dùng cá nhân vẫn ở mức đáng lo ngại.

Ở chiều tích cực, ý thức và kỹ năng an ninh mạng của người dùng tiếp tục được cải thiện so với năm trước.

Nếu như năm 2024, phần lớn người dùng vẫn còn khá thờ ơ với quyền truy cập của ứng dụng, thì đến năm 2025 đã có 83,23% người tham gia khảo sát cho biết họ đã chú ý đọc các quyền khi cài đặt ứng dụng, đặc biệt là các ứng dụng liên quan đến ngân hàng. 56,80% người dùng cho biết họ thường kiểm tra lại thông tin trước khi chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin. 83,20% đã chủ động sử dụng mật khẩu mạnh, kích hoạt xác thực hai yếu tố cho các tài khoản quan trọng.

Đáng chú ý, 60,20% người tham gia khảo sát năm 2025 cho biết đã tìm hiểu hoặc tham gia các khóa học nâng cao kỹ năng an ninh mạng, một tỷ lệ cao hơn rõ rệt so với năm 2024. Điều này cho thấy nhu cầu trang bị kiến thức bảo vệ bản thân trên không gian mạng đang ngày càng tăng.

Dự báo an ninh mạng 2026

Bước sang năm 2026, an ninh mạng đối với người dùng cá nhân được dự báo sẽ tiếp tục đối mặt với nhiều thách thức mới, trong đó nổi bật nhất là sự gia tăng về mức độ tinh vi của các hình thức lừa đảo trực tuyến. Các nhóm tội phạm mạng sẽ đẩy mạnh việc ứng dụng công nghệ Deepfake để tạo ra hình ảnh, video và giọng nói giả mạo có độ chân thực rất cao. Những nội dung giả mạo này có thể được sử dụng để mạo danh người quen, lãnh đạo cơ quan, cán bộ công quyền hoặc đại diện tổ chức tài chính, ngân hàng khiến người dân rất khó phân biệt thật - giả nếu thiếu kỹ năng và thông tin cập nhật.

Song song với đó, mã độc tấn công người dùng cá nhân vẫn sẽ là mối đe dọa phổ biến. Với sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo, việc tạo ra các biến thể mã độc mới trở nên dễ dàng hơn, cho phép tội phạm mạng tự động hóa quá trình phát tán, né tránh các công cụ bảo mật truyền thống và tấn công có chọn lọc từng nhóm người dùng cụ thể.

Năm 2026 được kỳ vọng sẽ ghi nhận những cải thiện trong công tác bảo vệ dữ liệu cá nhân khi hàng loạt quy định pháp luật mới như Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, Luật An ninh mạng 2025 có hiệu lực. Các tổ chức, doanh nghiệp sẽ buộc phải nâng cao trách nhiệm, đầu tư cho an ninh mạng tương xứng với các hoạt động thu thập, lưu trữ và xử lý dữ liệu người dùng.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng lượng dữ liệu cá nhân đã bị lộ từ trước vẫn sẽ bị các băng nhóm tội phạm khai thác để tiếp tục tấn công người dùng. 

-Hạ Chi

Trong bối cảnh nhiều dự án giao thông lớn đồng loạt triển khai, Nghệ An xác định giải phóng mặt bằng là nhiệm vụ trọng tâm, cần tập trung chỉ đạo quyết liệt nhằm tạo mặt bằng sạch, sớm đưa các công trình vào thi công theo kế hoạch...

Ngày 6/1/2026, UBND tỉnh Nghệ An tổ chức cuộc họp đánh giá tình hình triển khai và công tác giải phóng mặt bằng, tái định cư đối với nhiều dự án giao thông trọng điểm. Các dự án đều có ý nghĩa chiến lược, tác động lớn đến liên kết vùng và phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh trong giai đoạn tới.

Tại cuộc họp, dự án đường bộ cao tốc Vinh – Thanh Thủy được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Dự án đã được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư tại Nghị quyết số 255/2025/QH15 ngày 11/12/2025. Tuyến đường có tổng chiều dài khoảng 60 km, điểm đầu tại Km0 giao với đường cao tốc Bắc – Nam phía Đông đoạn Diễn Châu – Bãi Vọt, thuộc địa phận xã Hưng Nguyên; điểm cuối tại Km60, Khu kinh tế cửa khẩu Thanh Thủy. Tuyến đi qua 9 xã gồm Hưng Nguyên, Kim Liên, Đại Huệ, Vạn An, Nam Đàn, Xuân Lâm, Hoa Quân, Sơn Lâm và Kim Bảng.

Dự án được đầu tư theo quy mô 4 làn xe hoàn chỉnh; các cầu trên tuyến được xây dựng theo quy mô 6 làn xe. Các đoạn đào sâu, đắp cao thực hiện theo nền đường 6 làn xe; công tác giải phóng mặt bằng triển khai trong phạm vi 6 làn xe. Tổng mức đầu tư dự án khoảng 23.940,34 tỷ đồng, thời gian thực hiện dự kiến từ năm 2025 đến năm 2029.

