Thời báo kinh tế Việt Nam
Bốn xu hướng lớn định hình thị trường lao động Việt Nam
Nhân dịp đầu Xuân Bính Ngọ 2026, Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy phỏng vấn bà Nguyễn Thu Trang, Giám đốc thương hiệu Manpower, Manpower Việt Nam, một công ty cung ứng giải pháp nhân sự, xung quanh câu chuyện này.
Bà đánh giá như thế nào về bức tranh thị trường lao động Việt Nam hiện nay, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế toàn cầu và khu vực có nhiều biến động?
Thị trường lao động Việt Nam năm 2026 được dự báo sẽ bước vào giai đoạn khởi sắc rõ rệt, với nhiều tín hiệu tích cực. Nhu cầu tuyển dụng dự kiến sẽ tiếp tục tăng khi nền kinh tế duy trì đà tăng trưởng ấn tượng (GDP năm 2025 ước đạt 514 tỷ USD, tăng 5 bậc lên vị trí 32 thế giới). Thu nhập bình quân đầu người cải thiện và dòng vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam tiếp tục mở rộng.
Bên cạnh sự ổn định về chính trị và sự cải thiện rõ rệt về năng lực chuỗi cung ứng, các chương trình thúc đẩy phát triển kỹ năng nhằm nâng cao chất lượng lao động, và nâng cấp hạ tầng từ Chính phủ cũng khiến thị trường lao động trở nên đặc biệt hấp dẫn cho các kế hoạch mở rộng trong ngắn và trung hạn của doanh nghiệp, đặc biệt là tập đoàn đa quốc gia lớn.
Một điểm nữa là nhiều bộ luật và quy định mới được ban hành trong thời gian gần đây, nhằm tăng cường tính minh bạch của thị trường và bảo đảm quyền lợi cho người lao động. Dù quá trình triển khai có thể phát sinh một số vướng mắc ban đầu, những thay đổi này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy môi trường cạnh tranh lành mạnh và bền vững hơn, mang lại lợi ích dài hạn cho doanh nghiệp, người lao động và toàn thị trường.
Theo SIA (Staffing Industry Analysts - một công ty nghiên cứu thị trường toàn cầu chuyên về các giải pháp nhân sự và lao động), Việt Nam đứng thứ 4 trong bảng xếp hạng Những thị trường tuyển dụng và cung ứng nhân sự hấp dẫn nhất tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương (Most Attractive Staffing Markets in APAC). Trong đó, riêng về chỉ số mức độ tăng trưởng, thị trường nhân sự Việt Nam được dự báo sẽ tăng trưởng trung bình 14,5% trong giai đoạn 2025 - 2026, mức cao nhất trong khu vực APAC.
Bên cạnh đó, Việt Nam sở hữu tiềm năng tăng trưởng lớn nhất về nguồn lao động trong khu vực APAC. Tỷ lệ thâm nhập của lao động thời vụ do các công ty dịch vụ nhân sự cung ứng (tỷ lệ lao động thời vụ được cung ứng thông qua các công ty dịch vụ nhân sự so với tổng số lao động thời vụ đang làm việc trên thị trường) hiện chỉ ở mức 1,1% - thấp hơn mức trung bình. Thị trường lao động Việt Nam, đặc biệt là lao động thời vụ/ngắn hạn chưa được khai thác hết, khi có tới 13,4% người lao động đang làm việc theo hợp đồng thời vụ, nhưng không thông qua các công ty cung ứng nhân sự.
Đáng chú ý, tại Việt Nam, AI đang trở thành động lực thay đổi cuộc chơi, tái định hình cấu trúc thị trường và tác động đến mọi chủ thể (doanh nghiệp, người lao động và nhà hoạch định chính sách), AI vốn không phải là khái niệm mới, nhưng tiềm năng tạo giá trị cho doanh nghiệp được dự báo sẽ bùng nổ mạnh mẽ hơn trong năm 2026.
Trong bối cảnh đó, những xu hướng lớn nào đang và sẽ định hình thị trường lao động Việt Nam trong những năm tới? Thách thức lớn nhất đối với người lao động và doanh nghiệp Việt Nam là gì, thưa bà?
Dưới góc nhìn của Manpower Việt Nam từ báo cáo Xu hướng Việc làm toàn cầu 2026 và Hướng dẫn lương 2026, thị trường lao động Việt Nam trong những năm tới sẽ được định hình bởi bốn xu hướng lớn, phản ánh tác động đồng thời của tự động hóa, chuyển đổi số và kinh tế xanh. Đồng thời đặt ra những thách thức đáng kể cho cả người lao động và doanh nghiệp.
Xu hướng 1 - Đội ngũ nhân sự linh hoạt: Kinh tế việc làm tự do mở rộng. Theo ManpowerGroup, gần 50% lực lượng lao động tại các nền kinh tế phát triển tham gia vào các hình thức làm việc linh hoạt, bao gồm lao động dự án, cộng tác viên, freelancer và làm việc bán thời gian, thay vì chỉ dựa vào mô hình toàn thời gian truyền thống. Tại Việt Nam, Hướng dẫn lương 2026 ghi nhận sự gia tăng rõ rệt của lao động theo dự án và lao động tự do trong các lĩnh vực công nghệ thông tin, tiếp thị số, sáng tạo nội dung, thương mại điện tử và logistics.
Xu hướng này giúp doanh nghiệp tăng tính linh hoạt và tiếp cận kỹ năng chuyên biệt, nhưng đồng thời đặt ra thách thức cho người lao động về tính ổn định thu nhập, phúc lợi và lộ trình phát triển nghề nghiệp dài hạn, khi hệ thống an sinh vẫn chủ yếu được thiết kế xoay quanh việc làm fulltime.
Xu hướng 2 - Học lại nhanh và liên tục: Năng lực sử dụng trí tuệ nhân tạo. Tại Việt Nam, nhu cầu tuyển dụng các vị trí liên quan đến trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu, tự động hóa và an ninh mạng tăng nhanh, trong khi nguồn cung nhân lực phù hợp còn rất hạn chế.
Thách thức không chỉ nằm ở kỹ năng kỹ thuật, mà ở khả năng hiểu, sử dụng và đánh giá AI một cách có trách nhiệm, bao gồm tư duy phản biện và nhận thức về rủi ro đạo đức. Nếu không đầu tư bài bản vào năng lực sử dụng AI, khoảng cách giữa nhóm lao động có khả năng thích ứng và nhóm bị bỏ lại phía sau sẽ ngày càng lớn.
Xu hướng 3 - Chuẩn mực lao động thay đổi: khoảng cách công bằng và kỳ vọng của lao động tuyến đầu. Việt Nam cũng ghi nhận áp lực lớn trong việc tuyển dụng và giữ chân lao động tuyến đầu và lao động phổ thông tại các ngành sản xuất, logistics, bán lẻ và dịch vụ. Người lao động không chỉ kỳ vọng mức lương đủ sống, mà còn mong muốn phúc lợi ổn định, môi trường làm việc an toàn, cơ hội học hỏi và nâng cấp kỹ năng, thay vì bị “kẹt” trong các công việc lặp lại, dễ bị thay thế bởi tự động hóa.
Bên cạnh đó, các chính sách và luật mới được thi hành trong năm 2026 sẽ giúp thị trường lao động minh bạch và công bằng hơn. Việc này tạo ra thách thức cho các doanh nghiệp phải có những thay đổi cụ thể trong việc ký kết hợp đồng với người lao động để đảm bảo tuân thủ Bộ luật lao động.
Xu hướng 4 - Khan hiếm nhân tài leo thang. Dù vẫn đang trong giai đoạn “dân số vàng”, chúng tôi quan sát thấy tình trạng thiếu hụt nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực như công nghệ thông tin, sản xuất tiên tiến, năng lượng, chuyển đổi xanh và ESG (môi trường, xã hội và quản trị).
Thách thức không chỉ nằm ở số lượng mà ở chất lượng kỹ năng, trình độ ngoại ngữ và mức độ sẵn sàng làm việc trong môi trường toàn cầu, khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó trong việc mở rộng và nâng cấp chuỗi giá trị.
Tổng thể, thách thức lớn nhất đối với cả người lao động và doanh nghiệp Việt Nam hiện nay là về thu hẹp khoảng cách giữa tốc độ chuyển đổi của công nghệ, mô hình việc làm và yêu cầu phát triển bền vững với năng lực thực tế của lực lượng lao động. Vì vậy, nếu không có chiến lược đầu tư dài hạn cho kỹ năng, tư duy và hệ sinh thái hỗ trợ, tự động hóa, chuyển đổi số và tăng trưởng xanh có thể trở thành áp lực, thay vì động lực tạo ra việc làm bền vững và chất lượng cao...
Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 7+8-2026 phát hành ngày 16-23/02/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:
Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-78-xuan-binh-ngo.html
-Thu Hằng
Trình thẩm định hồ sơ đề xuất chủ trương đầu tư cầu Tân Hiền trong tháng 3/2026
UBND tỉnh Đồng Nai vừa đã ban hành văn bản gửi lãnh đạo các Sở Xây dựng, Tài chính, Nông nghiệp và Môi trường; Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh cùng UBND phường Tân Triều về việc triển khai các bước thực hiện dự án đầu tư xây dựng cầu Tân Hiền (cầu Tân Hiền - Thường Tân) theo quy định.
Theo đó, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh được giao chủ trì triển khai các thủ tục chuẩn bị đầu tư đối với dự án xây dựng cầu Tân Hiền, công trình kết nối giao thông giữa tỉnh Đồng Nai và TP. Hồ Chí Minh.
Đơn vị này có trách nhiệm tổ chức lập hồ sơ đề xuất chủ trương đầu tư, bao gồm báo cáo nghiên cứu tiền khả thi hoặc báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư, trình cơ quan có thẩm quyền thẩm định theo quy định hiện hành. Thời hạn hoàn thành nhiệm vụ được yêu cầu trong tháng 3/2026.
UBND tỉnh cũng giao Sở Xây dựng giữ vai trò chủ trì, hướng dẫn các địa phương liên quan thực hiện việc rà soát, điều chỉnh và cập nhật quy hoạch xây dựng có liên quan đến dự án cầu Tân Hiền nhằm bảo đảm tính đồng bộ trong quá trình triển khai.
Đồng thời, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao hướng dẫn các địa phương nơi dự án đi qua thực hiện các thủ tục về điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất, đồng thời triển khai các bước thu hồi đất phục vụ công tác đầu tư xây dựng.
Đối với nguồn lực tài chính, Sở Tài chính được giao nhiệm vụ rà soát, cân đối và tham mưu UBND tỉnh báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét bố trí vốn thực hiện dự án khi các điều kiện về hồ sơ pháp lý và khả năng cân đối nguồn vốn được đáp ứng đầy đủ.
Trước đó, ngày 5/2/2026, Văn phòng Chính phủ đã có văn bản thông báo ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà liên quan đến việc xác định cơ quan chủ quản thực hiện dự án. Theo nội dung này, Phó Thủ tướng thống nhất với đề xuất của các địa phương, giao UBND tỉnh Đồng Nai làm cơ quan chủ quản triển khai dự án xây dựng cầu Tân Hiền.
Theo quy hoạch, cầu Tân Hiền sẽ bắc qua sông Đồng Nai, kết nối khu vực xã Thường Tân (TP. Hồ Chí Minh) với phường Tân Triều (Đồng Nai). Công trình được định hướng đầu tư với quy mô 4 làn xe cơ giới và 2 làn xe thô sơ, góp phần tăng cường kết nối hạ tầng giao thông liên vùng giữa hai địa phương.
-Thanh Thủy
Doanh thu bán dầu của Venezuela đạt 1 tỷ USD
Theo hãng tin CNBC, thông tin trên được Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright đưa ra cách đây ít ngày. Ông cũng cho biết doanh thu này không còn được gửi vào một tài khoản đặt tại Qatar mà đã chuyển sang một tài khoản đặt tại Bộ Tài chính Mỹ.
Chính phủ Mỹ đã nắm quyền kiểm soát việc bán dầu của Venezuela kể từ sau chiến dịch bắt giữ cựu Tổng thống Nicolas Maduro vào đầu tháng 1 vừa qua.
“Ban đầu, một tài khoản đã được lập ở Qatar, do Chính phủ Mỹ kiểm soát, để chuyển số tiền bán dầu Venezuela tới đó. Sau đó, số tiền sẽ được chuyển trở lại Venezuela”, CNBC dẫn lời ông Wright hôm 12/1.
“Bây giờ, chúng tôi đã có một tài khoản tại Bộ Tài chính Mỹ. Tiền bán dầu Venezuela sẽ không được chuyển vào tài khoản ở Qatar nữa”, vị Bộ trưởng Mỹ nói.
Tuần vừa rồi, ông Wright đã có chuyến thăm Caracas, gặp Tổng thống lâm thời của Venezuela là bà Delcy Rodriguez. Với chuyến thăm này, ông Wright là quan chức cấp cao nhất của Mỹ thăm Venezuela trong nhiều thập kỷ trở lại đây.
Theo ông Wright, việc chuyển tiền bán dầu của Venezuela vào tài khoản tại Qatar là nhằm đảm bảo rằng số tiền thu được từ việc bán dầu sẽ được chuyển về Venezuela một cách an toàn, tránh sự can thiệp từ các chủ nợ của quốc gia này. Venezuela hiện đang đối mặt với hàng chục tỷ USD nợ chưa thanh toán, chủ yếu do việc vỡ nợ trái phiếu chính phủ và quốc hữu hóa tài sản của các công ty dầu khí lớn như Exxon Mobil và ConocoPhillips.
Quyết định chuyển tiền về Mỹ cũng đã gây ra nhiều tranh cãi trong nội bộ chính trị Mỹ. Một số thành viên Đảng Dân chủ, bao gồm Thượng nghị sĩ Chuck Schumer và Adam Schiff, đã yêu cầu một cuộc kiểm toán độc lập đối với tài khoản tại Qatar để đảm bảo tính minh bạch và hợp pháp của các giao dịch này. Bộ trưởng Wright giải thích rằng việc gửi tiền vào Qatar ban đầu là để tránh rủi ro các chủ nợ của Venezuela có thể đóng băng số tiền nếu tiền được gửi vào một tài khoản ngân hàng tại Mỹ.
“Do Venezuela có quá nhiều chủ nợ và nước này nợ một số tiền lớn, chúng tôi sẽ đối mặt với rủi ro nếu chuyển số tiền bán dầu đó vào một tài khoản ngân hàng Mỹ được thiết lập vội vã, bởi các chủ nợ có thể đóng băng số tiền đó. Chúng tôi muốn các chủ nợ cuối cùng sẽ lấy lại được tiền, nhưng số tiền bán dầu bây giờ cần được chuyển về cho Venezuela”, ông Wright phát biểu.
Một thách thức khác mà Mỹ phải đối mặt là vấn đề công nhận chính phủ hợp pháp của Venezuela. Hiện tại, Mỹ không công nhận chính phủ do bà Delcy Rodriguez lãnh đạo mà thay vào đó công nhận Quốc hội do phe đối lập lãnh đạo từ năm 2015. Điều này đặt ra câu hỏi về việc ai sẽ là người kiểm soát số tiền có được từ việc dầu lửa khi số tiền được gửi vào tài khoản tại Mỹ. Theo chuyên gia luật quốc tế Scott Anderson, về lý thuyết, số tiền này nên thuộc quyền kiểm soát của Quốc hội đối lập được chính quyền ông Trump công nhận.
Việc Mỹ quản lý doanh thu dầu lửa của Venezuela có những tác động kinh tế đáng kể. Hiện tại, Mỹ đã ký các thỏa thuận ngắn hạn để bán thêm 5 tỷ USD dầu thô của Venezuela trong vài tháng tới, với các lô hàng đã được chuyển đến các nhà máy lọc dầu ở Mỹ và châu Âu. Hoạt động bán dầu này không chỉ giúp tăng cường nguồn cung dầu cho thị trường mà còn tạo ra nguồn thu cần thiết cho Venezuela trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế kéo dài.
Tuy nhiên, việc Mỹ can thiệp sâu vào ngành dầu khí của Venezuela cũng đặt ra nhiều câu hỏi về tương lai chính trị của quốc gia này. Bộ trưởng Wright cho biết có khả năng sẽ có một cuộc bầu cử và chuyển giao quyền lực tại Venezuela trong nhiệm kỳ của Tổng thống Trump. Ông cũng nhấn mạnh rằng sự giám sát của chính phủ Mỹ đối với các vấn đề nội bộ của Venezuela sẽ kết thúc khi quá trình chuyển giao quyền lực hoàn tất.
-Bình Minh
Bài học từ Thái Lan và lời nhắc cho Việt Nam
Những con số tăng trưởng GDP ấn tượng và vị thế "điểm đến hấp dẫn" của Việt Nam trong những năm qua đã tạo ra một luồng sinh khí lạc quan. Tuy nhiên, khi đặt lên bàn cân so sánh một cách kỹ lưỡng với các quốc gia trong khu vực, đặc biệt là Thái Lan, chúng ta lại thấy một bức tranh nhiều nghịch lý: một nền kinh tế năng động, bận rộn bậc nhất khu vực Đông Nam Á như Việt Nam nhưng khả năng tích lũy nội lực còn thấp so với nhu cầu phát triển của kỷ nguyên mới...
TỪ CON SỐ GDP ĐẾN MỨC SỐNGNăm 2025, GDP đầu người của Việt Nam đạt khoảng 5.026 USD, tăng gấp 1,4 lần so với năm 2020 và tăng tới 3,1 lần so với năm 2010. Còn GDP đầu người của Thái Lan năm 2025 khoảng 7.500 USD, gấp 1,5 lần GDP đầu người của Việt Nam.
Mặc dù ngay cả Viện Nghiên cứu Phát triển Thái Lan (TDRI) mới đây đã cảnh báo mục tiêu Thái Lan trở thành nước có thu nhập cao vào năm 2036 "gần như không thể đạt được" và có thể bị các nước ASEAN vượt qua, khoảng cách giữa Thái Lan với Việt Nam vẫn là một quãng đường dài đặc đặc biệt là khoảng cách về chất lượng.
Tại Thái Lan, hệ thống hạ tầng và giá cả dịch vụ cơ bản được điều tiết bởi các tập đoàn nội địa khổng lồ, giúp giảm chi phí sinh hoạt ví dụ như giá thực phẩm tại Thái Lan rẻ hơn Việt Nam từ 15-20% nhờ tối ưu hệ thống nông nghiệp và chuỗi bán lẻ phân phối (CP, Central Group).
Tại Việt Nam, do phụ thuộc vào hệ thống phân phối nhỏ lẻ và chi phí logistics chiếm tới 16-20% GDP (so với 11-13% của Thái Lan), giá hàng hóa đến tay người tiêu dùng bị đẩy lên cao, trực tiếp bào mòn thu nhập thực tế.
Người Thái còn được hưởng lợi chi phí sinh hoạt do có một hệ thống phúc lợi y tế gần như miễn phí và sở hữu hệ thống Skytrain/MRT kết nối xuyên suốt và giá rẻ giúp người dân vùng ven có thể di chuyển vào trung tâm làm việc với chi phí thấp và thời gian chính xác.