Toàn cảnh cuộc họp

Để thuận lợi trong tổ chức thực hiện, dự án được chia thành 10 dự án thành phần. Trong đó, dự án thành phần 1 là đầu tư xây dựng tuyến đường bộ cao tốc Vinh – Thanh Thủy; các dự án thành phần từ 2 đến 10 thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại các xã có tuyến đường đi qua.

Về tiến độ, Sở Xây dựng đang triển khai lập Báo cáo nghiên cứu khả thi, Báo cáo đánh giá tác động môi trường; đồng thời thẩm định, phê duyệt nhiệm vụ tư vấn và tổ chức lựa chọn nhà thầu. Dự kiến dự án sẽ được khởi công trước ngày 30/4/2026.

Đối với 9 dự án thành phần liên quan đến bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, Đảng ủy và UBND các xã đã thành lập Ban chỉ đạo và Hội đồng giải phóng mặt bằng. Dự kiến công tác phê duyệt hoàn thành trước ngày 3/2/2026; trích lục, trích đo hoàn thành trước ngày 7/3/2026; bàn giao mặt bằng đất nông nghiệp, đất rừng trước ngày 30/4/2026.

Giám đốc Sở Xây dựng Nghệ An Phạm Hồng Quang báo cáo tiến độ các dự án

Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Võ Trọng Hải nhấn mạnh, đây là công trình trọng điểm quốc gia, yêu cầu các cấp, các ngành tập trung cao độ, dồn lực triển khai, đặc biệt là công tác giải phóng mặt bằng. Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An lưu ý vai trò quan trọng của công tác tuyên truyền, vận động nhằm tạo sự đồng thuận trong Nhân dân, góp phần bảo đảm tiến độ chung của dự án.

Bên cạnh dự án cao tốc, dự án cải tạo, mở rộng Quốc lộ 46 đoạn Vinh – Nam Đàn cũng được tập trung tháo gỡ vướng mắc. Dự án có chiều dài khoảng 10,69 km, được phê duyệt chủ trương đầu tư năm 2022, phê duyệt dự án năm 2023 và khởi công từ tháng 3/2025. Tiến độ dự án đã được gia hạn đến tháng 10/2026.

Đến nay, địa phương đã bàn giao mặt bằng được 9,59/10,69 km, đạt 89,7%. Tuy nhiên, vẫn còn khoảng 1,1 km chưa hoàn thành giải phóng mặt bằng, liên quan đến 138 hộ dân, trong đó một số hộ chưa thống nhất với phương án bồi thường. Ngoài ra, tuyến đường vẫn còn vướng một số hạ tầng kỹ thuật như đường điện trung, hạ thế, đường nước và cáp viễn thông.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Hoàng Phú Hiền yêu cầu các xã liên quan hoàn thành toàn bộ công tác giải phóng mặt bằng trước ngày 15/1/2026; đồng thời đề nghị Ban Quản lý dự án bố trí kịp thời nguồn vốn, phấn đấu cơ bản hoàn thành tuyến đường để phục vụ nhu cầu đi lại của người dân trong dịp Tết Nguyên đán.

Một dự án lớn khác được UBND tỉnh Nghệ An tập trung chỉ đạo là tuyến đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam đoạn qua địa bàn tỉnh, có chiều dài khoảng 85,5 km, đi qua 18 xã, phường. Mặc dù dự án đã được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư, song đến nay vẫn chưa xác định được hướng tuyến chính thức, chưa thể cắm mốc giải phóng mặt bằng và kiểm đếm tài sản.

Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Võ Trọng Hải phát biểu

Hiện các địa phương mới tập trung triển khai thủ tục đầu tư xây dựng các khu tái định cư. Lãnh đạo 18 xã, phường cam kết đến ngày 30/6/2026 sẽ hoàn thành hạ tầng 41 khu tái định cư phục vụ công tác giải phóng mặt bằng dự án. Chủ tịch UBND tỉnh giao Sở Tài chính bảo đảm nguồn kinh phí; các Sở Xây dựng, Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương bám sát địa phương để hỗ trợ về quy hoạch, chuyển đổi đất và di dời hạ tầng kỹ thuật.

Đối với dự án kéo dài đường cất hạ cánh Cảng hàng không quốc tế Vinh, dự án có quy mô kéo dài đường cất hạ cánh thêm 600 m, xây dựng các đường lăn chờ, tổng mức đầu tư 545,055 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành vào tháng 6/2026. Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các địa phương liên quan hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng trước ngày 30/4/2026, bảo đảm tiến độ chung của dự án.

-Nguyễn Thuấn

Nhóm Vin có tín hiệu suy yếu đã ảnh hưởng nhất định đến đà tăng của VN-Index sau sự kiện đột phá thành công mốc 1800 điểm hôm qua. Tuy nhiên đây lại là cơ hội để các cổ phiếu blue-chips khác tỏa sáng. Nhóm ngân hàng chứng kiến sự bùng nổ về thanh khoản khi chiếm tỷ trọng kỷ lục tới 40,2% tổng giao dịch sàn HoSE và nhiều cổ phiếu tăng giá mạnh.

Phiên gần nhất nhóm ngân hàng sàn HoSE đạt tỷ trọng 40% là ngày 25/8/2025. Từ hôm qua dòng tiền đã có tín hiệu hướng đến cổ phiếu ngân hàng khi tỷ trọng thanh khoản chiếm trên 31%. Sáng nay Top 10 cổ phiếu giao dịch sôi động nhất thì hầu hết cũng thuộc nhóm này.

Không chỉ vậy, cổ phiếu ngân hàng tăng giá tích cực cũng thay thế nhóm Vin kéo điểm số rõ rệt. VCB tăng 3,49%, BID tăng 5,4% là hai mã dẫn đầu, đem về khoảng 7 điểm trên tổng mức tăng 20,02 điểm của VN-Index. Ngoài ra VPB tăng 2,08%, CTG tăng 2,9%, ACB tăng 2,5% cũng có đóng góp không nhỏ. Tính chung 27 cổ phiếu nhóm này ở các sàn, chỉ 3 mã đỏ là STB giảm 6%, HDB giảm 2,07%, NVB giảm 0,74%.

Trong số giảm, STB đáng chú ý nhất với mức giảm mạnh nhất kể từ đầu tháng 11/2025. Chỉ trong 5 phiên cổ phiếu này lao dốc gần 11,2% sau khi thất bại trong nỗ lực vượt đỉnh lịch sử quanh 61.000 đồng. STB xuất hiện áp lực bán đột biến đẩy thanh khoản lên 1.803 tỷ đồng với 33,3 triệu đơn vị. Khối ngoại cũng bán ròng cực lớn 697,4 tỷ đồng với tổng lượng bán chiếm xấp xỉ 42% thanh khoản. Rất may là vốn hóa của STB không lớn, nên chỉ lấy đi khoảng 1,3 điểm của VN-Index. Tuy nhiên với VN30-Index cổ phiếu này làm mất tới gần 4 điểm, là một trong những yếu tố khiến chỉ số đại diện rổ blue-chips chỉ tăng 0,5% sáng nay.

Ngoài nhóm ngân hàng, các blue-chips nhìn chung giao dịch tích cực, độ rộng rổ VN30 ghi nhận 23 mã tăng/5 mã giảm trong đó 15 mã tăng vượt 1%. GAS và GVR tiếp tục kịch trần trong khi PLX tăng 6,58%, BCM tăng 2,98%, DGC tăng 1,9%, SSI tăng 1,69%, FPT tăng 1,06%, HPG tăng 1,54%. Nhờ thanh khoản lớn của cổ phiếu ngân hàng, rổ VN30 sáng nay tăng vọt 73,3% giá trị khớp lệnh so với sáng hôm qua và chiếm 72,1% tổng giá trị khớp sàn HoSE. Đây là tỷ trọng thanh khoản cao nhất 11 phiên sáng ở rổ này, tiếp tục xác nhận dòng tiền đang ưu tiên cổ phiếu blue-chips.

Diễn biến VN-Index sáng nay.

Hiện tượng xoay trụ kịp thời đã đảm bảo VN-Index tiếp tục tiến lên sau phiên đột phá hôm qua. Chỉ số chốt phiên sáng tăng 1,1% (+20,02 điểm) với 211 mã tăng/98 mã giảm. Độ rộng này ủng hộ diễn biến tăng của chỉ số một cách thực chất, dù nhóm Vin đã suy yếu: VIC duy trì tham chiếu trong khi VHM bị đánh tụt từ đỉnh lúc 9h18 tới 5,37% và chỉ còn tăng nhẹ 0,71%. VRE cũng bị ép xuống 4,68% và đảo chiều giảm 1,05% so với tham chiếu. VPL cũng từ mức tăng cao nhất 2,92% thành giảm 3,01%.

Đối với phần còn lại của thị trường, trạng thái giao dịch tích cực cũng là phổ biến. Trong 211 mã xanh có 117 mã tăng vượt 1%, trong đó 18 mã đạt thanh khoản từ 100 tỷ đồng trở lên. Tuy vậy phần lớn số này đến từ rổ VN30. Một số mã khác đáng kể là VIX tăng 3,57% với 380,9 tỷ; BSR tăng 2,98% với 201,2 tỷ; POW tăng 3,92% với 149,7 tỷ; TCX tăng 2,63% với 140,8 tỷ; VCI tăng 1,62% với 107,1 tỷ.

Ở phía giảm, toàn sàn HoSE chỉ có 13 cổ phiếu giảm quá 1% với thanh khoản từ 10 tỷ đồng trở lên. Bốn blue-chips đáng chú ý nhất là STB, HDB, VRE, VJC với thanh khoản cỡ trăm tỷ đồng. Ngoài ra NVL, PDR, GEE, KDH, PET, TCH, CTD khớp vài chục tỷ đồng.