DU LỊCH: "SỐ LƯỢNG" SO VỚI "CHẤT LƯỢNG"Một trong những thống kê ấn tượng gần đây là việc Việt Nam đang trên đà chiếm ngôi vị số 1 về du lịch của Thái Lan tại khu vực ASEAN. Tuy nhiên, nhìn sâu vào cơ cấu doanh thu, chúng ta chưa thể đuổi kịp về giá trị ròng.
Thái Lan sở hữu nền văn hóa vừa lâu đời vừa độc đáoNăm 2025, du lịch Thái Lan đón khoảng 33 triệu lượt khách quốc tế, mang về nguồn thu ngoại tệ khoảng 1.530 nghìn tỷ Baht (tương đương 49,4 tỷ USD). Chi tiêu bình quân của khách quốc tế tại Thái Lan ở mức cao (khoảng 1.500 - 1.600 USD/khách) nhờ hệ thống dịch vụ giá trị gia tăng và mua sắm khép kín.
Cung điện Hoàng gia Thái Lan thu hút lượng lớn khách du lịch ghé thăm mỗi nămTrong khi đó, năm 2025, Việt Nam đạt mốc 21,5 triệu lượt khách du lịch quốc tế nhưng tổng thu ngoại tệ chỉ khoảng 18 - 20 tỷ USD (bình quân 900 – 1000 USD/khách, bằng 66% con số này tại Thái Lan).
Một phần nguồn thu này lại chảy ra khỏi Việt Nam dưới dạng phí hoa hồng, phí thanh toán quốc tế trả cho các tập đoàn đa quốc gia khi khách đặt qua app (Klook, Agoda, Trip.com).
Nếu tính cả chi phí nhập khẩu thực phẩm, năng lượng của các địa điểm lưu trú, số ngoại tệ thực sự ở lại trong nước bị hao đi đáng kể. Tóm lại, chúng ta phải phục vụ lượng khách quốc tế khổng lồ, gây áp lực rất lớn lên hạ tầng, môi trường và các di sản nhưng giá trị tích lũy ròng thấp hơn Thái Lan rất nhiều.
CÔNG NGHIỆP Ô TÔ: DOANH SỐ XUẤT KHẨU VÀ NGUỒN THU NGOẠI TỆTheo báo cáo của QMe năm 2025, doanh số ô tô nội địa của Việt Nam đạt khoảng 604 nghìn xe, thu hẹp khoảng cách với Thái Lan (khoảng 632 nghìn xe) xuống còn chưa tới 30 nghìn xe mặc dù khoảng cách này từng là 370 nghìn xe trong năm 2023.
Đúng là doanh số xe bán ra tại Việt Nam đã tiệm cận Thái Lan nhưng nếu xét đến doanh số xuất khẩu và nguồn thu ngoại tệ từ xuất khẩu ô tô lại cho ta thấy hai thế giới khác biệt.
Với các kế hoạch tập trung vào tính bền vững bao gồm tái chế pin EV vào năm 2025, Thái Lan đang đặt mục tiêu tăng cường khả năng cạnh tranh toàn cầu với ngành xe điện nói riêng và ngành công nghiệp ô tô nói chung.Thái Lan thực sự là “Detroit của Đông Nam Á”. Năm 2025, theo số liệu từ Bangkok Post, ngành ô tô nước này xuất khẩu 936 nghìn chiếc, mang về doanh thu ngoại tệ khoảng 20 tỷ USD (chưa tính linh kiện). Với tỷ lệ nội địa hóa trung bình đạt 80 - 90% giúp Thái Lan có thể giữ lại khoảng 40% giá trị thặng dư.
Trong khi đó, ngành ô tô Việt Nam vẫn loay hoay với tỷ lệ nội địa hóa thấp, phụ thuộc vào linh kiện nhập khẩu và hầu như không có sản phẩm xuất khẩu mang về ngoại tệ cho đất nước.
Ngược lại, chúng ta dùng ngoại tệ để nhập khẩu linh kiện và hình thức bán xe trả góp chiếm tới 40 - 50% lượng khách hàng, phần lớn là giới trung lưu đang vật lộn với chi phí sinh hoạt gia tăng, nợ thẻ tín dụng và vay mua nhà.
Trong xu thế tỷ giá biến động và lãi suất tăng, những điểm yếu này đang bào mòn nguồn dự trữ ngoại tệ của đất nước, suy giảm biên lợi nhuận của nhà sản xuất xe và có thể khiến những chiếc xe trả góp trở thành “nợ xấu” của ngân hàng.
HỆ THỐNG PHÂN PHỐI: "CÁNH TAY NỐI DÀI" CỦA CÁC ÔNG CHỦ THÁINhờ sở hữu nguồn ngoại tệ dồi dào và kinh nghiệm vận hành hệ thống phong phú, các tập đoàn bán lẻ của Thái Lan không chỉ bảo vệ "sân nhà" mà còn dùng ngoại tệ tích lũy thâu tóm các siêu thị, chuỗi bán lẻ, hãng thực phẩm tại các quốc gia Đông Nam Á, đặc biệt là Việt Nam.
Những thương vụ tỷ USD như Central Group mua lại BigC (nay là GO!) với giá 1,14 tỷ USD, TCC Group mua lại Metro Cash Carry Việt Nam với giá gần 800 triệu USD, ThaiBev mua Sabeco với giá xấp xỉ 5 tỷ USD, FN Dairy Investments sở hữu gần 25% cổ phần Vinamilk đã biến người Thái thành một "ông chủ" lớn trong mạng lưới phân phối của Việt Nam.
Dòng tiền tiêu dùng của người Việt hàng ngày đang âm thầm chảy về túi các ông chủ người Thái, biến chúng ta thành những người làm giàu cho nước bạn trên chính đất nước mình.
DỰ TRỮ NGOẠI HỐI VÀ CHIẾN THẮNG SÂN CỎTừ ký ức “đau đớn” về cuộc khủng hoảng năm 1997, Thái Lan đã kiên trì xây dựng "pháo đài" ngoại hối lên tới 300 tỷ USD (tương đương 10 tháng nhập khẩu) trong khi chúng ta vẫn dao động quanh ngưỡng tối thiểu theo chuẩn IMF.
Nền tảng giúp Thái Lan duy trì dự trữ ngoại hối lớn chính là khả năng tối ưu hóa dòng ngoại tệ thực ròng: nhờ tỷ lệ nội địa hóa cao, họ giữ lại được phần lớn giá trị thặng dư trong chuỗi xuất khẩu thay vì để dòng ngoại tệ chảy ra nước ngoài qua nhập khẩu linh kiện hoặc trở thành lợi nhuận của các tập đoàn đa quốc gia.
Nghịch lý nằm ở chỗ, chúng ta dễ dàng bùng nổ hân hoan sau một trận bóng đá thắng Thái Lan nhưng lại hoàn toàn thờ ơ trước việc đang bị dẫn rất sâu trên mặt trận tích lũy.
Thắng lợi sân cỏ hay thứ hạng FIFA là liều “doping tinh thần” ngắn hạn nhưng không giúp ổn định tỷ giá, cũng không thể tạo nên “tấm khiên” chống đỡ cho quốc gia trước những biến động khó lường về tiền tệ cũng như cung cấp nguồn lực ngoại tệ đầu tư vào các lĩnh vực trọng yếu và công nghệ.
Từ sự so sánh trên một số lĩnh vực với Thái Lan một cách kỹ càng, Việt Nam cần nhìn lại để thay đổi tư duy và cách làm từ tập trung vào "số lượng" sang "hiệu suất và chất lượng", từ gia công sang nội địa hóa và tham gia sâu vào chuỗi cung ứng.
Đã đến lúc gạt bỏ những niềm tự hào về số lượng để bồi đắp nội lực thực chất. Nếu không, chúng ta sẽ vẫn là quốc gia năng động bậc nhất Đông Nam Á nhưng khả năng tích lũy vẫn xếp sau rất xa các nước láng giềng.
(*)Hồng Hà- chuyên gia độc lập.
- Hồng Hà*
Bảo đảm nguồn cung xăng dầu trên cao tốc dịp Tết
Trước nguy cơ thiếu hụt nguồn cung nhiên liệu trên tuyến cao tốc TP. Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây trong giai đoạn cao điểm Tết Nguyên đán 2026, Sở Công Thương tỉnh Đồng Nai vừa có văn bản đề nghị Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh và Sở Công Thương tỉnh Lâm Đồng phối hợp triển khai các giải pháp hỗ trợ cung ứng bổ sung xăng dầu cho khu vực này.
Động thái trên được thực hiện trên cơ sở các văn bản chỉ đạo của Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), gồm công văn số 886 ngày 9/2/2026 và công văn số 313 ngày 4/2/2026, liên quan đến việc triển khai các giải pháp bảo đảm nguồn cung nhiên liệu tại hai trạm dừng nghỉ trên tuyến cao tốc TP. Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây.
Theo Sở Công Thương tỉnh Đồng Nai, hiện hai cửa hàng xăng dầu tại Trạm dừng nghỉ Km41+100 trên địa bàn tỉnh đang tạm ngừng hoạt động do phát sinh tranh chấp dân sự giữa các bên liên quan đến chủ thể kinh doanh.
Việc gián đoạn hoạt động của các cửa hàng này làm gia tăng nguy cơ thiếu nguồn tiếp nhiên liệu cho phương tiện lưu thông trên tuyến, nhất là trong bối cảnh nhu cầu đi lại dự báo tăng mạnh vào dịp Tết Nguyên đán.
Trước tình hình trên, nhằm bảo đảm nguồn cung xăng dầu thông suốt, phục vụ nhu cầu đi lại của người dân, hoạt động vận tải hàng hóa cũng như bảo đảm an toàn giao thông, Sở Công Thương tỉnh Đồng Nai đề nghị các địa phương liên quan phối hợp triển khai đồng bộ nhiều giải pháp điều tiết nguồn hàng.
Cụ thể, Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh và tỉnh Lâm Đồng được đề nghị chỉ đạo các thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối xăng dầu chủ động cân đối nguồn cung, điều chỉnh sản lượng hợp lý để hỗ trợ cho các cửa hàng bán lẻ tại khu vực giáp ranh và các tuyến đường lân cận cao tốc.
Đồng thời, các đơn vị cần tạo điều kiện thuận lợi trong công tác vận chuyển, giao nhận nhằm kịp thời bổ sung sản lượng xăng dầu khi phát sinh nhu cầu hỗ trợ đột xuất.
Song song với việc bảo đảm nguồn hàng, các địa phương cũng được đề nghị phối hợp tổ chức các điểm cung ứng thay thế nhằm giảm áp lực cho tuyến cao tốc.
Hệ thống cửa hàng xăng dầu dọc các tuyến kết nối lên xuống cao tốc cần tăng cường thông tin hướng dẫn, giúp phương tiện chủ động tiếp nhiên liệu tại các điểm lân cận trước khi di chuyển vào tuyến chính.
Đồng thời, Sở Công Thương tỉnh Đồng Nai cũng đề nghị đẩy mạnh công tác truyền thông trên các phương tiện thông tin đại chúng về tình hình cung ứng xăng dầu tại khu vực cao tốc TP. Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây. Qua đó, khuyến nghị doanh nghiệp vận tải và người dân chủ động xây dựng kế hoạch tiếp nhiên liệu phù hợp trước khi lưu thông nhằm hạn chế rủi ro phát sinh.
Trong văn bản gửi các địa phương, Sở Công Thương tỉnh Đồng Nai nhấn mạnh việc hai cửa hàng xăng dầu tại Trạm dừng nghỉ Km41+100 tạm ngưng hoạt động có thể khiến các phương tiện rơi vào thế bị động nếu không có phương án điều tiết kịp thời.
Vì vậy, sự phối hợp chặt chẽ giữa các địa phương được xem là yếu tố then chốt nhằm bảo đảm nguồn cung xăng dầu ổn định, đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân và hoạt động vận tải trên tuyến cao tốc trọng điểm phía Nam trong cao điểm Tết Nguyên đán 2026.
-Minh Huy
USD, yên Nhật và franc Thụy Sỹ có còn là “vịnh tránh bão”?
Trước kia, nhà đầu tư thường tìm đến những đồng tiền này để bảo vệ giá trị tài sản trong thời kỳ bất ổn địa chính trị hoặc kinh tế. Nhưng trong thời gian gần đây, chính các đồng tiền này cũng đã trải qua những biến động không nhỏ.
ĐỊA VỊ CỦA USD BỊ NGHI NGỜ
Đồng USD - đồng tiền dự trữ của thế giới - đã mất giá mạnh trong năm 2025 và xu hướng đi xuống này tiếp tục từ đầu năm 2026 tới nay. Nguyên nhân chính khiến USD trượt dốc là chính sách thương mại không ổn định của Tổng thống Mỹ Donald Trump, đặc biệt là việc ông thường xuyên có những động thái áp rồi rút bỏ thuế quan một cách đột ngột.
Sự bất định về thuế quan đã dẫn đến một làn sóng bán tháo tài sản Mỹ, bao gồm cả đồng USD. Tuy nhiên, ngân hàng phục vụ tư nhân Thụy Sỹ Julius Baer đã chỉ ra rằng các chính sách thương mại thất thường chỉ là một trong những nguyên nhân gây ra khó khăn cho bạc xanh.
Một nguyên nhân khác phải kể đến là đạo luật giảm thuế và chi tiêu khổng lồ “lớn lao, đẹp đẽ” (OBBBA) của ông Trump. Đạo luật này đã đặt Mỹ vào một quỹ đạo nợ công không bền vững.
Ngoài ra, áp lực của ông Trump đối với Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed) Jerome Powell cũng làm suy yếu niềm tin của các nhà đầu tư vào đồng USD.
Chỉ số Dollar Index theo dõi giá trị của USD so với một rổ các đồng tiền chủ chốt khác, đã sụt 1,3% vào ngày 29/1 sau khi ông Trump tuyên bố đồng USD đang "làm rất tốt" khi ông được hỏi về sự mất giá của đồng tiền này.
Đó là mức giảm mạnh nhất trong một ngày của chỉ số này kể từ khi ông Trump lần đầu tiên công bố kế hoạch thuế quan đối ứng vào đầu tháng 4/2025.
Diễn biến chỉ số Dollar Index trong 1 năm trở lại đây - Nguồn: CNBC.Trước đó, Dollar Index đã giảm 9,37% trong năm 2025. Tính từ đầu năm 2026 tới nay, chỉ số đã giảm thêm 1,4%, về dưới mức 97 điểm.
Trong một báo cáo vào tuần vừa rồi, ông George Saravelos - trưởng bộ phận nghiên cứu ngoại hối tại ngân hàng Deutsche Bank - đã gọi vị thế trú ẩn an toàn của đồng USD là "chuyện hoang đường”, phản bác quan niệm rằng đồng USD luôn tăng giá trong thời kỳ rủi ro. Ông chỉ ra rằng mối quan hệ trái chiều giữa đồng USD và chỉ số chứng khoán Mỹ SP 500 đã không còn chặt chẽ như trước đây.
ÁP LỰC MẤT GIÁ ĐỒNG YÊN TỪ CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA
Đồng yên Nhật cũng đã trải qua những biến động mạnh mẽ trong năm 2025, khi những đồn đoán về sự can thiệp của Chính phủ Nhật Bản vào thị trường ngoại hối nhằm bảo vệ đồng nội tệ thường xuyên rộ lên.
Đầu năm ngoái, tỷ giá yên ở mức khoảng 156 yên đổi 1 USD. Sau đó, đồng tiền này mạnh lên khi Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) phát tín hiệu có thể tiếp tục tăng lãi suất. Tuy nhiên, trong quý 2 và quý 3/2025, đồng yên vẫn chỉ dao động quanh vùng 150 yên đổi 1 USD.
Đồng yên lại suy yếu nhanh từ tháng 10/2025, sau khi Thủ tướng Sanae Takaichi nhậm chức với chính sách tài khóa mở rộng - chất xúc tác dẫn đến việc bán tháo đồng tiền này. Kể từ khi bà Takaichi nhậm chức cho tới ngày 23/1, đồng yên đã mất giá 5,9% so với đồng USD.
Sau đó, đồng yên tăng giá mạnh khi có tin Fed chi nhánh New York đã tiến hành kiểm tra tỷ giá USD/yên - một động thái mà thị trường cho rằng có thể dẫn tới việc nhà chức trách Mỹ và Nhật Bản phối hợp can thiệp vào thị trường ngoại hối để vực dậy đồng yên. Đợt phục hồi này đưa yên lên mức khoảng 152 yên đổi 1 USD.
Diễn biến tỷ giá USD/yên trong 1 năm trở lại đây. Đơn vị: yên/USD - Nguồn: CNBC.Từ mức này, đồng yên lại quay đầu giảm giá, rớt về gần ngưỡng 157 yên đổi 1 USD trước cuộc bầu cử Hạ viện Nhật Bản hôm 8/2. Nhưng sau cuộc bầu cử này, với kết quả là chiến thắng áp đảo thuộc về Đảng Dân chủ Tự do (LDP) cầm quyền, đồng yên đã bật tăng trở lại. Sáng nay (16/2), đồng yên giao dịch ở mức hơn 153 yên đổi 1 USD.
Các nhà phân tích của ngân hàng Citi nói rằng khó có chuyện yên mất giá quá mức 160 yên đổi 1 USD, vì một mức tỷ giá như vậy có thể dẫn tới việc nhà chức trách Nhật Bản hoặc Mỹ can thiệp vào thị trường.
FRANC THỤY SỸ GIỮ VỮNG VỊ THẾ HẦM TRÚ ẨN
Trái ngược với đồng USD và yên Nhật, đồng franc Thụy Sỹ đã giữ vững giá trị, thậm chí còn tăng mạnh trong năm ngoái và năm nay. Nền kinh tế của Thụy Sỹ không lớn, nhưng sự ổn định chính trị, mức nợ thấp và sự đa dạng của nền kinh tế nước này đã đưa franc tới vị thế một “hầm trú ẩn”. Xu hướng tìm đến các tài sản an toàn của nhà đầu tư trên toàn cầu từ năm ngoái tới nay đã thúc đẩy franc tăng giá mạnh.
Trong năm 2025, đồng franc đã tăng gần 13% so với đồng USD. Xu hướng tăng này tiếp tục từ đầu năm 2026 tới nay, đưa franc đạt mức cao nhất trong 11 năm so với USD. Ngoài ra, franc cũng đạt mức cao nhất so với đồng euro trong tháng 2 này.
Tuy nhiên, sự mạnh lên của đồng franc cũng gây ra những thách thức cho Thụy Sỹ, một quốc gia có lạm phát thấp và nền kinh tế phụ thuộc vào xuất khẩu. Xu hướng mạnh lên của đồng franc có thể gây áp lực giảm phát thêm cho nền kinh tế dựa vào xuất khẩu của Thụy Sỹ.