Tổng thanh khoản khớp lệnh HoSE sáng nay tăng đột biến 42,1% so với sáng hôm qua, đạt 15.492 tỷ đồng, mức cao nhất 11 tuần liên tục. Giao dịch ở nhóm giảm giá chỉ chiếm 23% số này (chủ yếu là STB, HDB, VRE, VJC). Như vậy hiệu quả của dòng tiền là khá ấn tượng.

Nhà đầu tư nước ngoài đang có tín hiệu tăng mạnh mức bán ra với 2.279 tỷ đồng tổng giá trị xả trên sàn HoSE, tăng 33% so với sáng hôm qua và là cao nhất 10 phiên. Tuy nhiên mua vào cũng khá tốt nên vị thế ròng là -532,4 tỷ. Thêm nữa, giao dịch bán ròng chủ đạo dồn vào STB -697,4 tỷ, VHM -187,3 tỷ. Cổ phiếu bị bán nhiều nhất kế tiếp là BCM chỉ khoảng -39 tỷ đồng. Phía mua ròng có VPB +97,9 tỷ, HPG +89,1 tỷ, ACB +63,7 tỷ, BID +55,7 tỷ, GAS +52,2 tỷ…

-Kim Phong

Số vụ tai nạn giao thông năm 2025 tiếp tục được kéo giảm trên cả ba tiêu chí, song số người tử vong vẫn ở mức cao, bình quân hơn 28 người mỗi ngày. Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà yêu cầu chuyển mạnh từ trao đổi sang hành động, đồng thời xây dựng mô hình tổ chức mới để nâng cao hiệu quả quản lý trật tự an toàn giao thông...

Chiều 6/1, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà, Chủ tịch Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia, chủ trì hội nghị tổng kết công tác bảo đảm trật tự an toàn giao thông năm 2025 và triển khai phương hướng, nhiệm vụ năm 2026. Hội nghị được kết nối trực tuyến tới 34 tỉnh, thành phố trên cả nước.

Phát biểu mở đầu, Phó Thủ tướng đánh giá công tác bảo đảm trật tự an toàn giao thông thời gian qua đạt nhiều kết quả tích cực, thể hiện ở việc hoàn thiện chính sách, pháp luật; nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các cấp, các ngành và người dân; tăng cường ứng dụng khoa học – công nghệ, biện pháp kỹ thuật; từng bước hoàn thiện kết cấu hạ tầng giao thông và xử lý các nguyên nhân trực tiếp, gián tiếp gây tai nạn.

Tuy nhiên, theo Phó Thủ tướng, tai nạn và ùn tắc giao thông vẫn là vấn đề lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng, tài sản của người dân và sự phát triển bền vững của xã hội. Dù số vụ tai nạn đã giảm, nhưng nguy cơ thiệt hại về người và tài sản vẫn hiện hữu, trong bối cảnh Việt Nam vẫn nằm trong nhóm quốc gia có tỷ lệ tai nạn giao thông cao so với khu vực và thế giới.

Trong giai đoạn chuẩn bị bước vào kỷ nguyên phát triển mới, công tác bảo đảm trật tự an toàn giao thông, đặc biệt là yêu cầu kéo giảm tai nạn một cách bền vững, tiếp tục đặt ra thách thức lớn, đòi hỏi tư duy mới, biện pháp mới và quyết tâm mạnh mẽ hơn.

SỐ VỤ TAI NẠN GIẢM NHƯNG THƯƠNG VONG TĂNG

Báo cáo tại hội nghị, ông Lê Kim Thành, Phó Chủ tịch chuyên trách Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia, cho biết năm 2025 là năm đầu tiên triển khai đồng bộ hệ thống pháp luật mới về trật tự an toàn giao thông đường bộ. Các bộ, ngành và địa phương đã tập trung tổ chức thực thi nghiêm minh, thống nhất trên phạm vi cả nước, tăng cường ứng dụng công nghệ, đẩy mạnh tuyên truyền, kết hợp chỉnh trang hạ tầng, tổ chức giao thông và xử lý vi phạm.

Kết quả, tai nạn giao thông trên cả ba lĩnh vực đường bộ, đường sắt và đường thủy nội địa tiếp tục giảm. Toàn quốc xảy ra 18.601 vụ tai nạn, làm chết 10.491 người, bị thương 12.312 người; giảm 22,21% số vụ, giảm 6,35% số người chết và giảm gần 30% số người bị thương so với năm 2024.

Lực lượng chức năng đã xử lý 3,39 triệu trường hợp vi phạm trật tự an toàn giao thông, với tổng số tiền phạt gần 6.854 tỷ đồng; cả số vụ vi phạm và số tiền phạt đều giảm so với năm trước.

Công tác đầu tư, bảo trì và khai thác hạ tầng giao thông được triển khai đồng bộ. Nhiều dự án giao thông trọng điểm, đặc biệt là các tuyến cao tốc mới, được hoàn thành và đưa vào khai thác, góp phần cải thiện điều kiện lưu thông, giảm tai nạn và ùn tắc. Việc xử lý điểm đen, điểm tiềm ẩn tai nạn và bất cập trong tổ chức giao thông được chú trọng hơn.

Tuy vậy, theo đánh giá của Văn phòng Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia, tai nạn giao thông nghiêm trọng vẫn còn xảy ra, nhất là đối với loại hình kinh doanh vận tải. Tai nạn liên quan đến xe máy vẫn phổ biến, trong khi ùn tắc tại Hà Nội và TP.HCM tiếp tục diễn biến phức tạp do lưu lượng phương tiện vượt quá năng lực hạ tầng.

Thiếu tướng Đỗ Thanh Bình, Cục trưởng Cục Cảnh sát giao thông, cho biết bình quân mỗi ngày vẫn có 28,2 người tử vong vì tai nạn giao thông. Tai nạn chết người chủ yếu xảy ra trên quốc lộ, tỉnh lộ và đường nông thôn, trong khi cao tốc chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ.

CHUYỂN TỪ "NÓI" SANG "LÀM"

Kết luận hội nghị, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà nhấn mạnh công tác bảo đảm trật tự, an toàn giao thông không thể dừng lại ở trao đổi, tổng kết mang tính chung chung, mà phải chuyển mạnh sang hành động cụ thể, xác định rõ những việc cần làm ngay và những nhiệm vụ phải được tính toán bài bản, dài hạn, gắn với yêu cầu xây dựng cơ chế và mô hình tổ chức đủ mạnh, có năng lực thực thi thực chất.

Phó Thủ tướng thống nhất đánh giá, dù các chỉ tiêu an toàn giao thông qua từng năm có xu hướng giảm, song số lượng tuyệt đối người chết và bị thương vẫn ở mức rất đáng lo ngại. Đáng chú ý, một số địa phương ghi nhận số người tử vong vượt ngưỡng 14–15 người trên 100.000 dân, được Phó Thủ tướng nhấn mạnh là “con số đau xót”, đòi hỏi phải nhìn thẳng, nói đúng và xử lý quyết liệt hơn.

Trong các nguyên nhân gây tai nạn, đường bộ vẫn chiếm tỷ lệ cao nhất, đặc biệt trên các tuyến quốc lộ, tỉnh lộ và đường nông thôn. Trên cơ sở đó, Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tập trung vào những công việc cụ thể, trước hết là phân công rõ trách nhiệm, gắn trách nhiệm cá nhân với kết quả thực hiện, bảo đảm kỷ luật, kỷ cương trong tổ chức thực thi.

Nhấn mạnh yếu tố con người là nguyên nhân then chốt trong bảo đảm trật tự, an toàn giao thông, Phó Thủ tướng yêu cầu công tác đào tạo, sát hạch, cấp giấy phép lái xe và trang bị kiến thức pháp luật cho người tham gia giao thông phải được thực hiện nghiêm túc, toàn diện, không chỉ dừng ở kỹ năng điều khiển phương tiện mà phải gắn chặt với ý thức trách nhiệm và tuân thủ pháp luật. Bộ Công an được giao xây dựng phương án cụ thể về nội dung này để báo cáo.

Quang cảnh hội nghị. Ảnh: VGP.

Liên quan đến phương tiện, Phó Thủ tướng lưu ý nhiều vụ tai nạn gần đây cho thấy tồn tại bất cập cả trong công tác kiểm định, hoán cải và đánh giá an toàn kỹ thuật. Bộ Xây dựng được yêu cầu rà soát toàn diện lĩnh vực này, bởi dù đã có cải tiến về tiêu chuẩn, quy chuẩn nhưng vẫn chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn, cần có phương án rõ ràng, hiệu quả hơn.

Về hạ tầng, Phó Thủ tướng nhấn mạnh các điểm đen, lối mở giao cắt, đặc biệt giữa đường bộ và đường sắt, đã được chỉ ra trong nhiều năm nhưng đến nay mới xử lý được khoảng 70%. Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng và Bộ Tài chính đặt mục tiêu đến năm 2026 phải xử lý dứt điểm 100% các nguyên nhân trực tiếp này.

Đối với hệ thống quốc lộ, tỉnh lộ và đường nông thôn, Bộ Xây dựng được giao nghiên cứu, ban hành tiêu chuẩn an toàn cho từng loại đường, xác định rõ tốc độ khai thác, tổ chức giao cắt, không coi đường nông thôn chỉ là không gian dành cho người đi bộ. Công tác rà soát phải hoàn thành trong quý 2/2026.