Lạm phát của Thụy Sỹ chỉ ở mức 0,1%, và Ngân hàng Trung ương Thụy Sỹ (SNB) đang cố gắng tránh việc tái áp dụng chính sách lãi suất âm - một chính sách không được ưa chuộng mà cơ quan này đã phải áp dụng trong thời gian từ năm 2015 đến 2022 để hãm đà tăng của đồng nội tệ và kích thích lạm phát.
Trước đây, giới chức Thụy Sỹ đã từng có những đợt can thiệp vào thị trường ngoại hối bằng cách bán đồng franc và mua các đồng tiền ngoại tệ để làm suy yếu đồng nội tệ. Tuy nhiên, phương án này có nhiều rủi ro ở thời điểm hiện tại, đặc biệt khi chính quyền Tổng thống Trump đã từng phản đối các hành động can thiệp của SNB.
Diễn biến tỷ giá USD/franc trong 1 năm trở lại đây. Đơn vị: franc/USD - Nguồn: CNBC.Chủ tịch SNB Martin Schlegel đã tuyên bố rằng cơ quan này sẵn sàng can thiệp vào thị trường ngoại hối nếu cần thiết. Các nhà kinh tế tại ngân hàng Thụy Sỹ UBS dự báo đồng franc sẽ mất giá thêm khoảng 2% so với đồng USD trong thời gian từ nay cuối năm, nhưng cũng cho rằng khả năng SNB phản ứng mạnh với sự mất giá đó của đồng nội tệ chỉ ở mức hạn chế.
“Các đơn can thiệp rời rạc có thể được tiến hành, nhưng hành động trên diện rộng có khả năng chỉ ở mức thấp. Theo quan điểm của chúng tôi, đó là bởi rủi ro lạm phát của Thụy Sỹ chỉ ở mức thấp, triển vọng tăng trưởng kinh tế toàn cầu hiện tại là lạc quan, và đồng franc chỉ được định giá cao hơn một chút so với giá trị thực”, một báo cáo của UBS nhận định.
Theo hãng tin CNBC, giới phân tích cho rằng trong bối cảnh hiện tại, đồng franc Thụy Sỹ đã củng cố vị thế đồng tiền trú ẩn an toàn hàng đầu, trong khi đồng USD và yên Nhật đã mất đi phần nào sức hấp dẫn do tác động từ các chính sách kinh tế của Mỹ và Nhật Bản.
Các nhà phân tích như Matthew Ryan từ Ebury và Lee Hardman từ ngân hàng Nhật Bản MUFG đều đồng ý rằng sức hấp dẫn của đồng yên và USD đều đã suy giảm, trong khi đồng franc Thụy Sỹ đã chứng tỏ là nơi lưu giữ giá trị tốt nhất trong số các đồng tiền G10.
-An Huy
Các hãng ô tô Nhật Bản thiệt hại hơn 13 tỷ USD vì thuế quan của Mỹ
Theo báo cáo kết quả kinh doanh mới nhất của 7 hãng xe lớn Nhật Bản gồm Toyota Motor, Honda Motor, Nissan Motor, Subaru, Mazda Motor, Suzuki Motor và Mitsubishi Motors, trong 9 tháng cuối năm 2025, thuế quan của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã làm giảm lợi nhuận của nhóm này khoảng 2,1 nghìn tỷ yên, tương đương 13,7 tỷ USD.
Khi công bố kết quả kinh doanh quý gần đây, cả 7 hãng xe đều cho biết thuế quan gây thiệt hại lợi nhuận mạnh hơn dự kiến. Chủ tịch Mitsubishi Motors Takao Kato nhận xét thuế quan của Mỹ là “những cơn gió ngược cực mạnh” đối với hãng.
Từ tháng 5/2025, Mỹ nâng thuế quan với ô tô nhập khẩu từ Nhật Bản lên 27,5%. Đến tháng 9, mức thuế được hạ xuống 15% nhưng vẫn cao gấp 6 lần mức 2,5% ban đầu.
Trong giai đoạn tháng 4-12 năm ngoái, 7 hãng xe lớn Nhật Bản ghi nhận tổng lợi nhuận hoạt động 4,3 nghìn tỷ yên, giảm 28% so với cùng kỳ năm trước. Từng hãng đều chứng kiến lợi nhuận suy yếu, riêng Mazda và Nissan thậm chí chuyển sang trạng thái thua lỗ. Mazda chịu tác động nặng từ thuế quan, trong khi Nissan đang phải “thắt lưng buộc bụng” để phục vụ quá trình tái cơ cấu.
Thông thường, các hãng xe nộp thuế quan khi xuất khẩu xe sang các công ty con phụ trách phân phối tại Mỹ. Khi không thể chuyển phần chi phí này vào giá bán, phần lợi nhuận sẽ bị bào mòn.
Với Mazda, thị trường Mỹ đóng góp khoảng 30% doanh số toàn cầu. Trong 8 tháng cuối năm, thuế quan làm phát sinh chi phí ròng 119,2 tỷ yên, góp phần khiến hãng chịu lỗ 23,1 tỷ yên. Mazda vẫn ghi nhận lãi hoạt động 3 tháng cuối năm nhờ cắt giảm chi phí và một số biện pháp khác, nhưng theo giám đốc tài chính Jeffrey Guyton, sự cải thiện này chưa đủ để bù cho phần suy giảm trong giai đoạn tháng 4-9.
Với Subaru, thị trường Mỹ chiếm khoảng 70% doanh số toàn cầu. Do xe nhập từ Nhật Bản chiếm khoảng một nửa doanh số tại Mỹ, Subaru ước tính thuế quan làm giảm lợi nhuận 216,6 tỷ yên trong 9 tháng cuối năm ngoái. Theo đó, lợi nhuận hoạt động của hãng sụt 82%, còn 66,2 tỷ yên.
Với Toyota, doanh số xe lai tại Mỹ tăng mạnh giúp hạn chế phần nào tác động tiêu cực, nhưng lợi nhuận hoạt động trong 9 tháng vẫn giảm 13% xuống 3,19 nghìn tỷ yên. Toyota cho biết thuế quan làm giảm lợi nhuận khoảng 1,2 nghìn tỷ yên.
Đồng yên mạnh lên cũng gây sức ép với 7 hãng xe, gồm cả Honda và Suzuki. Trong giai đoạn tháng 4-12/2025, tỷ giá bình quân ở mức 149 yên đổi 1 USD, mạnh hơn khoảng 4 yên so với một năm trước.
Theo các hãng xe, đồng yên mạnh đã làm giảm hơn 530 tỷ yên lợi nhuận hoạt động của nhóm 7 hãng xe. Sự kết hợp giữa thuế quan Mỹ và tỷ giá bất lợi khiến lợi nhuận ròng của nhóm giảm 36% xuống 3,6 nghìn tỷ yên, đánh dấu năm thứ hai liên tiếp đi xuống.
Trong năm tài chính hiện tại, kết thúc ngày 31/3/2026, 7 hãng xe dự báo thuế quan sẽ làm giảm lợi nhuận gần 2,5 nghìn tỷ yên. Con số này nhìn chung không đổi so với ước tính công bố hồi tháng 11, nhưng dự báo mới nhất có sự điều chỉnh giữa các hãng.
Trước áp lực chi phí tăng, các nhà sản xuất ô tô này đang chạy đua bảo vệ biên lợi nhuận bằng cách cắt giảm chi phí và xem xét lại chính sách giá.
Tổng doanh số toàn cầu của nhóm được dự báo đạt 23,38 triệu xe trong năm tài khóa hiện tại, giảm 1% so với năm trước. Một phần nguyên nhân đến từ việc cắt giảm sản lượng do thiếu con chip bán dẫn, cùng nhu cầu suy yếu tại Đông Nam Á, đặc biệt là Thái Lan.
Toyota và Suzuki là hai trường hợp đi ngược xu hướng. Toyota hưởng lợi nhờ xe lai bán chạy tại Mỹ, còn doanh số của Suzuki được hỗ trợ bởi thuế quan của Ấn Độ giảm.
Một số rủi ro mới cũng xuất hiện, như lo ngại giá con chip bán dẫn tăng do nhu cầu lớn từ trí tuệ nhân tạo (AI).
“Chúng tôi đang đánh giá tình hình và triển khai các biện pháp ứng phó”, ông Shinsuke Toda, giám đốc tài chính của Subaru, chia sẻ với tờ báo Nikkei Asia.
Tuy nhiên, tỷ giá có thể mang lại phần nào hỗ trợ trong quý cuối của năm tài chính. Đồng yên đã tiến sát mốc 160 yên đổi 1 USD vào đầu năm nay, qua đó có thể giúp các hãng xe cải thiện phần nào lợi nhuận, dù áp lực vẫn còn lớn.
-Đức Anh
Tổng thống Trump có thể nới lỏng thuế quan với nhôm và thép
Mùa hè năm ngoái, ông Trump áp thuế quan lên tới 50% với thép và nhôm nhập khẩu vào Mỹ. Sau đó, Nhà Trắng mở rộng phạm vi áp dụng thuế quan này sang nhiều mặt hàng làm từ nhôm và thép như máy giặt và lò nướng.
Theo ba nguồn tin thân cận của Financial Times, chính quyền ông Trump đang rà soát danh mục sản phẩm chịu thuế quan liên quan tới nhôm và thép, dự kiến miễn trừ một số mặt hàng và dừng kế hoạch mở rộng danh sách.
Thay vào đó, Nhà Trắng muốn tiến hành các cuộc điều tra với lý do an ninh quốc gia theo hướng có trọng tâm hơn, tập trung vào từng nhóm hàng cụ thể.
Các nguồn tin cho biết một số quan chức tại Bộ Thương mại Mỹ và Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ cho rằng thuế quan đang gây thiệt hại cho người tiêu dùng vì đẩy giá tăng lên đối với nhiều sản phẩm.
Loạt chính sách áp thuế quan mới của ông Trump đã đẩy mức thuế của Mỹ lên cao nhất kể từ trước Chiến tranh thế giới thứ hai. Dù vậy, trước làn sóng bức xúc của cử tri về chi phí sinh hoạt, ông đã nhiều lần thu hẹp hoặc nới lỏng một số loại thuế quan.
Theo khảo sát của Pew Research Center công bố đầu tháng này, hơn 70% người trưởng thành ở Mỹ đánh giá điều kiện kinh tế hiện ở mức “tạm ổn” hoặc “tệ”. Khoảng 52% người Mỹ cho rằng các chính sách kinh tế của ông Trump khiến tình hình xấu đi.
Chính quyền ông Trump trước đó đã đưa ra một số ngoại lệ thuế quan với các mặt hàng thực phẩm phổ biến nhằm kiềm chế lạm phát giá thực phẩm. Washington cũng tạm xuống thang căng thẳng với Trung Quốc sau khi Bắc Kinh trả đũa bằng một loạt biện pháp thuế quan.
Thuế quan với thép và nhôm là một trong những biện pháp được triển khai sớm nhất trong nhiệm kỳ tổng thống thứ hai của ông Trump. Việc nới lỏng thuế quan diễn ra khi nhiều nhà kinh tế cho rằng người tiêu dùng Mỹ mới là bên gánh phần lớn chi phí tăng thêm do thuế quan, trái với lập luận của ông Trump rằng doanh nghiệp nước ngoài sẽ chịu phần lớn gánh nặng.
Cuộc chiến thương mại của ông Trump cũng vấp phản ứng chính trị, ngay cả từ một số nghị sĩ Đảng Cộng hòa. Thứ Tư tuần trước, một số nghị sĩ Đảng Cộng hòa đã cùng phe Đảng Dân chủ bỏ phiếu tại Hạ viện Mỹ để đảo ngược thuế quan của ông Trump với Canada.
Điều này cho thấy ngay cả trong nội bộ Đảng Cộng hòa cũng có ý kiến phản đối chính sách thương mại nhằm vào đối tác thương mại lớn thứ hai của Mỹ.
Dù vậy, ông Trump được dự báo sẽ phủ quyết nghị quyết này, đồng nghĩa thuế quan với Canada sẽ vẫn được giữ nguyên.
Một số nghị sĩ Đảng Cộng hòa đang đối mặt nhiều khó khăn trong cuộc đua trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ khi cử tri ngày càng lo ngại về việc thuế quan tác động tiêu cực doanh nghiệp nhỏ và người tiêu dùng.
Theo các nhà phân tích, động thái mới nhất liên quan thuế quan với nhôm và thép có thể giúp gỡ nút thắt cho quy trình vận động hành lang tại Washington, vốn ngày càng phức tạp kể từ khi ông Trump áp các mức thuế này.
Lâu nay, chính phủ Mỹ cho phép doanh nghiệp Mỹ đề nghị bổ sung thêm các sản phẩm làm từ nhôm và thép do đối thủ nước ngoài sản xuất vào danh mục chịu thuế quan, thông qua “quy trình bổ sung danh mục”.
Quy trình này do Bộ Thương mại Mỹ phụ trách và thường chấp thuận các đề nghị từ doanh nghiệp trong nước, khi họ viện dẫn rủi ro an ninh quốc gia liên quan tới nhiều mặt hàng, trong đó có phụ tùng xe đạp.
Hệ quả là danh mục hàng gia dụng chịu thuế quan nhôm và thép ngày càng phình to, với mức thuế lên tới 50% tính theo phần hàm lượng kim loại trong sản phẩm. Một nguồn tin cho biết một số quan chức đánh giá cơ chế hiện tại “quá phức tạp để thực thi” và cần được đơn giản hóa.
Các nước như Anh, Mexico và Canada, cùng các quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU), có thể được hưởng lợi nếu Mỹ nới lỏng thuế quan với các mặt hàng làm từ thép và nhôm.
Chia sẻ với Financial Times, một lãnh đạo doanh nghiệp châu Âu cho biết có doanh nghiệp đã xuất khẩu 4 container máy móc giống hệt nhau sang Mỹ nhưng lại bị áp 4 mức thuế khác nhau.
Lần gần nhất Bộ Thương mại Mỹ mở vòng đề xuất để doanh nghiệp Mỹ kiến nghị đưa một số nhà cung cấp nước ngoài vào diện chịu thuế quan là vào tháng 10/2025. Tuy nhiên, bộ này đã không kịp phê duyệt các đề xuất này trong thời hạn 60 ngày do chính mình đặt ra.
Trong vòng đề xuất này, một số nhà sản xuất Mỹ trong các lĩnh vực như nệm, khuôn làm bánh và xe đạp đã vận động hành lang để áp thêm thuế quan đối với doanh nghiệp nước ngoài.
“Thép không chỉ là một mặt hàng cơ bản, mà còn là một tài sản an ninh quốc gia. Vì vậy, chính phủ Mỹ cần phải duy trì thuế quan thép theo Mục 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962 vì lý do an ninh quốc gia” ông Kevin Dempsey, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành của Hiệp hội Sắt và Thép Mỹ (AISI), phát biểu.
Theo ông Dempsey, điều này là cần thiết để ngăn chặn tình trạng dư thừa công suất kích hoạt các làn sóng nhập khẩu hàng giá rẻ mới vào thị trường Mỹ, từ đó đe dọa nghiêm trọng an ninh quốc gia Mỹ và làm suy yếu ngành thép Mỹ.
-Ngọc Trang
Những “chiến binh hậu trường” của Interpol trong cuộc chiến với tội phạm mạng vũ khí hóa AI
Tại các phòng chỉ huy công nghệ cao ở Singapore, các chuyên gia của Interpol đang âm thầm phân tích những khối dữ liệu khổng lồ nhằm ngăn chặn các cuộc tấn công ransomware, lừa đảo mạo danh và các chiến dịch tội phạm mạng quy mô lớn. Tuy nhiên, với sự trỗi dậy nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo, cuộc chiến này đang trở nên phức tạp và khó kiểm soát hơn bao giờ hết.
TRÍ TUỆ NHÂN TẠO (AI) THAY ĐỔI LUẬT CHƠI CỦA TỘI PHẠM MẠNG
Theo ông Neal Jetton, Giám đốc phụ trách tội phạm mạng của Interpol, việc tội phạm mạng “vũ khí hóa” trí tuệ nhân tạo là mối đe dọa lớn nhất mà cơ quan này đang chứng kiến hiện nay.
Các băng nhóm tội phạm đang tận dụng AI để tự động hóa quy trình tấn công, nâng cao độ thuyết phục của các chiến dịch lừa đảo và tăng quy mô hoạt động.
Công nghệ AI cho phép tội phạm tạo ra những email phishing gần như không có lỗi ngữ pháp, mô phỏng giọng nói và hình ảnh của các nhân vật nổi tiếng hoặc quan chức cấp cao để quảng bá các khoản đầu tư lừa đảo, đồng thời tạo ra các nội dung giả mạo với độ chân thực ngày càng cao.Jetton cảnh báo rằng ngay cả những đối tượng có kỹ năng công nghệ thấp cũng có thể mua các công cụ hack và lừa đảo đóng gói sẵn trên dark web. Điều này làm giảm đáng kể rào cản gia nhập tội phạm mạng và mở rộng quy mô rủi ro cho người dùng toàn cầu, trong đó bất kỳ ai sở hữu smartphone đều có thể trở thành mục tiêu.
Ông cũng nhấn mạnh rằng điều khiến Interpol lo ngại nhất là “khối lượng khổng lồ” các cuộc tấn công mạng, vốn dự kiến sẽ tiếp tục gia tăng trong những năm tới.
Theo ông, điều quan trọng là nâng cao nhận thức của công chúng để họ hiểu rằng việc bị nhắm mục tiêu sẽ trở thành trạng thái bình thường trong kỷ nguyên số.
AFP được phép tham quan cơ sở chống tội phạm mạng đa chức năng của tổ chức, nơi các chuyên gia phân tích khối lượng dữ liệu khổng lồ. Ảnh: AFPHỆ SINH THÁI TỘI PHẠM KIỂU TẬP ĐOÀN ĐA QUỐC GIA
Interpol nhận định các tổ chức tội phạm mạng ngày càng vận hành giống như các tập đoàn đa quốc gia, với cấu trúc phân cấp, chuyên môn hóa và chuỗi giá trị hoàn chỉnh. Trong hệ sinh thái này, các vai trò được phân tách rõ ràng từ phát triển phần mềm độc hại, thu thập dữ liệu, lừa đảo xã hội đến rửa tiền bằng tiền mã hóa.
Ông Christian Heggen, điều phối viên Đơn vị Tình báo An ninh mạng của Interpol, cho biết họ đang đối mặt với một “hệ sinh thái tội phạm mạng lớn” với nhiều phương thức tấn công khác nhau. Theo ông, đây là một thị trường chợ đen toàn cầu, nơi dữ liệu bị đánh cắp, phần mềm độc hại và dịch vụ gián điệp được mua bán như hàng hóa.
Để đối phó với thách thức này, Interpol đã tăng cường hợp tác với các doanh nghiệp tư nhân trong lĩnh vực tài chính, an ninh mạng và phân tích tiền mã hóa nhằm theo dõi dòng tiền và nhận diện các mô hình tấn công mới.