Cùng với đó, Phó Thủ tướng yêu cầu thay đổi cách tiếp cận trong thiết kế đô thị và hạ tầng giao thông theo hướng lấy an toàn làm tiêu chí trung tâm; ưu tiên phát triển giao thông công cộng và các loại hình giao thông xanh; tổ chức hạ tầng theo hướng phân tách hợp lý các loại phương tiện có tốc độ khác nhau nhằm giảm xung đột và tai nạn.

Phó Thủ tướng cũng giao Bộ Công an chủ trì chiến dịch kiểm soát phương tiện kinh doanh vận tải hành khách, hàng hóa, làm rõ nguyên nhân vi phạm từ người lái, doanh nghiệp, phương tiện đến điều kiện hạ tầng, trong đó có tình trạng thiếu điểm dừng nghỉ, logistics trên các tuyến đường dài.

Trong lĩnh vực giáo dục, Bộ Giáo dục và Đào tạo được yêu cầu xây dựng chương trình giáo dục pháp luật giao thông cụ thể trong nhà trường, gắn trách nhiệm của gia đình và nhà trường; hiệu trưởng phải chịu trách nhiệm nếu để xảy ra vi phạm. Học sinh sử dụng xe đạp điện, xe máy phải được hướng dẫn đầy đủ cả lý thuyết và thực hành.

Phó Thủ tướng tiếp tục nhấn mạnh việc kiểm soát nồng độ cồn, coi hành vi điều khiển phương tiện khi có nồng độ cồn là hành vi nguy hiểm, tiến tới yêu cầu 90% và xa hơn là 100% người điều khiển phương tiện không vi phạm.

Về mục tiêu năm 2026, Phó Thủ tướng yêu cầu các địa phương đăng ký chỉ tiêu kéo giảm tai nạn giao thông bằng các con số định lượng, tối thiểu giảm 50% so với năm 2025; những địa phương đã đạt mức này phải đặt mục tiêu cao hơn. Trường học phải bảo đảm 100% học sinh nắm vững luật giao thông.

Đáng chú ý, Phó Thủ tướng giao Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp các bộ, ngành liên quan xây dựng phương án kết thúc hoạt động của Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia, đề xuất mô hình tổ chức mới có hiệu lực, hiệu quả hơn, trình Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định.

-Minh Kiệt

Theo McKinsey Company, ngành công nghiệp wellness hiện có quy mô khoảng 2.000 tỷ USD và tiếp tục giữ vị trí trung tâm trong dòng chảy tiêu dùng toàn cầu...

Hướng tới năm 2026, bức tranh wellness được định hình bởi sự tăng trưởng và mở rộng. Dự kiến, các xu hướng nổi bật sẽ bao gồm: Những bước tiến thực chất trong lĩnh vực kéo dài tuổi thọ (dựa trên cơ sở khoa học nghiêm túc, thay vì các trào lưu lan truyền trên TikTok); Cách tiếp cận ngày càng rõ ràng hơn đối với thuốc giảm cân GLP-1; Du lịch gắn với mục tiêu chăm sóc cơ thể và tinh thần; cùng với xu hướng Bổ sung dưỡng chất vào các loại đồ uống sáng tạo và dễ tiếp cận hơn.

DU LỊCH KẾT HỢP TẬP LUYỆN BÙNG NỔ

Từ năm 2026, khái niệm “đi du lịch để tái tạo năng lượng” sẽ được mở rộng với sự trỗi dậy của du lịch gắn liền với rèn luyện thể chất. Theo báo cáo wellness năm 2025 của McKinsey Company, nhu cầu đối với các dịch vụ tập luyện thể hình trực tiếp như lớp tập boutique fitness đang gia tăng rõ rệt trong lĩnh vực du lịch.

Báo cáo cho biết, 60% người tiêu dùng từng đi du lịch vì mục đích chăm sóc sức khỏe trong năm 2024 dự kiến sẽ tiếp tục lựa chọn hình thức này trong các chuyến đi sắp tới, và 30% trong số những người đã chi tiền cho các hoạt động này sẵn sàng chi tiêu nhiều hơn trong năm tiếp theo.

Từ năm 2026, khái niệm “đi du lịch để tái tạo năng lượng” sẽ được mở rộng.

“Ngày càng nhiều người thực sự gắn bó với hành trình chăm sóc sức khỏe của mình và không muốn gián đoạn nó khi đi du lịch. Thay vào đó, họ tìm đến những điểm đến nơi có thể tiếp tục tập luyện, phục hồi đúng cách và học hỏi từ các chuyên gia,” ông Abdoulaye Fadiga, nhà sáng lập khu nghỉ dưỡng chăm sóc sức khỏe Champion Spirit Country Club, chia sẻ.

“Hiện nay, nhiều người xem kỳ nghỉ như một cơ hội để thử nghiệm những sở thích mới hoặc phát triển các kỹ năng thể thao sẵn có, dù đó là tham gia trại lướt sóng hay tập kung fu cùng các nhà sư Thiếu Lâm,” Jenny Southan, CEO kiêm nhà sáng lập Globetrender, bổ sung.