Các nhà phân tích tình báo tại Singapore rà soát hàng triệu điểm dữ liệu từ địa chỉ web, biến thể mã độc đến bí danh hacker nhằm tìm kiếm manh mối phục vụ điều tra.
Cơ sở của Interpol tại Singapore là một phần của Tổ hợp Đổi mới Toàn cầu, trụ sở thứ hai của tổ chức sau Lyon (Pháp), và là nơi đặt Trung tâm Hợp nhất An ninh mạng - đầu não chia sẻ tình báo về các mối đe dọa trực tuyến giữa 196 quốc gia thành viên.
Tại đây còn có các đơn vị nghiên cứu mối đe dọa mới nổi, phòng thí nghiệm pháp y số và trung tâm chỉ huy - điều phối theo thời gian thực trong khung giờ châu Á.
Trong năm qua, Interpol đã điều phối Chiến dịch Secure tại châu Á, huy động 26 quốc gia để vô hiệu hóa hơn 20.000 địa chỉ IP và tên miền độc hại liên quan đến các băng nhóm đánh cắp dữ liệu.
Tại châu Phi, Chiến dịch Serengeti 2.0 dẫn tới việc bắt giữ 1.209 tội phạm mạng nhắm vào gần 88.000 nạn nhân, thu hồi hơn 97 triệu USD và tháo dỡ hơn 11.000 hạ tầng độc hại.
Interpol cũng hỗ trợ các quốc gia Đông Nam Á trong chiến dịch trấn áp các trung tâm lừa đảo trực tuyến thông qua chia sẻ tình báo và phát triển nguồn lực.
DEEPFAKE, TRÁCH NHIỆM PHÁP LÝ VÀ CUỘC CHIẾN CÔNG NGHỆ MỚI
Theo ông Toshinobu Yasuhira, Giám đốc Trung tâm Đổi mới của Interpol, công nghệ deepfake đang trở thành một trong những thách thức an ninh lớn nhất hiện nay. Tuy nhiên, mối lo lớn hơn nằm ở tương lai, khi trí tuệ nhân tạo có thể hành động vượt ngoài sự kiểm soát của con người.
Câu hỏi về trách nhiệm pháp lý đang đặt ra cho các nhà hoạch định chính sách toàn cầu: nên truy cứu trách nhiệm người lập trình, người sử dụng hay chính hệ thống AI? Đây là vấn đề chưa có tiền lệ và đang đặt ra thách thức lớn cho khung quản trị công nghệ quốc tế.
Tại phòng thí nghiệm pháp y số, các chuyên gia đang phát triển và thử nghiệm việc sử dụng thực tế ảo, thực tế tăng cường và công nghệ lượng tử nhằm nâng cao khả năng phân tích dữ liệu và mô phỏng các kịch bản tấn công mạng.
Theo ông Paulo Noronha, chuyên gia pháp y số của Cảnh sát Liên bang Brazil, mục tiêu là luôn đi trước tội phạm một bước trong cuộc chạy đua công nghệ liên tục tăng tốc.
Đối với các chuyên gia Interpol, cuộc chiến chống tội phạm mạng hiếm khi xuất hiện trước công chúng nhưng lại đóng vai trò then chốt đối với an ninh kinh tế và an ninh quốc gia toàn cầu.
Trong bối cảnh nền kinh tế số ngày càng phụ thuộc vào dữ liệu và hạ tầng kỹ thuật số, tội phạm mạng không chỉ gây thiệt hại tài chính mà còn đe dọa niềm tin thị trường, hệ thống tài chính và ổn định xã hội.
Cuộc chiến giữa cơ quan thực thi pháp luật và tội phạm mạng được ví như trò chơi “mèo vờn chuột” không hồi kết. Tuy nhiên, với sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo, cuộc chơi này đang bước sang một cấp độ hoàn toàn mới, nơi công nghệ vừa là lá chắn bảo vệ, vừa là vũ khí tấn công.
AFP, Japan Today-Trọng Hoàng
Hành trình 30 năm tâm huyết của “Vua nút áo” Việt
Tốt nghiệp khoa Công trình thủy Trường Đại học Bách khoa TP.Hồ Chí Minh, ông ra trường và được nhận làm tại Sở Thủy lợi Sông Bé (trước đây). Vậy cơ duyên nào đưa ông tới với những chiếc nút áo?
Thập niên 1980, đời sống kinh tế của đất nước mình còn nhiều khó khăn. Sau khi lập gia đình, đặc biệt là lúc có hai con gái sinh đôi, áp lực kinh tế buộc tôi phải đưa ra một quyết định lớn: rời công việc ổn định để về Sài Gòn tìm hướng đi mới, gần nhà hơn và có cơ hội phát triển hơn.
Thời gian đầu, tôi học thêm tiếng Anh, sau đó thi đậu vào lớp Nhật ngữ có học bổng. Sau đó, tôi vào làm việc cho một công ty Nhật Bản chuyên sản xuất nút áo từ vỏ ốc, đảm nhận vai trò phiên dịch tiếng Nhật, rồi phó giám đốc công ty. Ba năm làm việc tại đây giúp tôi học hỏi được rất nhiều – từ kỹ thuật, quản lý đến tư duy sản xuất của người Nhật, đó chính là nền tảng cho con đường khởi nghiệp của tôi sau này.
Thuở ban đầu ấy, thị trường trong nước đón nhận sản phẩm nút áo vỏ ốc của ông như thế nào?
Khi làm việc trong công ty Nhật, tôi mới hiểu rõ giá trị của nút áo làm từ vỏ ốc – một sản phẩm cao cấp, thân thiện môi trường nhưng lúc đó ở Việt Nam gần như không ai biết, kể cả các doanh nghiệp may xuất khẩu. Khi khởi nghiệp, tôi nghĩ rất đơn giản: sản phẩm tốt thì doanh nghiệp sẽ dùng. Tôi trực tiếp mang mẫu đi chào hàng từ doanh nghiệp lớn đến nhỏ tại TP.Hồ Chí Minh. Nhưng hầu như tất cả đều còn xa lạ, nhiều nơi từ chối thẳng vì “không hiểu sản phẩm”.
Không thể trông chờ vào thị trường trong nước, tôi quay lại tìm những khách hàng nước ngoài quen biết trước đây. May mắn, có hai khách hàng đồng ý đặt hàng thử. Họ góp ý rất chi tiết, thậm chí bay sang tận nơi để chỉ vẽ từng công đoạn hoàn thiện sản phẩm. Có những hợp đồng ban đầu giá trị còn không bằng tiền điện thoại quốc tế họ gọi cho tôi trong quá trình làm việc, nhưng đó là những bài học vô giá mà tôi không bao giờ quên.
Mới nghe qua có vẻ giống đồ thủ công mỹ nghệ, nhưng những chiếc nút áo này thật ra là một sản phẩm công nghiệp, phải không thưa ông?
Nút áo làm từ vỏ ốc là sản phẩm từ nguyên liệu thiên nhiên, nhưng lại được sử dụng trong ngành may mặc cao cấp – nơi đòi hỏi độ chính xác của một sản phẩm công nghiệp: màu sắc, độ bóng, độ dày, hình dáng, đường kính lỗ… tất cả đều phải đồng nhất và tinh xảo. Chính vì vậy, để hoàn thiện một chiếc nút đạt chuẩn, phải trải qua trên dưới 20 công đoạn khác nhau, mỗi công đoạn đều đòi hỏi sự tỉ mỉ và kiểm soát nghiêm ngặt.
Tôi vốn xuất thân là dân kỹ thuật nên nhìn vào máy móc sản xuất cúc áo, tôi thấy không quá phức tạp. Trong khi nhìn những vỏ sò trắng ngà, mỗi vỏ trai ánh xà cừ tôi đều thấy rung động, như thể chúng đều ẩn chứa cuộc mưu sinh nhọc nhằn của người dân biển. Tôi nhập một số thiết bị từ Ý, sau đó tự điều chỉnh lại cho phù hợp, từ mũi kim, tốc độ chạy cho đến từng chi tiết vận hành. Làm thành công đơn hàng đầu, tôi được đối tác giới thiệu cho những doanh nghiệp khác. Tiếng lành cứ thế lan xa, sản phẩm Việt Nam bước ra thị trường thế giới.
Về giá thành, chúng ta không thể vượt qua các nhà sản xuất tại “công xưởng của thế giới” như Trung Quốc. Làm thế nào để những chiếc nút áo Tôn Văn được các đối tác lớn của ngành thời trang thế giới chấp nhận?
Ưu thế của Trung Quốc là năng suất và giá thành. Khi họ cạnh tranh bằng số lượng, chúng tôi chọn con đường cạnh tranh bằng chất lượng. Chúng tôi có phong cách quản lý nghiêm khắc và tinh thần chăm chút từng chi tiết, kể cả những phần khách hàng không nhìn thấy. Đội ngũ kỹ thuật được rèn luyện thói quen làm việc nghiêm túc đến mức có yêu cầu với chất lượng thấp hơn cũng không quen làm (cười).
Nhờ vậy, suốt 30 năm qua, khách hàng của Tôn Văn luôn gắn bó và tin tưởng. Có khách nói vui rằng: “Tôn Văn đã nhận làm thì có thể kê cao gối ngủ”. Đó thật sự là một niềm vui lớn của người sản xuất. Đối tác yêu cầu rất nhiều điều khắt khe, từ môi trường nuôi trồng, thiết bị máy móc, quy định sử dụng người lao động, không gian làm việc, chất nhuộm màu, tất cả đều cần giấy tờ hợp pháp đầy đủ. Tôi luôn nghĩ: Thế giới làm được, tại sao mình không?
Trong thế giới thời trang cao cấp, chiếc nút được thiết kế riêng với số lượng có hạn đôi khi trở thành “chữ ký” riêng biệt cho từng khách hàng…?
Đúng vậy, nhiều thương hiệu dùng nút áo như một cách nhận diện hoặc chống hàng giả. Lacoste luôn dùng nút vỏ ốc. Hugo Boss dùng nút bốn lỗ hình vuông. Van Laack dùng nút ba lỗ hình tam giác… Có một lần, tôi nhận được đơn đặt hàng từ đối tác Tây Ban Nha. Họ yêu cầu sản xuất cúc áo với lỗ xâu chỉ hình vuông, bốn lỗ. Nghe thì tưởng chừng đơn giản, nhưng thực tế lại là một “bài toán hóc búa”. Nguyên tắc khoan lỗ luôn cần mũi khoan tròn, nhọn mới có thể xuyên thủng nguyên liệu. Với hình vuông, mọi quy luật cơ khí thông thường gần như trở nên vô nghĩa.
Tôi phải tự mày mò, thử nghiệm đủ kiểu. Tốn kém nhiều, áp lực lớn. Cuối cùng, khi những chiếc cúc áo với lỗ vuông tinh xảo được khách hàng gật đầu, tôi cảm thấy đó là một chiến thắng. Không chỉ là thành công của một đơn hàng, mà còn là niềm kiêu hãnh của người thợ Việt.
Nhìn lại hành trình 30 năm qua với nhiều đổi mới của ngành phụ kiện sản xuất may mặc, ông nghĩ sao về tiềm năng sản xuất “chuẩn haute couture” ngay tại Việt Nam?
Tôi thấy có nhiều nước giàu lên nhờ sản xuất, đặc biệt là các doanh nghiệp gia đình tồn tại hàng trăm năm như ở Nhật Bản, Ý, Pháp. Ở Việt Nam, lĩnh vực sản xuất chưa nhận được sự quan tâm đúng mức, trong khi tay nghề thủ công bậc cao phát triển mạnh ở các làng nghề khắp đất nước. Tôi cho rằng sau này, khi đời sống tốt hơn, giáo dục và hạ tầng được cải thiện, Việt Nam hoàn toàn có thể thoát khỏi vai trò “điểm gia công” để trở thành một mắt xích giá trị cao trong chuỗi toàn cầu.
Với hàng hóa cao cấp, dù mỗi năm đều có cải tiến, ứng dụng công nghệ mới để nâng cao năng suất và chất lượng, nhưng bàn tay con người vẫn không thể thay thế. Người công nhân Việt Nam rất khéo tay. Dù không trực tiếp tham gia thiết kế, họ có thể “đọc vị” được ngôn ngữ của nhà thiết kế để tạo ra những sản phẩm đạt hoặc vượt mong đợi. Đó là sự đóng góp thầm lặng nhưng vô cùng quan trọng.
Ông có thích thú với tên gọi "vua cúc áo" Việt Nam mà mọi người hay gọi mình không?
Nhờ ứng dụng công nghệ, số lao động hiện có tại Tôn Văn đã giảm so với trước đây, nhưng điều kiện làm việc tốt hơn, công việc nhẹ nhàng hơn. Sản lượng vẫn duy trì khoảng 200.000 nút áo mỗi ngày. Điều đó làm tôi vui. Còn danh xưng “vua cúc áo” hay “trùm sò” chỉ là những cách gọi thân thương của bạn bè, đồng nghiệp. Việc đáng vui hơn nữa là các con tôi – Tôn Nữ Xuân Quyên và Tôn Thế Văn – chịu theo nghề cha. Thực tế là có nhiều doanh nghiệp lớn không chuyển giao được cho thế hệ sau, nên với tôi, đó là một may mắn.
Tôi thường căn dặn các con phải giữ trọn chữ tín, đặc biệt khi làm việc với đối tác nước ngoài. Ở họ, không có khái niệm “lý do”, chỉ có “giải pháp”. Tôi cũng hay nói với các con rằng quan điểm làm ăn của tôi chưa bao giờ thay đổi: Chỉ cần cố gắng làm tốt nhất, lợi nhuận sẽ tự tìm đến sau. Con đường này có thể khó hơn, chậm rãi hơn, nhưng tôi tin đó là cách duy nhất để giữ được trái tim mình bình yên trong từng thương vụ.
Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 7+8-2026 phát hành ngày 16-23/02/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:
Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-78-xuan-binh-ngo.html
-
Chip mô phỏng não người, giúp mắt robot bắt chuyển động nhanh gấp 4 lần con người
Các nhà khoa học Trung Quốc vừa phát triển con chip mô phỏng thần kinh, lấy cảm hứng từ nhân gối bên (LGN) trong não bộ.
Con chip do nhóm nghiên cứu thuộc Đại học Beihang và Viện Công nghệ Bắc Kinh phát triển có khả năng phát hiện chuyển động nhanh gấp bốn lần mắt người. Đây được xem là bước tiến đáng chú ý trong lĩnh vực thị giác máy và robot tự hành.
LGN nằm giữa võng mạc và vỏ não thị giác, đóng vai trò như trạm trung chuyển đồng thời là bộ lọc thông tin. Nhờ đó, thị giác của con người có thể dồn năng lực xử lý vào những vật thể đang di chuyển nhanh hoặc thay đổi đột ngột.
Trong khi đó, phần lớn hệ thống thị giác robot hiện nay vẫn hoạt động theo cách truyền thống: camera ghi lại từng khung hình tĩnh, sau đó thuật toán phân tích sự thay đổi độ sáng giữa các khung hình để xác định chuyển động. Cách làm này ổn định nhưng chậm, bởi mỗi khung hình thường mất hơn nửa giây để xử lý.
Với các ứng dụng đòi hỏi phản ứng tức thì như xe tự lái chạy tốc độ cao, độ trễ chỉ tính bằng phần nhỏ của giây cũng có thể tạo ra rủi ro nghiêm trọng.
Để khắc phục hạn chế, nhóm nghiên cứu đã thiết kế một mô-đun thần kinh nhân tạo có khả năng phát hiện sự thay đổi ánh sáng theo thời gian thực, thay vì chờ xử lý từng khung hình. Nhờ vậy, hệ thống có thể tập trung năng lực tính toán vào những khu vực đang có chuyển động, giúp robot phản ứng nhanh và chính xác hơn.
Trong các thử nghiệm mô phỏng lái xe và điều khiển cánh tay robot thực hiện nhiệm vụ, con chip mới giúp giảm khoảng 75% độ trễ xử lý. Đồng thời, độ chính xác theo dõi chuyển động trong các tình huống phức tạp cũng tăng gấp đôi so với phương pháp truyền thống.
Nhóm nghiên cứu cho biết bằng cách đưa nguyên lý xử lý hình ảnh của não bộ vào thiết kế chip, họ đã đẩy tốc độ phân tích video vượt xa khả năng của con người.
Công nghệ này không chỉ có thể ứng dụng trong hệ thống tránh va chạm của xe tự hành hay theo dõi mục tiêu theo thời gian thực trên máy bay không người lái, mà còn mở ra khả năng để robot nhận biết và phản hồi ngay lập tức các cử chỉ của con người.
Tuy vậy, con chip vẫn phải dựa vào các thuật toán luồng quang học để tái tạo và diễn giải hình ảnh cuối cùng. Vì thế, hệ thống hiện vẫn gặp trở ngại trong môi trường có quá nhiều chuyển động diễn ra cùng lúc.
-Bạch Dương
Giữ hồn tranh làng Sình giữa nhịp sống hiện đại
Từ trung tâm thành phố Huế, xuôi theo dòng Sông Hương chừng 90km, con đường dẫn về phường Dương Nỗ dần rời xa phố xá. Ở khúc sông hiền hòa ấy, làng Sình – tên chữ là Lại Ân – nằm nép mình bên bãi bồi ven sông. Gió sông thổi qua những hàng tre, mang theo mùi phù sa và cả cảm giác bình yên rất riêng của một làng quê xứ Huế.
Người xưa gọi nơi này là Sình, có lẽ bởi vùng đất từng là sình lầy. Còn cái tên Lại Ân lại gợi nên một tầng nghĩa khác: “cậy nhờ ơn”, thể hiện lòng biết ơn của con người với tổ tiên, thần linh – những đấng được tin là che chở cho làng xóm, mùa màng, cuộc sống. Chỉ riêng cách đặt tên đã phần nào cho thấy đây là một ngôi làng sống nặng nghĩa với tín ngưỡng và đạo lý truyền đời.
Làng Sình là một trong những làng được hình thành khá sớm ở Đàng Trong. Nằm ven Sông Hương, đối diện là Thanh Hà – Bao Vinh, từng là cảng sông sầm uất dưới thời các chúa Nguyễn, làng vừa gần đế đô, vừa thuận lợi giao thương. Không chỉ vậy, nơi đây còn từng là trung tâm văn hóa của vùng Hóa Châu xưa, với chùa Sùng Hóa – một trong những ngôi chùa lớn của cả vùng. Trong không gian ấy, nghề làm tranh dân gian tín ngưỡng đã bén rễ, tồn tại bền bỉ cho đến hôm nay.
NHỮNG BỨC TRANH GỬI GẮM NIỀM TIN DÂN DÃKhác với tranh Đông Hồ hay Hàng Trống thường dùng để trang trí, tranh làng Sình ra đời để phục vụ đời sống tín ngưỡng. Người làng vẫn gọi nghề này bằng nhiều cái tên: nghề giấy, nghề bồi, nghề hồ điệp, nghề Sình. Dù gọi thế nào, thì cốt lõi vẫn là nghề làm tranh giấy để cúng tế, để gửi gắm niềm tin của con người trước những điều khó lường trong cuộc sống.
Làng Sình vốn là làng nông nghiệp ven sông. Dân làng chủ yếu làm ruộng, xen kẽ buôn bán, làm nghề thủ công, học hành. Gần khu phố chợ, cảng sông, nơi đây sớm trở thành một “vệ tinh” của hệ thống thương cảng Thanh Hà – Bao Vinh. Bên cạnh những người buôn bán là đội ngũ thợ đan lát, làm nón, làm giấy, làm hương, làm hạt bỏng để cúng. Chính môi trường sinh hoạt ấy đã tạo nền cho nghề in tranh mộc bản phát triển theo một hướng rất riêng: không cầu kỳ mỹ thuật, không dành cho thú chơi tao nhã, mà phục vụ trực tiếp cho nhu cầu tâm linh của cộng đồng.
Nghệ nhân Kỳ Hữu Phước phơi tranh dân gian làng Sình.Tranh Sình hiện diện trong các lễ cầu an, giải hạn, cúng gia tiên, cúng cô hồn, lễ sóc vọng. Có bức được dán quanh năm trên bàn thờ, có bức chỉ dùng một lần rồi hóa đi sau lễ. Tranh không nhằm lưu giữ lâu dài, nhưng ý nghĩa tinh thần thì bền bỉ qua nhiều thế hệ.
Tranh làng Sình được làm từ giấy dó, in từng tờ bằng mộc bản để lấy đường nét, sau đó tô màu thủ công. Màu sắc không cầu kỳ, chủ yếu được pha chế từ nguyên liệu tự nhiên: bột hồ điệp, tro, gạch, lá cây… lấy từ đầm phá, đồi núi, vườn nhà. Mộc bản thường làm từ gỗ kiền, gỗ thị hoặc gỗ mít – những loại gỗ bền, chịu được thời gian.
Đề tài tranh phản ánh trực tiếp đời sống tín ngưỡng của người dân. Tranh nhân vật là nhóm phổ biến nhất, gồm tượng Bà với các mẫu tượng Đế, tượng Chùa, tượng Ngang được dán quanh năm. Có loại “con ảnh” vẽ hình đàn ông, đàn bà, trẻ nam, nữ – còn gọi là ảnh Xiêm, ảnh Phền. Những tranh như ông Điệu, ông Đốc, Tờ bếp lại được đốt sau khi cúng, như một cách gửi lễ vật về cõi âm.
Bên cạnh đó là tranh đồ vật: áo ông, áo bà, áo binh, tiền, cung tên, dụng cụ gia đình… vẽ đơn giản, kích thước nhỏ, dùng để hóa cho người đã khuất. Tranh súc vật như trâu, bò, lợn, gà, thậm chí voi, cọp hay bộ tranh mười hai con giáp cũng xuất hiện trong các nghi lễ cúng chuồng, cúng âm phần.
Tất cả đều phản ánh một tín ngưỡng cổ sơ, nơi con người hình dung thiên nhiên, tai ương thành các lực lượng siêu nhiên cần được cầu xin, nương nhờ. Cúng tranh để mong người yên, vật thịnh, mùa màng tốt tươi, trẻ con chóng lớn, người ốm chóng khỏi – những ước vọng rất đời, rất người.
Tranh làm ra không chỉ phục vụ người dân địa phương mà còn theo chân du khách, nhà sưu tầm, những người muốn tìm về một lát cắt văn hóa Huế xưa.Giữa dòng tranh tín ngưỡng ấy, vẫn có những bức mang giá trị thẩm mỹ rõ nét. Tiêu biểu là bộ Bát Âm – thực chất là hai bộ bốn bức, mỗi bức vẽ một cô gái biểu diễn nhạc cụ khác nhau. Các cô mặc áo “mã tiên” đặc trưng của Huế, phục trang nền nã, dáng đứng mềm mại.
Áo mã tiên – với áo trắng dài mặc trong, áo cánh màu mặc ngoài – từng xuất hiện trong những đám cưới lớn ở Huế, khi các em bé mặc áo này, cầm đèn lồng đi thành hai hàng. Hình ảnh ấy đi vào tranh Sình một cách tự nhiên, giản dị. Không phô trương, không trau chuốt, nhưng đủ để người xem cảm nhận được nét duyên kín đáo của con người xứ Huế.
Về kỹ thuật, tranh Sình có nhiều điểm tương đồng với tranh Đông Hồ, Hàng Trống. Điều này khiến nhiều nhà nghiên cứu cho rằng, trong quá trình di cư vào Đàng Trong, các nghệ nhân từ Thanh Hóa đã mang theo nghề của tổ tiên để mưu sinh, rồi dần thích nghi với môi trường văn hóa Huế, tạo nên một dòng tranh riêng.
GIỮ NGHỀ GIỮ LÀNG GIỮ HỒN VĂN HÓATrải qua những biến động của lịch sử, nghề tranh làng Sình có lúc tưởng chừng mai một. Hiện nay, chỉ còn khoảng 6 - 10gia đình với hơn 30 nhân công sản xuất tranh chuyên nghiệp. Những cái tên như ông Kỳ Hữu Phước, bà Phan Thị Ký, bà Lê Thị Nhơn, ông Trần Viện… là những gia đình còn giữ được nguyên vẹn hệ thống mộc bản truyền thống.
Vào các tháng 10, 11, 12 Âm lịch – mùa cao điểm của lễ cúng – số hộ tham gia làm tranh tăng lên 15 - 17gia đình, với gần 100 lao động bán chuyên. Tranh làm ra không chỉ phục vụ người dân địa phương mà còn theo chân du khách, nhà sưu tầm, những người muốn tìm về một lát cắt văn hóa Huế xưa.
Năm 2016, làng nghề tranh dân gian làng Sình được công nhận là làng nghề truyền thống. Đến năm 2019, điểm du lịch làng nghề truyền thống hoa giấy Thanh Tiên – tranh dân gian làng Sình tiếp tục được ghi danh. Những quyết định ấy không chỉ mang ý nghĩa pháp lý, mà còn là sự ghi nhận cho nỗ lực gìn giữ một giá trị văn hóa bản địa.
Nghệ nhân Kỳ Hữu Phước với hơn 50 gắn bó với tranh Sình.Nổi bật trong hành trình giữ nghề là nghệ nhân Kỳ Hữu Phước. Hơn 50 năm gắn bó với tranh Sình, ông không chỉ gìn giữ mộc bản cũ mà còn sáng tạo thêm nhiều bản khắc mới, lấy đề tài sinh hoạt làng quê. Xưởng tranh của ông trở thành điểm trải nghiệm, nơi du khách được tự tay in tranh, tô màu, để rồi mang về một bức tranh Sình do chính mình hoàn thành.
Ngoài nghề tranh, làng Sình còn nổi tiếng với hội vật diễn ra vào ngày mồng 10 tháng Giêng Âm lịch. Hội vật là dịp để người dân gửi gắm mong ước thần linh, tổ tiên phù hộ cho dân khỏe, làng yên, mùa màng bội thu. Đồng thời, đây cũng là sinh hoạt thể thao truyền thống, khích lệ trai tráng rèn luyện sức khỏe, giữ gìn tinh thần thượng võ.
Sới vật xưa dựng trong sân đình, nay được đưa ra khu vực ngã ba đường làng, không gian rộng rãi hơn, đủ để đón người xem từ khắp nơi. Trong tiếng hò reo, trống thúc, hình ảnh những đô vật quấn khố, chân trần trên sới đất gợi lên một không khí Tết rất Huế, rất làng quê, nơi truyền thống vẫn còn sống động giữa đời sống hiện đại.
Ở làng Sình, tranh dân gian không chỉ là sản phẩm thủ công. Đó là ký ức, là niềm tin, là cách người Huế đối thoại với quá khứ và gửi gắm ước vọng cho hiện tại. Giữa nhịp sống đổi thay, những bức tranh giấy mộc mạc ấy vẫn âm thầm giữ cho làng một mạch thở riêng, chậm rãi nhưng bền bỉ, như dòng Sông Hương vẫn lặng lẽ chảy qua bao mùa nước.
-Nguyễn Thuấn
Vùng phát thải thấp không phải là “cây đũa thần”
Không khí Hà Nội những ngày đầu tháng 12/2025 liên tục cảnh báo ô nhiễm ở mức xấu, rất xấu, thậm chí có thời điểm ở ngưỡng nhất thế giới. Là người gắn bó với lĩnh vực này lâu năm, qua theo dõi, ông nhận thấy điều gì về thực trạng và diễn biến ô nhiễm không khí ở Hà Nội nói chung và các đô thị lớn nói riêng?
Ô nhiễm không khí là vấn đề đã được cảnh báo từ nhiều năm trước, hiện nay tình trạng này được quan tâm nhiều hơn, với mức độ báo động ngày càng gia tăng.
Ô nhiễm không khí tại Hà Nội diễn biến rất nghiêm trọng, đặc biệt trong các tháng mùa Đông. Liên tiếp trong những năm 2023, 2024, mức độ ô nhiễm trên địa bàn Hà Nội liên tục đạt đỉnh, với các vi chất, hợp chất độc hại như: CO, CO2, SO2, NOx, hợp chất hữu cơ, bụi mịn PM2.5…
Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng ô nhiễm không khí xuất phát từ phát thải giao thông, hoạt động xây dựng, sản xuất công nghiệp, đốt rác tự phát, đốt rơm rạ... Những nguồn thải này cộng với hiện tượng thời tiết như nghịch nhiệt, lặng gió, nhiệt độ thấp... khiến mức độ ô nhiễm không khí tăng thêm.
Các nghiên cứu của nhiều tổ chức, chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài nước đã chỉ rõ nguyên nhân ô nhiễm không khí của Hà Nội, trong đó hoạt động của các phương tiện giao thông (chiếm khoảng 60%), sản xuất công nghiệp, xây dựng (hơn 20%), đốt phụ phẩm nông nghiệp, rác thải (15%) và từ các hoạt động khác… Điều này cho thấy chúng ta chưa kiểm soát tốt các nguồn thải. Cá nhân tôi lo ngại bởi mức độ ô nhiễm ngày càng tăng.
Chúng ta đã nhìn rõ thực trạng và có những chính sách, biện pháp hành động, theo ông, đâu là yếu tố cốt lõi để kiểm soát ô nhiễm không khí?
Theo tôi, chúng ta phải hiểu đúng về các nguyên nhân gây ra tình trạng ô nhiễm không khí để có giải pháp phù hợp, hiệu quả. Để xử lý ô nhiễm không khí không chỉ một giải pháp mà cần đồng bộ. Vùng phát thải thấp là một xu thế tất yếu đang được nhiều đô thị trên thế giới triển khai áp dụng như một giải pháp cần thiết để giảm thiểu ô nhiễm không khí.
Việc triển khai vùng phát thải thấp, chuyển từ xe xăng sang xe điện, chất lượng không khí sẽ được cải thiện tốt lên. Nhưng nếu chỉ tập trung vào vùng phát thải thấp mà không chú ý tới các biện pháp khác thì kết quả đạt được có thể sẽ không được như kỳ vọng.
Cùng với đó cần phải có số liệu, dữ liệu cụ thể về nguồn phát thải gây ô nhiễm để từ đó có biện pháp quản trị, hành động khoa học, có lộ trình cụ thể, tập trung nguồn lực vào các nguồn gây ô nhiễm chính để xử lý, tránh dàn trải, không hiệu quả.
Việc triển khai vùng phát thải thấp thí điểm hiện đang thu hút sự quan tâm của người dân. Theo ông, để triển khai thành công, mang lại hiệu quả thiết thực ở các đô thị lớn như Hà Nội cần lưu ý điều gì?
Khái niệm vùng phát thải thấp được nhấn mạnh nhiều trong 1-2 năm gần đây khi được đưa vào quy định trong Luật Thủ đô. Triển khai vùng phát thải thấp là một trong những biện pháp rất cần thiết để kiểm soát ô nhiễm không khí ở Hà Nội. Có thể thấy những yếu tố nêu trên khiến bài toán triển khai vùng phát thải thấp ở Hà Nội rất phức tạp. Tôi cho rằng để kiểm soát ô nhiễm không khí, triển khai vùng phát thải thấp cần đặt trong bài toán tổng thể.
Ở Việt Nam, Hà Nội xác định triển khai áp dụng vùng phát thải thấp trong vành đai 1 và định hướng mở rộng sang vành đai 2, trong đó, yếu tố phát thải chính gây ô nhiễm là xe máy. Tuy nhiên, chúng ta không thể chỉ tập trung chuyển đổi phương tiện giao thông xe máy xăng sang xe điện mà còn cần chú trọng hạ tầng giao thông. Khi hệ thống giao thông công cộng chưa phát triển đồng bộ sẽ làm giảm ý nghĩa và hiệu quả, mục tiêu đặt ra của việc triển khai vùng phát thải thấp. Ngoài ra, chúng ta không chỉ tập trung giảm phát thải trong vùng phát thải thấp mà cả các vùng khác, kiểm soát tốt hơn khí thải từ các phương tiện ô tô, đặc biệt là xe tải động cơ diesel phát thải PM2.5 rất lớn, áp dụng các tiêu chuẩn khí thải. Tuy vậy, thành phố cần có chính sách hỗ trợ người dân chuyển đổi phương tiện và tăng năng lực giao thông công cộng để bảo đảm tính khả thi và công bằng của các biện pháp.
Tôi nhấn mạnh lại rằng phát thải từ giao thông chỉ là một trong những nguồn gây ra tình trạng ô nhiễm không khí. Nếu tình trạng bụi trong lĩnh vực xây dựng như hiện nay chưa kiểm soát, xử lý được thì việc triển khai vùng phát thải thấp sẽ dễ bị che lấp, không thấy hiệu quả rõ rệt.
Như ông vừa chia sẻ, vùng phát thải thấp là rất quan trọng nhưng không phải là yếu tố duy nhất để khắc phục tình trạng ô nhiễm không khí. Điều này đòi hỏi áp dụng tổng thể, đồng bộ các giải pháp mang tính liên ngành, liên vùng, lĩnh vực?
Vùng phát thải thấp là rất quan trọng nhưng không nên coi đó như một “cây đũa thần”. Giải quyết vấn đề ô nhiễm không khí cần giải pháp kết hợp liên ngành, liên vùng, cả nội thành và ngoại thành, liên tỉnh, liên cấp. Ở cấp xã phường - nơi có các cơ sở sản xuất phải có trách nhiệm giám sát vấn đề phát thải. Trước thực trạng ô nhiễm không khí, trong thời gian qua, trong các kế hoạch hành động của quốc gia đều đặt vấn đề cơ chế phối hợp liên vùng, liên ngành.
Để phát huy hiệu quả sự phối hợp này cần có số liệu và phải được chia sẻ dữ liệu phát thải về các ngành, các cơ sở sản xuất. Trên cơ sở đó sẽ tính toán được mức độ phát thải ở từng vùng trọng điểm, những nơi có lượng phát thải lớn để có cơ chế phối hợp, tập trung xử lý.
Đối với nguồn thải từ các cơ sở sản xuất, cần phải kiểm soát được nguồn phát thải từ các cơ sở sản xuất, làng nghề… ngoài Hà Nội, đặc biệt phải xây dựng được bản đồ các cơ sở sản xuất, quản lý ở từng lĩnh vực sản xuất, sản phẩm, loại nhiên liệu năng lượng sử dụng, lượng phát thải…Có như vậy mới quản trị được lượng phát thải của từng đơn vị, nhất là các cơ sở phát thải lớn. Theo tôi, Việt Nam cần có hệ thống kiểm kê phát thải quốc gia mà trước hết là xây dựng bản đồ các cơ sở gây ô nhiễm. Song song với đó, chúng ta cần kiểm soát tình trạng đốt rác thải, đốt phụ phẩm nông nghiệp…
Theo ông, đâu là thách thức lớn nhất đặt ra trong quá trình triển khai vùng phát thải thấp mà các đô thị như Hà Nội sẽ phải đối diện trong thực tế?
Thực tế chúng ta đã và đang nhận thức rõ ràng, đầy đủ về vùng phát thải thấp, từ đó đưa ra lộ trình phù hợp. Chúng ta cũng đã nhận ra các thách thức phải đối diện trong thực tế triển khai vùng phát thải thấp để có giải pháp giảm thiểu tác động đến các đối tượng. Ngoài ra, cần đo lường được tác động của chính sách vùng phát thải tới việc giảm ô nhiễm như bụi PM2.5. Theo tôi, mục tiêu quan trọng nhất của việc triển khai vùng phát thải thấp là giảm thiểu ô nhiễm không khí.
Việc áp dụng vùng phát thải thấp, chuyển đổi xe máy xăng sang xe điện sẽ tác động tới một số đối tượng như shipper. Để giải quyết vấn đề này, cần hình thành các hub, điểm trung chuyển, giảm số lượng xe xăng, tăng xe điện. Điều này có thể ảnh hưởng tới chất lượng dịch vụ nhưng theo kinh ngiệm của một số nước, họ đã áp dụng cơ chế tăng phí vận chuyển.
Để giải quyết, kiểm soát ô nhiễm không khí, một số quốc gia như Anh, Mỹ đã có đạo luật về không khí sạch. Theo ông, Việt Nam có nên xây dựng một đạo luật riêng về không khí không?
Hiện nay, trong lĩnh vực môi trường, Việt Nam có Luật Bảo vệ môi trường bao phủ toàn bộ các vấn đề. Từ thực tế kinh nghiệm của nhiều nước đã có luật riêng về không khí, tôi cho rằng Việt Nam cần xây dựng thêm các luật quy định cụ thể các lĩnh vực trong đó có luật về không khí sạch.
Việt Nam rất cần một luật riêng về không khí sạch, từ đó có hướng dẫn cụ thể, chi tiết để nâng cao hiệu quả quản lý, quản trị. Bởi với đặc thù không khí, vấn đề ô nhiễm, cách quản trị, giải quyết luôn biến động cần phải liên tục cập nhật. Tôi cho rằng đây là thời điểm thúc bách Việt Nam cần có những quy định cụ thể, rõ ràng hơn với việc hình thành một luật riêng về không khí.
Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 7+8-2026 phát hành ngày 16-23/02/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:
Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-78-xuan-binh-ngo.html
-
Cà phê Ê Đê - Tình yêu với những giọt hương
Lớn lên giữa hương thơm từ những mẻ cà phê rang xay thủ công của gia đình, anh Y Pốt Niê sớm nhận ra giá trị của cà phê không chỉ nằm ở một sản phẩm tiêu dùng, mà còn là sinh kế và văn hóa của cộng đồng.
Ê Đê Café ra đời với mục tiêu không chỉ phát triển kinh tế cho doanh nghiệp, mà còn xây dựng một mô hình đồng hành bền vững cùng bà con buôn làng. Quyết định này từng đối mặt với không ít hoài nghi, nhưng theo anh Y Pốt Niê, chính tinh thần “dám làm, dám chịu trách nhiệm” đã tạo nên bước ngoặt. Trò chuyện với Tạp chí Kinh tế Việt Nam, anh Y Pốt Niê đã chia sẻ về hành trình khởi nghiệp từ buôn làng, cách xây dựng niềm tin với cộng đồng và định hướng đưa cà phê Ê Đê vươn ra thị trường rộng lớn hơn.