“Xu hướng này xuất phát từ tâm lý rằng thời gian đi xa cần phải được ‘sử dụng một cách xứng đáng’, và việc rèn luyện thể chất - đặc biệt trong bối cảnh tập thể hoặc theo nhóm - mang lại cảm giác thành tựu trong một lịch trình vốn thường bị coi là kém hiệu quả”.

Bên cạnh các hoạt động thể chất, báo cáo xu hướng chăm sóc sức khỏe của McKinsey Company cho biết ngày càng nhiều du khách tìm đến các kỳ nghỉ dưỡng kết hợp chăm sóc sức khỏe chuyên sâu trong hành trình du lịch của mình. Các chuyên gia dự báo xu hướng này sẽ tiếp tục tăng trưởng trong năm tới, nhưng với một điểm nhấn mới.

Theo bà Laura Montesanti, nhà sáng lập Synergy—The Retreat Show, chia sẻ với Vogue, các khu nghỉ dưỡng chăm sóc sức khỏe trong năm 2026 sẽ lấy cá nhân hóa làm trọng tâm. Thay vì áp dụng lịch trình và hoạt động cố định, ít linh hoạt như trước đây, các khu retreat sẽ được thiết kế để đáp ứng sát hơn nhu cầu, mong muốn và thể trạng riêng của từng khách hàng.

SỰ TRỖI DẬY CỦA SODA PROTEIN VÀ ĐỒ UỐNG DINH DƯỠNG ĐA CHỨC NĂNG

Theo báo cáo xu hướng chăm sóc sức khỏe của McKinsey Company, phân khúc dinh dưỡng chức năng đang không ngừng mở rộng, trong đó các chuyên gia dự báo nước soda có chứa protein sẽ trở thành dòng sản phẩm dẫn dắt thị trường vào năm 2026. Đã sớm lan truyền mạnh mẽ trên mạng xã hội, soda protein đáp ứng cùng lúc nhiều kỳ vọng của người tiêu dùng về công năng, hương vị và sự tiện lợi.

Hướng tới năm 2026, bức tranh wellness được định hình bởi sự tăng trưởng và mở rộng.

“Người tiêu dùng tìm kiếm những lợi ích về hiệu suất như duy trì năng lượng bền bỉ, cảm giác no lâu và hỗ trợ phục hồi cơ bắp, nhưng ở những định dạng nhẹ nhàng, tươi mát và dễ đưa vào sinh hoạt hằng ngày,” bà Alyssa Williams, Quản lý phân tích ngành hàng thực phẩm, đồ uống và chăm sóc sức khỏe tại Spate, nhận định.

Theo bà Williams, các loại soda này còn có thể là lựa chọn ít calo hơn (đặc biệt với phiên bản không đường), đồng thời mang lại trải nghiệm sủi bọt thú vị – phù hợp với tinh thần wellness hiện đại.

Không chỉ riêng protein, nhiều dưỡng chất khác cũng đang vượt ra khỏi khuôn khổ đồ uống truyền thống. Theo bà Alyssa Williams, người tiêu dùng trong thời gian tới nên chú ý tới các thành phần hướng tới mục tiêu kéo dài tuổi thọ như resveratrol, NMN và NAD – những hoạt chất được dự báo sẽ ngày càng xuất hiện nhiều trong các loại đồ uống chức năng.

Đáng chú ý, mức độ quan tâm của người tiêu dùng đối với nhóm thành phần này được dự báo tăng 29,6% so với cùng kỳ mỗi năm vào năm 2026, cho thấy tiềm năng lớn của xu hướng đồ uống dinh dưỡng gắn với chăm sóc sức khỏe dài hạn.

ĐẶT CƯỢC LỚN VÀO “TRƯỜNG THỌ”

Trường thọ (Longevity) – một trong những từ khóa được nhắc đến nhiều nhất trong giới wellness năm 2025 – được dự báo sẽ tiếp tục là xu hướng trong năm tới, song các chuyên gia cho rằng trọng tâm sẽ dịch chuyển mạnh sang cơ sở khoa học và bằng chứng y học.

“Xu hướng này sẽ ngày càng mang tính y khoa và có thể đo lường được,” TS. Jan Stritzke, Giám đốc y khoa tại Lanserhof Sylt, nhận định. “Những liệu pháp peptide tự pha chế hay các ‘mẹo’ chống lão hóa thiếu kiểm soát sẽ không còn phát triển. Thay vào đó, các liệu pháp dựa trên bằng chứng khoa học, được bác sĩ giám sát, mới là hướng đi bền vững”.

“Mục tiêu không chỉ là kéo dài tuổi thọ, mà còn là tối đa hóa số năm sống trong trạng thái khỏe mạnh và độc lập,” TS. Fernando Carnavali, Phó giáo sư Nội khoa tại Mount Sinai, cho biết. “Ngày càng nhiều người, bao gồm cả đội ngũ y tế, sẽ đón nhận và tìm hiểu sâu hơn về khái niệm này.”