CHƯA BAO GIỜ NGHĨ ĐẾN CHUYỆN CHÙN BƯỚCSau hơn 10 năm học tập và làm việc trong ngành y, điều gì đã thôi thúc anh rẽ hướng sang con đường khởi nghiệp với cà phê?
Động lực lớn nhất của tôi xuất phát từ chính gia đình và cộng đồng buôn làng nơi tôi sinh ra và lớn lên là huyện Krông Ana - vùng còn nhiều khó khăn của Đắk Lắk. Bà con nơi đây được thiên nhiên ưu đãi rất nhiều: đất đai màu mỡ, khí hậu và địa hình đặc biệt phù hợp để trồng cà phê. Tuy nhiên, do hạn chế về điều kiện học tập và tiếp cận thông tin, nhiều người chưa biết cách khai thác, phát triển những lợi thế đó thành sinh kế bền vững.
Thực tế, bà con chủ yếu sản xuất theo thói quen, thiếu kiến thức về kinh doanh, thị trường và giá trị gia tăng. Điều này khiến họ dễ bị phụ thuộc, thậm chí bị lợi dụng trong quá trình thu mua, phân phối. Chính những trăn trở đó đã khiến tôi suy nghĩ rất nhiều về vai trò và trách nhiệm của bản thân đối với cộng đồng mình.
Tôi là một trong số ít người trong buôn làng có cơ hội được học tập lên cao, được tiếp cận với môi trường giáo dục hiện đại và theo đuổi ngành y – một ngành mà tôi thực sự yêu thích. Trong quá trình học tập và làm việc, tôi được va chạm, trải nghiệm và nhận ra rằng kiến thức, tư duy và kỹ năng mình có được hoàn toàn có thể ứng dụng vào một lĩnh vực khác, nơi mà giá trị tác động đến cộng đồng có thể rõ ràng và trực tiếp hơn.
Những khó khăn và bài học của anh trong hành trình khởi nghiệp là gì?
Hai năm đầu khởi nghiệp là quãng thời gian vô cùng khó khăn. Tôi loay hoay, vấp phải rất nhiều thất bại, nhưng chưa bao giờ nghĩ đến chuyện chùn bước. Tôi xác định ngay từ đầu rằng mình phải giữ một tư duy mở, không ngừng học hỏi, đồng thời từng bước nâng cao nhận thức về thoát nghèo bền vững cho bà con trong buôn làng.
Thực tế, việc thay đổi thói quen và tư duy của bà con không hề dễ. Người dân trong buôn làng vốn rất dè dặt với cái mới; để họ chấp nhận và làm theo có khi phải mất 4-5 năm, thậm chí lâu hơn.Với tôi, sự kiên trì là yếu tố sống còn. Nếu không có đủ kiên trì và tinh thần trách nhiệm, chắc chắn tôi đã không thể đi tiếp. Tôi luôn cảm thấy mình có trách nhiệm phải làm đến cùng, làm cho tử tế, cho đúng hướng và đúng giá trị.
Thực tế, việc thay đổi thói quen và tư duy của bà con không hề dễ. Người dân trong buôn làng vốn rất dè dặt với cái mới; để họ chấp nhận và làm theo có khi phải mất 4-5 năm, thậm chí lâu hơn. Thời điểm đó, nhiều người trẻ đã đi làm ăn xa, trong buôn làng chủ yếu là người lớn tuổi, việc tiếp cận cái mới càng chậm.
Rào cản ngôn ngữ, tập quán sinh hoạt, cách làm cũ,… tất cả đều khiến quá trình triển khai gặp không ít trở ngại, nhưng chính những khó khăn đó lại cho tôi rất nhiều bài học quý giá. Tôi dần hiểu bà con đang cần gì, thiếu gì, mong muốn điều gì và đâu là những vấn đề cần được khắc phục trước tiên. Từ đó, tôi có thể đồng hành, tư vấn và cùng bà con tìm ra hướng đi phù hợp, thay vì áp đặt hay làm thay.
Bằng sự kiên trì và nhất quán trong cách làm, tôi từng bước thuyết phục được bà con, truyền được “lửa” cho một số bạn trẻ trong buôn làng. Đến hôm nay, họ đã trở thành những người đồng hành cùng tôi, tiếp tục lan tỏa tinh thần làm ăn tử tế, trách nhiệm và bền vững. Chính sự tin tưởng ấy đã tạo nên uy tín không chỉ cho cá nhân tôi, mà còn cho cả hành trình phát triển cà phê của buôn làng.
CÀ PHÊ LÀ TINH THẦN, LÀ ĐỘNG LỰC SỐNGKhông xuất thân từ lĩnh vực kinh doanh, khi bước vào thị trường này, anh có lo ngại mình sẽ chậm chân so với các doanh nghiệp khác?
Thực ra, tôi sinh ra và lớn lên ngay trên vùng đất cà phê, nên ở một góc độ nào đó, tôi không hoàn toàn là “người ngoại đạo”. Từ nhỏ, tôi đã gắn bó với cây cà phê qua những câu chuyện rất đời thường: theo mẹ ra rẫy, uống cà phê cùng gia đình.
Với người Ê Đê, cà phê là văn hóa, là tinh thần, là động lực sống, là mồ hôi và nước mắt của bao thế hệ trong buôn làng – trong đó có chính gia đình tôi. Vì vậy, việc tôi đến với cà phê không phải để chạy đua xem ai đi nhanh hơn, mà để kể một câu chuyện khác, câu chuyện sinh ra từ buôn làng, từ chính người đồng bào.
Với người Ê Đê, cà phê là văn hóa, là tinh thần, là động lực sống, là mồ hôi và nước mắt của bao thế hệ trong buôn làng.Bước sang năm 2026, trong bối cảnh nhiều thay đổi về thể chế, chính sách và các nghị quyết mới nhằm thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân, anh định hướng phát triển Ê Đê Café như thế nào trong thời gian tới?
Đến năm 2026, Ê Đê Café đã bước vào năm kinh doanh thứ sáu, thứ bảy. Ở giai đoạn này, điều tôi quan tâm hàng đầu không còn chỉ là tốc độ, mà là con người. Vì vậy, mục tiêu lớn của tôi trong năm 2026 là tìm và kết nối thêm những con người có cùng tinh thần, cùng lý tưởng. Thậm chí, tôi mong muốn họ có thể làm tốt hơn, đi xa hơn tôi. Khi có con người phù hợp, doanh nghiệp mới có thể bước sang một giai đoạn phát triển khác. Song song với đó, Ê Đê Café sẽ tiếp tục mở rộng vùng nguyên liệu.
Hiện nay, chúng tôi đã bao tiêu và hỗ trợ khoảng 1.000 ha cà phê cho bà con địa phương canh tác. Mục tiêu trong thời gian tới là nâng lên khoảng 5.000 ha, không chỉ tại vùng của tôi mà còn mở rộng ra các khu vực lân cận và nhiều địa phương khác. Việc mở rộng vùng nguyên liệu và quy mô hoạt động cũng đặt ra bài toán lớn về tài chính. Ở một hướng khác, chúng tôi sẽ tiếp tục đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu, củng cố các thị trường đã có và từng bước tiếp cận thêm những thị trường mới.
Ê Đê Café liên tiếp nhận được các chứng nhận và bằng khen của Nhà nước, như một sự ghi nhận cho hướng đi và những nỗ lực trong thời gian qua.Những tháng đầu tiên của năm 2026 đã trôi qua, có vẻ như anh đã nhận được nhiều tín hiệu vui?
Đúng vậy, mới chỉ bước sang tháng đầu tiên của năm 2026, chúng tôi đã ghi nhận những tín hiệu rất tích cực. Ê Đê Café liên tiếp nhận được các chứng nhận và bằng khen của Nhà nước, như một sự ghi nhận cho hướng đi và những nỗ lực trong thời gian qua. Đặc biệt, sức mua trong dịp Tết năm nay rất tốt, mang lại kết quả vượt kỳ vọng.
Cụ thể, cuối tháng 1/2026 chúng tôi xuất khẩu sang thị trường Mỹ khoảng 19 tấn cà phê. Bên cạnh đó, chương trình OCOP Tiền Giang đặt 1.200 phần quà Tết từ Ê Đê Café. Riêng tại Đắk Lắk – thủ phủ cà phê của cả nước – sản lượng đơn hàng quà Tết cũng tăng thêm khoảng 100 kg. Có thể nói, mùa Tết năm nay là một mùa tương đối thành công, không chỉ về mặt doanh thu mà quan trọng hơn là giúp bà con có một cái Tết ấm no, đủ đầy hơn...
Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 7+8-2026 phát hành ngày 16-23/02/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:
Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-78-xuan-binh-ngo.html
-Minh Anh
Nông dân Đoàn Văn Vươn gây dựng thương hiệu vịt biển
Ông Đoàn Văn Vươn, trú tại xã Hùng Thắng, TP.Hải Phòng (xã Vinh Quang, huyện Tiên Lãng trước đây) đã lặng lẽ làm người nông dân bám đất, quyết tâm làm giàu từ đất. Dù còn những khát vọng chưa đạt được nhưng người nông dân ấy đã xây dựng nên thương hiệu vịt biển Đoàn Văn Vươn trên khu đầm thủy sản trù phú mà ông đã dành cả đời để tạo lập.
NGƯỜI NỔI TIẾNG BẤT ĐẮC DĨNằm kề khu cống Rộc phía ngoài đê biển Vinh Quang là khu đầm nước lợ với các ô đầm vuông vắn bờ đất vững chãi, bao quanh khu đầm là những vạt rừng sú vẹt. Theo con đường bao quanh khu đầm được đổ vôi thầu gạch vỡ tới khu đất ở góc khu đầm nằm kề biển là trang trại nuôi vịt biển của gia đình ông Đoàn Văn Vươn. Trên khu đất là căn nhà ba gian xây tường trát mộc đã phủ rêu phong. Cách đó không xa là xưởng sản xuất cám phục vụ nuôi vịt biển. Khu chuồng nuôi vịt nằm kế bên với nền láng xi măng. Đàn vịt biển cả nghìn con đang ăn bên chuồng thấy người lạ kêu quạc quạc chạy tản ra, lao xuống đầm nước.
Bà Nguyễn Thị Thương, vợ ông Vươn, đang cho đàn vịt ăn, dừng tay. “Anh ấy chở vịt đi giao cũng sắp về”, bà Thương nói. Lát sau, có tiếng xe máy trên đê vọng xuống, bà Thương nhìn lên: “Nhà tôi về đó”.
Chiếc xe máy cà tàng băng trên con đường đá mấp mô rồi dừng lại. Ông Vươn bước xuống. Tuổi ngoài 60 nhưng người đàn ông miền biển gương mặt đen sạm, mái tóc đỏ quạch vẫn rất vâm vức, hai cánh tay chắc nịch bê bao cám viên đổ vào máng cho đàn vịt. “Tôi vừa ra cao tốc gửi vịt lên quán ăn ở Hà Nội. Tuần vài lần đi gửi xe khách cho các quán ở xa”, ông Vươn cất giọng sang sảng mời khách vào nhà.
Ông cho hay đã hơn 30 năm gắn bó với khu đầm ven biển, từ những ngày đầu lấn biển với biết bao gian khó. Trải qua những thăng trầm, từng trở thành người nông dân nổi tiếng bất đắc dĩ, ông luôn bám đất đau đáu khát vọng làm ăn.
GÂY DỰNG THƯƠNG HIỆU VỊT BIỂNCuối tháng 8/2015, ông Vươn được trở về với đời và lặng lẽ bắt tay vào công việc đầm áng vườn tược. Vợ chồng, anh em ông lại đào đất đắp bờ quy hoạch lại đầm ao vườn tược. Cơ duyên dẫn dắt, ông Vươn được tặng 100 con giống vịt biển Đại Xuyên cùng sách hướng dẫn quy trình chăn nuôi. Ông Vươn nuôi thử theo quy trình hướng dẫn nhưng được một tuần thì đàn vịt biển bị xù lông, yếu trông thấy.
Là kỹ sư nông nghiệp, có kinh nghiệm nuôi vịt nhiều năm, nhận thấy quy trình nuôi, chăm sóc chưa phù hợp với thổ nhưỡng vùng nước lợ, ông Vươn đề nghị người tặng con giống để tự nuôi theo phương pháp của mình. Thức ăn được thay đổi, cám vịt được bổ sung thêm tôm cá, khô đậu tương. Đàn vịt cải thiện rõ rệt. Giống vịt biển Đại Xuyên đã tỏ ra thích nghi tốt ở vùng đầm nước ven biển Vinh Quang. Chúng có sức chống chọi với bệnh tật, tăng trưởng nhanh, đáp ứng quy trình chăn nuôi sạch, cho thịt và trứng chất lượng tốt. Lứa đầu nuôi thử thành công đã mở ra hướng làm ăn mới cho ông Vươn.
Vụ tiếp theo, ông Vươn tự tin mở rộng quy mô chăn nuôi. Ông lên Trung tâm vịt giống Đại Xuyên mua 1.000 con vịt biển giống. Bãi đất bên bờ đầm được đổ vôi thầu láng mịn làm chuồng nuôi. Cám vịt được trộn với các thành phần dưỡng chất được ông mang vào trong làng thuê đóng viên về cho vịt ăn. Có kinh nghiệm từ lần thử nghiệm, đàn vịt nuôi đại trà tăng cân khá nhanh.
Thông qua các mối quan hệ, ông Vươn mang những con vịt thành phẩm đi các nơi giới thiệu tìm kiếm khách hàng. Một người quen đã kết hợp với ông mở quán vịt biển Đoàn Văn Vươn tại Hải Phòng. Người nông dân Đoàn Văn Vươn từng nổi tiếng một thời lại nổi danh với thương hiệu vịt biển. Một số nhà hàng ở Hà Nội hay các tỉnh xa cũng đặt hàng vịt thương phẩm của ông.
Mỗi vụ, ông Vươn nuôi chừng ba tháng thì xuất chuồng, mỗi con vịt biển lúc này chừng 2,5 – 2,8 kg, giá bán khá cao khoảng 280.000 đồng/con vịt thương phẩm. Qua vài vụ có vốn liếng, ông vay mượn thêm đầu tư lắp trạm biến áp, xây dựng nhà xưởng, mua máy sản xuất cám viên chuyên nuôi vịt biển, đầu năm 2017 thì các công trình này đã hoàn thành. Con đường từ đê biển xuống khu đầm vốn là bờ đất cũng được đắp rộng ra, rải vôi thầu gạch vỡ lu lèn tạo thành con đường cho xe tải đi.
Vịt biển Đoàn Văn Vươn có lượng tiêu thụ tăng dần, quy mô đàn vịt giống cũng cứ thế tăng lên. Ông Vươn nuôi gối vụ, đàn trước đến thời điểm xuất chuồng đã có lứa mới gối vào. Có lúc trang trại vịt biển nhà ông nuôi tới 4.000 – 5.000 con vịt biển lớn nhỏ các loại.
“Các cháu đi làm xa, hai vợ chồng bận rộn liên miên. Hết chăm vịt lại nuôi cá, trồng chuối, cây ăn quả. Trừ ngày ốm thì hôm nào tôi cũng dậy từ 4 giờ sáng chuyển cám cho vịt ăn, dọn rửa chuồng trại. Có đơn hàng thì chở đi giao”, ông Vươn chia sẻ. Vất vả sớm hôm, có chút vốn liếng, năm 2018, vợ chồng ông xây dựng được căn nhà xây ba gian để lấy chỗ ở tươm tất. Ông Vươn cật lực làm ăn, có tiền lại tái đầu tư cải tạo khu đầm, số tiền đầu tư khoảng 5 tỷ đồng. Khu đầm ngoài những ô nuôi tôm cá đã trở thành một trang trại vịt biển quy mô, chung quanh bờ là những vườn chuối và cây ăn quả.
Vịt biển Đoàn Văn Vươn đang trên đà tăng trưởng, mỗi năm xuất chuồng cả vạn con vịt thương phẩm thì diễn ra đại dịch Covid-19. Do ảnh hưởng của dịch, mức tiêu thụ của các nhà hàng, quán ăn suy giảm, từ năm 2020, quy mô nuôi vịt biển cũng sụt giảm không ít. Dù dịch bệnh đã qua từ lâu nhưng sản lượng vịt biển cũng không còn được như trước. “Tôi cũng trăn trở muốn chăn nuôi vịt biển quy mô lớn nhưng đáng tiếc mấy lần có cơ hội mà lực bất tòng tâm, giờ chỉ cầm chừng mỗi năm vài ngàn con. Ngoài một số nhà hàng ở Hải Phòng, Hà Nội, Bắc Ninh thì có một lượng lớn khách mua lẻ”, ông Vươn tiếc nuối.
CÓ CƠ HỘI LÀM ĂN LỚN NHƯNG “VƯỚNG”Ông Vươn cho hay cùng với nuôi vịt biển lấy thịt, ông cũng từng tuyển chọn đàn vịt nuôi để lấy trứng. Vịt biển không chỉ cho thịt ngon mà trứng vịt cũng rất thơm ngon, bán cũng được giá. Mấy năm trước, trứng vịt biển của ông cũng đã được một chuỗi siêu thị lớn tìm về đặt vấn đề hợp tác thu mua. Siêu thị đặt vấn đề làm ăn lớn với lượng tiêu thụ cả nghìn quả trứng mỗi ngày, khách hàng sẵn sàng đầu tư vốn.
Hai bên đã ký hợp đồng nguyên tắc, chuỗi siêu thị đầu tư vốn giống, ông nuôi vịt đẻ trứng đảm bảo chất lượng, bên siêu thị bao tiêu, nhưng hợp đồng không thực hiện được vì vướng thủ tục. Muốn đưa trứng vịt biển vào siêu thị phải truy xuất nguồn gốc. Nhưng khu trang trại nằm trong quy hoạch sân bay từ nhiều năm, không thể hoàn thiện về thủ tục theo yêu cầu, sau nhiều ngày trăn trở chạy ngược chạy xuôi lo thủ tục, ông Vươn đành ngậm ngùi bỏ cuộc.
Sau đó, cơ hội làm ăn lớn lại một lần nữa tìm đến. Một hôm, ông Vươn nhận được cuộc gọi mời tới nhà hàng vịt biển tại Hải Phòng, nơi ông hợp tác cung cấp độc quyền. Thì ra một quan chức ngoại giao ở nước ngoài về đã ghé vào quán vịt biển ăn thử. Thấy vịt biển thơm ngon, vị cán bộ ngoại giao nhất quyết đòi gặp ông Vươn.
Hai bên trò chuyện xoay quanh câu chuyện về vịt biển thương phẩm. “Bác ấy nói một con vịt quay Bắc Kinh ra thị trường quốc tế giá rất cao, mà vịt biển của mình thơm ngon như vậy sao giá không cao được. Rồi một thời gian sau, bác ấy gọi đặt 6 con vịt biển của tôi để mang đi Nhật”, ông Vươn kể.
Bẵng đi ít ngày, vị cán bộ ngoại giao kia gọi cho ông Vươn thông báo đã đem 6 con vịt biển đi Nhật được kiểm nghiệm với kết quả đạt tiêu chuẩn Organic. Vị cán bộ ngoại giao nói muốn ông Vươn chăn nuôi quy mô lớn để chế biến đưa sản phẩm vịt biển ra nước ngoài. Lúc này, ông Vươn mới hiểu thì ra vị cán bộ ngoại giao kia đã bỏ cả công sức, tiền bạc muốn đưa vịt biển Đoàn Văn Vươn ra nước ngoài, muốn giúp ông phát triển trang trại vịt biển quy mô lớn.
“Nghĩ tới viễn cảnh đưa được vịt biển thương phẩm ra nước ngoài với lượng tiêu thụ lớn, đúng là sướng rơn. Bác ấy còn cho cả người liên hệ hướng dẫn tôi làm các thủ tục cần thiết”, ông Vươn bộc bạch. Thế nhưng viễn cảnh ấy không được mở ra vì cũng như đưa trứng vào siêu thị lớn phải có thủ tục hồ sơ đất đai. Mấy chục ha đầm thủy sản của ông Vươn cũng như cả nghìn ha đầm khu vực cửa biển Tiên Lãng nằm trong quy hoạch sân bay, hồ sơ thủ tục không thể hoàn thiện. Ông Vươn đành bó tay trước cơ hội làm ăn lớn đã trải ra trước mắt.
Ông Vươn cho hay dù chưa đạt được ước mơ vươn xa làm ăn quy mô lớn nhưng ông cũng rất bằng lòng với khu đầm thủy sản cùng trang trại vịt biển của mình. Sau bao năm vất vả, trải qua biết bao thăng trầm, ông đã biến khu biển hoang thành vùng đất phì nhiêu. “Tôi đã phải mất rất nhiều mồ hôi, công sức mới tạo dựng được cơ ngơi cũng như thương hiệu vịt biển của mình, nên dù có khó khăn tôi cũng luôn hy vọng vịt biển của mình ngày một vươn xa”, ông Vươn chia sẻ.
Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 7+8-2026 phát hành ngày 16-23/02/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:
Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-78-xuan-binh-ngo.html
-Đỗ Hoàng
Các công ty Trung Quốc chi hàng trăm triệu USD để quảng bá sản phẩm AI dịp Tết
Các doanh nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI) Trung Quốc đang tăng chi ngân sách cho cuộc đua “hongbao” (lì xì điện tử) trước Tết Nguyên đán, tung ra loạt ưu đãi để thúc đẩy người dùng tải và trải nghiệm ứng dụng.
Ngày 6/2, Alibaba công bố chương trình tặng trà sữa miễn phí thông qua ứng dụng AI Qwen (tên tiếng Trung: Qianwen), nằm trong chiến dịch hongbao trị giá 3 tỷ nhân dân tệ (khoảng 434 triệu USD) trước Tết.
Người dùng chỉ cần tải ứng dụng Qwen và nhập yêu cầu “Đặt cho tôi một ly trà sữa” sẽ nhận phiếu giảm giá 25 nhân dân tệ. Với mã giảm giá của Qwen, khách hàng có thể mua trà sữa với giá gần như miễn phí tại khoảng 300.000 cửa hàng trên toàn quốc.
Hiệu ứng lan tỏa diễn ra gần như tức thì. Chỉ trong vòng 5 giờ, 5 triệu phiếu giảm giá được phát hành. Nhiều cửa hàng trà sữa ghi nhận hơn 1.000 đơn mỗi ngày, tạo nên tình trạng quá tải tại một số điểm bán. “Cơn sốt trà sữa” đã đẩy Qwen lên vị trí dẫn đầu bảng xếp hạng ứng dụng AI miễn phí trên các kho ứng dụng tại Trung Quốc.
Không đứng ngoài cuộc, Tencent, đơn vị vận hành ứng dụng nhắn tin WeChat, cũng triển khai chiến dịch hongbao trị giá 1 tỷ nhân dân tệ (145 triệu USD) để quảng bá ứng dụng AI Yuanbao.
Khi đang bị đánh giá chậm nhịp hơn DeepSeek và Alibaba ở mảng AI, Tencent được cho là cũng không ngại chi để lấy lại vị thế thông qua chiến dịch Tết lần này.
Baidu cũng lên kế hoạch phân bổ 500 triệu nhân dân tệ (72 triệu USD) tiền lì xì đến hết tháng 3 nhằm quảng bá các chatbot AI.
Trong chiến dịch quảng bá trong Tết năm nay, Baidu, Tencent và Alibaba đều tung lì xì trực tuyến với giá trị lớn, có lì xì giá trị lên tới 10.000 nhân dân tệ (khoảng 1.450 USD), kèm phiếu mua hàng, thiết bị công nghệ và nhiều phần mềm miễn phí nhằm thu hút người dùng mới.
Tết Nguyên đán vốn là mùa cao điểm chi tiêu, đồng thời là thời điểm để các doanh nghiệp truyền thông cho các sản phẩm mới.
Ông Charlie Dai, chuyên gia phân tích chính tại Forrester, nhận định với CNBC rằng các công ty đang bước vào cuộc đua quyết liệt nhằm giành thị phần người dùng và xây dựng hệ sinh thái nhà phát triển trước khi đối thủ chiếm ưu thế. Tuy vậy, bài toán lợi nhuận và mô hình kinh doanh bền vững vẫn là thách thức chung của các doanh nghiệp AI trên toàn cầu.
Không chỉ tung khuyến mại rầm rộ, các doanh nghiệp còn tăng tốc nâng cấp mô hình công nghệ.
Cách đây vài hôm, ByteDance đã công bố mô hình tạo video thế hệ mới Seedance 2.0, được giới thiệu có khả năng sản xuất nội dung đạt chuẩn điện ảnh chuyên nghiệp. Một đoạn video do AI tạo ra với hình ảnh Tom Cruise và Brad Pitt đối đầu nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội, thu hút sự chú ý của giới làm phim tại Hollywood.
Trước đó, startup Zhipu AI (hoạt động quốc tế với tên Z.ai) đã ra mắt mô hình GLM-5, hướng tới cạnh tranh trong các tác vụ lập trình và xử lý phức tạp với những đối thủ như Claude Opus 4.5 của Anthropic.
Các chiến dịch Tết luôn được kỳ vọng là dịp mang lại bước ngoặt cho doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc. Chẳng hạn như năm 2015, chương trình khuyến mại dịp lễ của Tencent đã tạo cú hích tăng trưởng cho ứng dụng nhắn tin WeChat, nền tảng hiện giữ vị thế thống lĩnh tại thị trường nội địa.
-Hạ Chi
Phát triển kinh tế tư nhân: Chuyển từ “quản lý là chính” sang “phục vụ là chủ yếu”
Thưa ông, khi nhắc về những chuyển biến của kinh tế Việt Nam thời gian qua, nhiều người ví Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân như một "cú hích" lịch sử. Ông nhìn nhận thế nào về "sức nặng" của Nghị quyết này đối với khu vực tư nhân?
Tôi cho rằng Nghị quyết 68 không chỉ đơn thuần là một văn bản hành chính, mà nó là sự xác lập vị thế của khu vực kinh tế tư nhân trong hệ thống kinh tế, chính trị, xã hội của đất nước. Thực tiễn những năm qua đã chứng minh khu vực tư nhân phát triển mạnh mẽ và đóng góp ngày càng quan trọng vào sự phát triển chung. Nghị quyết này ra đời chính là để "gọi tên" và khẳng định xu hướng đó.
Điều khiến tôi tâm đắc nhất chính là việc Đảng và Nhà nước coi kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất để phát triển kinh tế - xã hội. Chúng ta đã đặt ra những mục tiêu rất cụ thể và dài hạn: đến năm 2030 phấn đấu có 2 triệu doanh nghiệp; năm 2045 đạt 3 triệu doanh nghiệp và đóng góp vào GDP trên 60%. Đây không chỉ là những con số khô khan, mà là sự thừa nhận và đặt niềm tin tuyệt đối vào sức mạnh của các doanh nhân Việt.
Từ sự xác lập này, một loạt cơ chế, giải pháp đã được kích hoạt. Năm 2025 là một năm "bản lề" với khối lượng chính sách khổng lồ mang tính lịch sử: hơn 80 luật, pháp lệnh được sửa đổi, ban hành; cùng khoảng 320 nghị quyết, nghị định điều hành. Tất cả đều xoay quanh một trục chính: cải cách thể chế để mở đường cho doanh nghiệp.
Khối lượng chính sách "khổng lồ" như ông nói chắc chắn sẽ mang đến cả cơ hội lẫn áp lực thích nghi cho doanh nghiệp?
Đúng vậy, nhưng điểm mấu chốt ở đây là sự thay đổi tư duy, chuyển từ "quản lý là chính" sang "hỗ trợ, phục vụ là chủ yếu". Chúng ta không chỉ ban hành luật trên giấy, mà còn đổi mới mạnh mẽ phương thức thực hiện thông qua số hóa, xử lý hành chính online, phân cấp phân quyền sâu rộng xuống tận cấp cơ sở. Những "điểm nghẽn" tồn đọng nhiều năm của các dự án đầu tư ở địa phương cũng đang được quyết liệt xử lý để giải phóng nguồn lực. Đó chính là “hơi thở” mới của môi trường kinh doanh.
Trong dòng chảy của Nghị quyết 68, ông đánh giá thế nào về sự dịch chuyển sang các mô hình kinh tế mới như kinh tế xanh, kinh tế số?
Đây chính là "chìa khóa" để chúng ta đạt được mục tiêu tăng trưởng hai con số. Nếu chỉ phát triển theo phương thức truyền thống, thâm dụng lao động hay khai thác tài nguyên, chúng ta sẽ sớm chạm trần. Việc tiếp cận các mô hình kinh tế xanh, số hóa, năng lượng sạch hay công nghệ cao, bán dẫn... không chỉ đem lại giá trị gia tăng cao mà còn giúp Việt Nam rút ngắn khoảng cách với thế giới.
Tôi muốn nhấn mạnh một điểm mới trong Nghị quyết 68, đó là Nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp sẽ đồng hành trong các lĩnh vực này. Đi vào những lĩnh vực mới mẻ này một mình, doanh nghiệp tư nhân sẽ đối mặt với rủi ro rất cao. Nhưng khi có sự ủng hộ, hỗ trợ từ Chính phủ thông qua các thể chế mở, rủi ro sẽ giảm bớt, tạo niềm tin để cả hai cùng tiên phong.
Con số tăng trưởng GDP 8,02% của năm 2025 là rất ấn tượng, nhưng nếu đi sâu vào "nội lực" của cộng đồng doanh nghiệp, ông thấy "sức khỏe" thực sự của họ hiện nay ra sao?
Nếu nhìn vào bức tranh tổng thể, chúng ta thấy những tín hiệu phục hồi bước đầu nhưng chưa thực sự vững chắc. Kết quả khảo sát cuối năm 2025 của VCCI cho thấy những mâu thuẫn khá thú vị. Cụ thể, 59,3% doanh nghiệp dự kiến có lãi, nhưng đáng lo là chỉ có 11,2% đạt mức "lãi như kế hoạch", còn lại 48,1% chỉ "lãi chút ít". Điều này phản ánh biên lợi nhuận đang rất mỏng. Trong khi đó, có tới hơn 40% doanh nghiệp đang ở trạng thái không tạo ra tích lũy vốn; 22,4% hòa vốn; 18,3% thua lỗ.
Một thực trạng nữa là quy mô doanh nghiệp Việt vẫn còn rất khiêm tốn. Có tới 69% doanh nghiệp có doanh thu dưới 10 tỷ đồng. Tỷ lệ doanh nghiệp lớn, có doanh thu trên 300 tỷ đồng chỉ chiếm vỏn vẹn khoảng 2%. Với "cơ thể" nhỏ bé như vậy, doanh nghiệp rất dễ tổn thương trước các cú sốc kinh tế.
Sự tổn thương đó thể hiện rõ nhất ở những khía cạnh nào trong năm qua, thưa ông?
Khảo sát của chúng tôi chỉ ra rằng trung bình mỗi doanh nghiệp đang phải đối mặt với 2-3 loại khó khăn cùng lúc. Hai "tảng đá" lớn nhất đè nặng lên họ là thiếu đầu ra thị trường (57,3%) và khó tiếp cận vốn (51,2%).
Có 5 "nút thắt" mang tính hệ thống.
Một, áp lực từ hệ thống pháp luật thay đổi quá nhanh. Dù việc ban hành hơn 80 luật và 320 nghị định trong năm 2025 là nỗ lực tuyệt vời để tháo gỡ điểm nghẽn, nhưng tốc độ này gây áp lực tuân thủ rất lớn cho doanh nghiệp nhỏ. Có đến 93% doanh nghiệp nói rằng họ không thể dự đoán được sự thay đổi chính sách, điều này khiến việc lập kế hoạch dài hạn trở nên cực kỳ rủi ro.
Hai, dịch vụ công trực tuyến có tiến bộ, nhưng thủ tục đất đai vẫn là "điểm nghẽn" nghiêm trọng nhất. Kế đến là các vấn đề về thuế, phòng cháy chữa cháy, môi trường.
Ba, năng lực tích lũy vốn yếu khiến doanh nghiệp ngại mở rộng.
Bốn, áp lực từ hội nhập với các rào cản phi truyền thống. Năm 2025, các biện pháp thuế quan mới từ Hoa Kỳ dưới thời Tổng thống Donald Trump nhiệm kỳ hai đã tác động mạnh đến hàng xuất khẩu của Việt Nam. 100% doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng được hỏi đều bị ảnh hưởng bởi mức thuế đối ứng 20%. Bên cạnh đó là những tiêu chuẩn xanh khắt khe từ EU như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) hay quy định chống phá rừng...
Năm, thực thi tại địa phương. Có một nghịch lý là 66% doanh nghiệp cho rằng chủ trương của lãnh đạo tỉnh rất tốt, nhưng khi xuống đến sở, ngành thì lại không được thực hiện đúng. Việc thiếu liên thông dữ liệu khiến doanh nghiệp vẫn phải nộp hồ sơ giấy, ký tá thủ công, rất mất thời gian.
Quốc hội đã quyết nghị tăng trưởng kinh tế năm 2026 phấn đấu từ 10% trở lên. Đây là một con số đầy kiêu hãnh nhưng cũng rất thách thức. Theo ông, Chính phủ cần những "liều thuốc" nào để trợ lực cho doanh nghiệp đạt được con số này?
Để đạt được 10%, chắc chắn không thể đi theo lối mòn. Chính phủ đang tập trung vào 3 nhóm giải pháp đột phá.
Thứ nhất, đột phá về thể chế, nhưng trọng tâm của năm 2026 phải là "thực thi". Sau khi đã sửa đổi hàng loạt luật trong năm 2025, giờ là lúc đưa chúng vào đời sống thông qua một cửa liên thông thực chất, xóa bỏ "rừng" thủ tục bủa vây các dự án. Việc bảo vệ quyền tài sản và tinh thần kinh doanh thông qua "dân sự hóa" các quan hệ kinh tế sẽ tiếp tục là ưu tiên hàng đầu.
Thứ hai, khơi thông "nhựa sống" tài chính. Chính phủ sẽ duy trì chính sách tài khóa linh hoạt, mở rộng "luồng xanh" trong hải quan và thuế. Đặc biệt là phát triển thị trường trái phiếu và nâng cấp thị trường chứng khoán để doanh nghiệp có thêm kênh dẫn vốn mới ngoài ngân hàng.
Thứ ba, kiến tạo các ngành kinh tế mới. Chính phủ sẽ không hỗ trợ dàn trải mà tập trung "trúng và đúng" vào AI, bán dẫn, năng lượng xanh. Các cơ chế thí điểm (sandbox) sẽ được ban hành để doanh nghiệp tự tin thử nghiệm cái mới mà không lo rào cản pháp lý lạc hậu.
Để những giải pháp của Chính phủ thực sự "ngấm" vào doanh nghiệp, VCCI có những đề xuất cụ thể nào mang tính chiến lược trong thời gian tới không, thưa ông?
Chúng tôi đã đúc kết 5 nhóm kiến nghị trọng tâm.
Một là, cần minh bạch và dự báo được hệ thống pháp luật. VCCI kiến nghị các văn bản hướng dẫn thi hành luật phải được ban hành ít nhất 60-75 ngày trước khi có hiệu lực, thay vì 45 ngày như hiện nay, để doanh nghiệp kịp "trở tay". Quy trình xây dựng chính sách phải tham vấn thực chất ý kiến của doanh nghiệp và cần một cổng thông tin pháp luật cập nhật duy nhất.
Hai là, cải cách thủ tục hành chính phải thực chất, nhắm thẳng vào các "điểm nghẽn" đất đai, thuế, bảo hiểm. Phải tái cấu trúc lại toàn bộ quy trình, lược bỏ các tầng nấc trung gian.
Ba là, khơi thông đất đai và tín dụng. Chúng tôi kiến nghị thiết lập cơ chế giám sát tiến độ xử lý hồ sơ đất đai và công khai minh bạch tình trạng này. Về vốn, cần thúc đẩy các gói vay tín chấp dựa trên năng lực tài chính và lịch sử hoạt động thay vì chỉ nhìn vào tài sản thế chấp.
Bốn là, hỗ trợ doanh nghiệp hội nhập. Cần một hệ thống cảnh báo sớm về các rào cản thương mại, thuế quan và tiêu chuẩn xanh. Đồng thời, Nhà nước nên có các gói hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp nhỏ chuyển đổi công nghệ sạch.
Năm là, nâng cao hiệu lực thực thi tại địa phương. Đây là vấn đề rất quan trọng. Theo đó, cần sớm hoàn thiện khung pháp lý về phân cấp, phân quyền giữa cấp tỉnh và cấp xã. Phải chuẩn hóa đội ngũ cán bộ cơ sở và đầu tư hạ tầng số đồng bộ để dữ liệu được liên thông, giúp giảm bớt hồ sơ giấy và rút ngắn thời gian xử lý cho doanh nghiệp.
Tôi tin rằng nếu triển khai đồng bộ những giải pháp này, chúng ta sẽ tạo ra một môi trường đầu tư minh bạch, ổn định, giúp khu vực tư nhân phục hồi bền vững và thực sự trở thành động lực đưa dân tộc vươn mình trong kỷ nguyên mới.
Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 7+8-2026 phát hành ngày 16-23/02/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:
Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-78-xuan-binh-ngo.html
-
Nhiều động lực giúp phục hồi thị trường bất động sản
“Trong năm 2025, Chính phủ và các bộ, ngành đã ban hành một loạt chủ trương, chính sách quan trọng, đặc biệt là những định hướng đổi mới lớn của Đảng và Nhà nước, tác động trực tiếp đến lĩnh vực xây dựng và mở ra dư địa phát triển mới cho thị trường bất động sản trong giai đoạn tiếp theo.