Theo TS. Jan Stritzke, giấc ngủ sẽ trở thành một trụ cột quan trọng hơn trong các liệu pháp kéo dài tuổi thọ. Ông cho rằng những chương trình mới, như NeuroSleep của Lanserhof, sẽ tập trung vào phục hồi và cải thiện chất lượng giấc ngủ như một yếu tố then chốt của liệu trình.

ỨNG DỤNG THUỐC GIẢM CÂN GLP-1 ĐƯỢC MỞ RỘNG

Theo TS. Fernando Carnavali, thời gian tới có thể sẽ chứng kiến sự thay đổi lớn trong cách sử dụng các thuốc GLP-1 như Ozempic. Hiện nay, Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) mới chỉ phê duyệt GLP-1 cho điều trị đái tháo đường type 2, bệnh thận mạn, cũng như giảm nguy cơ béo phì và bệnh tim mạch. Tuy nhiên, ông cho rằng người tiêu dùng cần theo dõi khả năng mở rộng thêm các chỉ định sử dụng trong tương lai.

Ngành công nghiệp wellness hiện có quy mô khoảng 2.000 tỷ USD.

Bên cạnh đó, các dạng bào chế GLP-1 dùng đường uống cũng có thể sớm xuất hiện, mở ra lựa chọn không cần tiêm cho những người e ngại kim tiêm.

Các chuyên gia đều đồng thuận rằng quản lý cân nặng sẽ tiếp tục là xu hướng nổi bật trong năm tới. Dù vậy, TS. Carnavali nhấn mạnh cần tiếp cận vấn đề theo hướng toàn diện hơn. “Chỉ dựa vào tiêm thuốc là chưa đủ để tạo ra những thay đổi cần thiết cho một lối sống thực sự khỏe mạnh,” ông cho biết.

-Lan Vy

Trong năm 2026, mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn vẫn là 1.500.000 đồng/người/tháng, đồng nghĩa với việc thu nhập làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện thấp nhất năm nay không thay đổi...

Bảo hiểm xã hội Việt Nam cho biết ngày 30/12/2025, Chính phủ ban hành Nghị định số 351/2025/NĐ-CP quy định chuẩn nghèo đa chiều quốc gia giai đoạn 2026 – 2030. Trong đó, có điều chỉnh về chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn. Đây là căn cứ quan trọng để xác định mức thu nhập đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện thấp nhất.

Cụ thể, Nghị định số 351/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 15/2/2026 nâng mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn lên 2.200.000 đồng/người/tháng, thay cho mức 1.500.000 đồng/người/tháng.

Về căn cứ đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện thấp nhất, khoản 2 Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 quy định: Thu nhập làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện thấp nhất bằng mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn, và cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng.

Như vậy, mức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện thấp nhất sẽ tăng lên theo mức chuẩn hộ nghèo mới.

Tuy nhiên, Nghị định 351 cũng nêu rõ: Tiếp tục thực hiện chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2022 - 2025 theo quy định tại Điều 3 Nghị định 07/2021/NĐ-CP từ ngày 1/1/2026 đến hết ngày 31/12/2026.

Theo đó, trong năm 2026, mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn vẫn là 1.500.000 đồng/người/tháng, đồng nghĩa với việc thu nhập làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện thấp nhất năm 2026 vẫn là 1.500.000 đồng/tháng.

Mức đóng cụ thể theo công thức sau: 22% x 1.500.000 đồng = 330.000 đồng/tháng. Tuy nhiên, người tham gia không phải đóng toàn bộ số tiền này. Người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện được Nhà nước hỗ trợ tiền đóng theo tỷ lệ phần trăm (%) trên mức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện thấp nhất.

Cụ thể, mức hỗ trợ bằng 50% (165.000 đồng) đối với người tham gia thuộc hộ nghèo, người đang sinh sống tại xã đảo, đặc khu theo quy định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ; bằng 40% (132.000 đồng) đối với người tham gia thuộc hộ cận nghèo; bằng 30% (99.000 đồng) đối với người tham gia là người dân tộc thiểu số; bằng 20% (66.000 đồng) đối với người tham gia khác.

Bên cạnh phần hỗ trợ chung của Nhà nước, hiện nay, nhiều tỉnh, thành phố còn ban hành chính sách hỗ trợ thêm từ ngân sách địa phương để khuyến khích người dân tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện. Nhờ đó, người tham gia chỉ cần đóng phần tiền còn lại khá nhỏ mỗi tháng nhưng vẫn được tích lũy thời gian đóng để đủ điều kiện hưởng lương hưu sau này.

Theo Bảo hiểm xã hội Việt Nam, đến hết năm 2025, độ bao phủ bảo hiểm xã hội trên cả nước đạt 45,1% lực lượng lao động trong độ tuổi. Trong đó, số người tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đạt tỷ lệ bao phủ khoảng 38,6% lực lượng lao động trong độ tuổi; số người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện đạt 6,5%. 

-Nhật Dương