Trong đó, bao gồm: Luật Đầu tư năm 2025, Luật Xây dựng năm 2025, Luật Đường sắt năm 2025, Nghị quyết số 201/2025/QH15 của Quốc hội thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội, Nghị quyết 188/2025/QH15 của Quốc hội thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt để phát triển hệ thống mạng lưới đường sắt đô thị tại TP. Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh; Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 về phân loại đô thị…
Các chính sách ban hành trong năm 2025 tập trung giải quyết ba nhóm vấn đề lớn.
Thứ nhất, nhóm chính sách cải cách, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp và thị trường phát triển.
Thứ hai, nhóm chính sách tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế, khắc phục những vướng mắc trong quá trình thực thi pháp luật thời gian qua.
Thứ ba, nhóm chính sách liên quan đến thực hiện yêu cầu sắp xếp tổ chức bộ máy, sáp nhập đơn vị hành chính, qua đó mở ra không gian phát triển mới, đặc biệt đối với thị trường bất động sản tại các đô thị và vùng động lực.
Đáng chú ý, việc sắp xếp, hợp nhất chức năng quản lý giữa lĩnh vực giao thông và xây dựng đã tạo ra một động lực mới, thúc đẩy sự gắn kết chặt chẽ hơn giữa phát triển hạ tầng giao thông và phát triển nhà ở, thị trường bất động sản. Đây là xu hướng tất yếu trong phát triển đô thị hiện đại.
Đối với Luật Đường sắt, nhiều người chỉ nghĩ đến phát triển giao thông đường sắt thuần túy. Tuy nhiên, điểm mới và rất quan trọng của Luật này là phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD).
Cùng với việc ban hành Luật Đường sắt là việc ban hành Nghị quyết số 188/2025/QH15 thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt để phát triển hệ thống mạng lưới đường sắt đô thị tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh là bước đi quan trọng, tạo cú hích mới trong khai thác quỹ đất quanh các nhà ga, tuyến metro, qua đó dẫn dắt và định hướng thị trường bất động sản theo hướng bền vững hơn.
Bên cạnh hệ thống pháp luật, các công cụ quản lý như quy hoạch, chiến lược, chương trình và kế hoạch phát triển đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Hiện nay, các địa phương trên cả nước đang đồng loạt hoàn thiện các công cụ quản lý như: quy hoạch tỉnh, quy hoạch đô thị và nông thôn, chương trình, kế hoạch phát triển nhà ở… Đây là những công cụ quan trọng nhằm sắp xếp, phân bố lại không gian phát triển mới và có thể dẫn đến sự thay đổi về cơ cấu phân khúc sản phẩm bất động sản tại từng khu vực trong thời gian tới.
Trước bối cảnh đó, các doanh nghiệp, nhà đầu tư và toàn bộ hệ sinh thái liên quan đến lĩnh vực bất động sản cần nhanh chóng nắm bắt, thích ứng kịp thời và đặt ra định hướng phát triển trong thời gian tới”.
“Hiện tại, thị trường xây dựng, bất động sản nước ta mới đóng góp dưới 10% GDP, trong khi ở Trung Quốc, con số này là khoảng 21%. Tôi cho rằng năm tới, chúng ta cần tính toán lại đóng góp của thị trường xây dựng, bất động sản đối với nền kinh tế, đặc biệt là hệ số lan tỏa.
Như chúng ta thấy, hiện có nhiều yếu tố vĩ mô đang tác động rất tốt tới thị trường bất động sản. Vừa qua, hàng loạt luật liên quan được sửa đổi theo hướng thông thoáng, tuy nhiên, thị trường vẫn còn nhiều bất cập: giá nhà tăng cao, tình trạng “đầu cơ” vẫn phổ biến; biện pháp căn cơ để kiểm soát giá nhà ở chưa được ban hành; một số doanh nghiệp có dấu hiệu đầu tư dàn trải; còn chậm trong ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; chi phí nhân công, vật liệu và đền bù, giải phóng mặt bằng tăng; một số địa phương tính bảng giá đất mới chưa nhất quán, chưa chuẩn hóa về phương pháp, dữ liệu đầu vào... dẫn đến giá đất cao, tiền nộp bổ sung lớn…
Do đó, tôi kiến nghị Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện thể chế về đất đai, xây dựng và bất động sản nhằm tăng cung, điều tiết phù hợp; có phương án, biện pháp cụ thể, khả thi trong ổn định, giảm mặt bằng giá bất động sản, nhất là nhà ở; kiểm soát phù hợp tín dụng bất động sản; đa dạng hóa nguồn vốn và phát triển tài chính bất động sản như: thị trường trái phiếu doanh nghiệp, sớm thành lập Quỹ nhà ở quốc gia, quỹ đầu tư tín thác bất động sản, có lộ trình đánh thuế bất động sản phù hợp; kiên quyết chống lãng phí, nhất là trong lĩnh vực đất đai, bất động sản, tài sản công, đầu tư công... để vừa là động lực tăng trưởng kinh tế vừa khơi thông nguồn lực, tăng niềm tin; cho phép chuyển đổi trụ sở cơ quan dư thừa thành nhà ở xã hội, nhà ở công vụ…
Với các doanh nghiệp, cần tận dụng tốt các chương trình, gói hỗ trợ (nhất là các chương trình giãn hoãn tiền thuê đất Đa dạng hóa nguồn vốn, sản phẩm; đưa giá nhà đất về mức hợp lý hơn; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin (in 3D, BIM…), chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; thích ứng, nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp, văn hóa doanh nghiệp; chuẩn hóa quy trình, sản phẩm và nhân sự theo các Luật mới có hiệu lực”.
“Nhìn chung, mặc dù rủi ro thanh khoản vẫn là một yếu tố hiện hữu cần lưu tâm, nhưng bối cảnh hiện tại đang cho thấy những tín hiệu rất tích cực. Mọi thứ đang dần trở nên tốt hơn khi thị trường sàng lọc đi những yếu tố thiếu bền vững do tính cạnh tranh giữa các dự án sẽ được đẩy lên cao điểm. Thị trường sẽ không rơi vào trạng thái đóng băng mà sẽ tiến tới một giai đoạn phát triển chuyên nghiệp hơn, nơi mà chất lượng dự án và uy tín chủ đầu tư trở thành thước đo duy nhất cho sự thành công của giao dịch.
Năm 2026 sẽ là năm của nhu cầu thực và giá trị thực, thay thế hoàn toàn cho câu chuyện đầu cơ nóng hổi của những giai đoạn trước. Thực tế cho thấy tâm lý nhà đầu tư hiện nay đã trở nên bình tĩnh và thận trọng hơn rất nhiều. Khi mặt bằng giá đã neo ở mức cao, những người có ý định đầu cơ dần nhận ra rằng việc nhảy vào các cơn sóng ảo chỉ mang lại lợi ích cho nhóm đối tượng trục lợi hoặc những bên trung gian tung hứng giá. Do đó, dòng tiền sẽ tự khắc tìm về những sản phẩm mang lại giá trị sử dụng đích thực.
Giai đoạn này đồng thời đóng vai trò như một phép thử khắc nghiệt nhưng cần thiết đối với các doanh nghiệp kinh doanh bất động sản. Thị trường đang vận hành theo quy luật chọn lọc tự nhiên một cách gắt gao. Đây là cơ hội để doanh nghiệp khẳng định vị thế và tạo dựng nền móng vững chắc cho bước phát triển tiếp theo. Khi chúng ta định hướng rõ ràng về mục tiêu phát triển bền vững thì cả dòng vốn lẫn nguồn cung sản phẩm cũng sẽ tự điều chỉnh để thích nghi theo đúng quỹ đạo đó.
Mọi thứ đang dần trở nên khuôn phép hơn với hệ thống pháp lý chặt chẽ và sự hỗ trợ quyết liệt từ phía Chính phủ. Sự kết hợp giữa tính minh bạch của dự án và các giải pháp tài chính thiết thực sẽ giúp thị trường bất động sản không còn là một cuộc chơi đầy rủi ro, mà trở thành một kênh đầu tư và an cư đúng nghĩa.
Bên cạnh đó, thời gian qua, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã tập trung chỉ đạo các bộ, ngành quyết liệt triển khai các nhiệm vụ, giải pháp tháo gỡ khó khăn, các điểm nghẽn thể chế để thúc đẩy phát triển các dự án bất động sản, nhất là nhà ở xã hội.
Hơn nữa, sau sáp nhập tỉnh, thành phố, những lợi thế riêng biệt của từng địa phương được tích hợp lại, cộng hưởng các thế mạnh, bổ trợ và bù đắp cho nhau. Việc sáp nhập sẽ thúc đẩy mạnh mẽ phát triển hạ tầng, kết nối các địa phương, đây chính là cơ hội lớn để xây dựng một thị trường bất động sản bền vững hơn trong tương lai.
Do đó, tôi tin rằng bước sang năm 2026, thị trường bất động sản sẽ chuyển mình mạnh mẽ theo hướng ưu tiên các nhu cầu thực tế khi các chính sách quản lý nhà nước bắt đầu thẩm thấu sâu rộng vào đời sống”.
“Báo cáo Khảo sát mức sống dân cư 2024 của Cục Thống kê, Bộ Tài chính, cho thấy chi tiêu cho nhà ở và các dịch vụ nhà ở hiện nay ước tính chiếm khoảng 15,0% tổng chi tiêu của hộ gia đình Việt Nam và sẽ gia tăng lên khoảng 20% trong giai đoạn 2025-2030. Với mục tiêu tới năm 2030 đạt trên 50% dân số sống ở đô thị, có 1.000-1.200 đô thị, thị trường bất động sản dự kiến tăng trưởng nhanh, đưa Việt Nam thuộc nhóm các quốc gia đô thị hóa nhanh nhất khu vực châu Á.
Tại các nước phát triển, thị trường bất động sản và dịch vụ nhà ở chiếm khoảng 16% GDP. Tại Việt Nam, con số này hiện được ước tính là 8% GDP và được dự báo sẽ tăng lên 10% GDP vào năm 2030. Khi đó, quy mô thị trường bất động sản và dịch vụ nhà ở sẽ tăng gấp đôi so với hiện tại, đạt khoảng 80-85 tỷ USD/năm.
Đặc biệt, Việt Nam đang đầu tư mạnh cho phát triển hạ tầng. Giai đoạn 2026 – 2030, dự kiến dành nguồn vốn đầu tư công ước tính lên tới khoảng 8,5 triệu tỷ đồng, gấp 3 lần giai đoạn trước. Ngay trong năm 2026, dự sẽ chi 1,08 triệu tỷ đồng cho đầu tư công. Điều này sẽ tác động mạnh mẽ, tích cực đến thị trường bất động sản thông qua mở rộng các không gian tăng trưởng mới, cải thiện hạ tầng giao thông, kết nối vùng, thu hút doanh nghiệp và lao động. Từ đó, tăng nhu cầu về bất động sản nhà ở, văn phòng, công nghiệp, thương mại, thúc đẩy giá trị bất động và tạo động lực phát triển các khu đô thị mới cũng như gia tăng giá trị từ đất đai.
Ngoài ra, nguồn vốn FDI đổ vào Việt Nam vẫn rất lớn. Trong giai đoạn 2021–2025, vốn thực hiện uớc đạt hơn 158 tỷ USD, vượt mục tiêu 100–150 tỷ USD đề ra trong Nghị quyết 50-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Với phân khúc bất động sản công nghiệp, FDI vào ngành chế biến, chế tạo tăng mạnh thúc đẩy nhu cầu nhà xưởng, kho bãi. Xu hướng chuyển dịch sang khu công nghiệp xanh/sinh thái đạt tiêu chuẩn ESG đang trở thành ưu tiên hàng đầu của các nhà đầu tư ngoại.
Với phân khúc căn hộ dịch vụ và nhà ở cao cấp, sự gia tăng các chuyên gia, kỹ sư nước ngoài theo các dự án FDI lớn tiếp tục làm gia tăng nhu cầu thuê căn hộ cao cấp và văn phòng tại các đô thị lớn như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và các thủ phủ công nghiệp như Bắc Ninh, Bình Dương”.
“Giai đoạn 2026-2030 sẽ là chu kỳ tăng trưởng mới của thị trường bất động sản Việt Nam. Dự báo trong năm 2026, nguồn cung tiếp tục tăng khi nhiều dự án từng “đóng băng” được tháo gỡ pháp lý và quay trở lại thị trường.
Tại Hà Nội, nguồn cung năm 2026 ước đạt 40 nghìn căn, TP. Hồ Chí Minh ước đạt 28 nghìn căn. Tỷ trọng đóng góp của khu vực miền Nam tăng trưởng rõ rệt, khi các dự án đang triển khai ra hàng đúng kế hoạch. Phân khúc chung cư tiếp tục dẫn dắt nguồn cung và thanh khoản. Phân khúc đất nền, nhà ở riêng lẻ tại các tỉnh thành có kinh tế phát triển và hạ tầng đang triển khai thực tế cũng được nhiều nhà đầu tư ưa chuộng. Phân khúc nhà ở xã hội ghi nhận nguồn cung gia tăng mạnh mẽ với sự tham gia của các chủ đầu tư lớn.
Nguồn cung không chỉ tăng về lượng, mà còn thay đổi về quy mô với sự xuất hiện ngày càng nhiều của các siêu đô thị, đồng thời, chất lượng sản phẩm được cải thiện theo xu hướng đô thị xanh, phát triển bền vững. Tuy nhiên, cơ hội đầu tư không còn trải đều mà chọn lọc hơn theo vị trí - phân khúc - dòng tiền, nhất là khi áp lực từ xu hướng lãi suất tăng trở lại đang trở thành “phép thử” đối với cả chủ đầu tư lẫn người mua nhà. Lượng giao dịch sẽ tăng tỷ lệ thuận với nguồn cung nhưng tập trung vào các dự án có pháp lý hoàn thiện, chủ đầu tư uy tín, đáp ứng tiêu chuẩn bền vững, dọc các tuyến đường vành đai, hạ tầng giao thông công cộng. Nhà đầu tư tiếp tục có xu hướng đổ về khu vực vùng ven khi mặt bằng giá tại khu vực thành phố đã quá cao, không còn nhiều dư địa tăng trưởng về giá và tỷ suất sinh lời thấp.
Giá bán trên thị trường sơ cấp tiếp tục được duy trì ở mức cao do chi phí tiền sử dụng đất tăng mạnh theo bảng giá đất mới; nhiều dự án triển khai trở lại sau khi được gỡ vướng có chi phí vốn tăng; nhưng tốc độ tăng chậm lại khi có sự cạnh tranh về giá và chính sách bán hàng giữa các chủ đầu tư. Trong khi mặt bằng giá tại khu vực miền Nam vẫn duy trì đà tăng ổn định, thì tại miền Bắc, sau giai đoạn tăng “nóng” ở một số thị trường thì nguồn cung dự kiến đi vào ổn định hơn khiến giá bán bắt đầu chững lại.
Tuy nhiên, xu hướng tăng vẫn sẽ tiếp diễn theo hướng có chọn lọc, tập trung vào các dự án có khả năng kết nối giao thông thuận tiện, phát triển theo mô hình TOD, đã hình thành hạ tầng và hệ thống tiện ích cơ bản, đủ sức thu hút nhu cầu ở thực. Đồng thời, thị trường cũng ghi nhận sự “nổi lên” của một số khu vực có mặt bằng giá còn ở vùng trũng, khi bắt đầu xuất hiện các chủ đầu tư lớn triển khai những dự án quy mô lớn với hạ tầng bứt phá”.
“Triển vọng thị trường bất động sản Việt Nam trong thập kỷ tới là rất tích cực, được định hình bởi ba động lực chính: khung pháp lý ổn định và minh bạch hóa; dòng vốn FDI mạnh mẽ nhờ quy trình phê duyệt hiệu quả hơn; sự bùng nổ hạ tầng mở ra các thị trường vùng ven, thúc đẩy nguồn cung nhà ở vừa túi tiền và logistics.
Động lực tăng trưởng của Việt Nam nói chung và của thị trường bất động sản nói riêng còn đến từ thị trường nội địa năng động, lạm phát được kiểm soát tốt, lãi suất duy trì ở mức thấp và tầng lớp trung lưu mở rộng nhanh chóng.
GDP Việt Nam hiện tại ước khoảng 480 tỷ USD và dự kiến sẽ tăng gấp ba lần vào năm 2035. Tỷ lệ đô thị hóa dự kiến đạt 50%, tương đương 51 triệu người dân đô thị. Tầng lớp trung lưu dự kiến chiếm tới 75% dân số từ đó kéo theo nhu cầu nhà ở, thương mại, nghỉ dưỡng và chăm sóc sức khỏe gia tăng mạnh.
Đây là giai đoạn Việt Nam chuyển mình từ nền kinh tế ‘tích trữ đất’ sang ‘tạo giá trị’. Thị trường sẽ chứng kiến sự gia tăng vai trò của nhà đầu tư tổ chức và dòng vốn quốc tế, hướng đến phát triển dự án bền vững và dài hạn. Chính phủ hiện cũng đang đẩy mạnh cải cách pháp lý và cơ chế huy động vốn mới, bao gồm trái phiếu hạ tầng và chuyển đổi số trong quản lý thị trường, hướng đến một môi trường minh bạch, hiện đại và thu hút vốn dài hạn.
Từ năm 2026 trở đi, nguồn cung nhà ở sẽ dồi dào hơn. Những dòng sản phẩm được tung ra từ các chủ đầu tư uy tín, vị trí đẹp, pháp lý ổn sẽ vẫn thu hút được các nhà đầu tư cũng như người mua sử dụng. Đối với những dòng sản phẩm diện tích nhỏ hay những dòng sản phẩm 1-2 phòng ngủ thường sẽ thu hút được nhiều người mua hơn.
Với phân khúc hạng C, tình trạng mất cân đối nguồn cung dự kiến sẽ sớm được cải thiện nhờ việc chính quyền địa phương đẩy mạnh xét duyệt, thực hiện thí điểm một số dự án nhà ở cũng như đẩy mạnh đầu tư cơ sở hạ tầng, tăng khả năng kết nối và đi lại giữa các vùng trong thời gian sắp tới. Một số dự án đã hoàn tất thủ tục pháp lý, đang hoàn thiện, chuẩn bị sản phẩm và sẽ sớm ra mắt thị trường.
Tại Hà Nội, Thành phố đang đẩy nhanh việc phát triển các dự án nhà ở xã hội nhằm giải quyết các hạn chế về khả năng chi trả và hỗ trợ tiếp cận nhà ở rộng rãi hơn. Nếu các biện pháp này tiếp tục được thực hiện, chúng ta có thể kỳ vọng sớm khắc phục tình trạng thiếu hụt nhà ở vừa túi tiền và nhà ở xã hội - những phân khúc vốn khan hiếm trong suốt thời gian qua.
Còn tại TP.Hồ Chí Minh, giá bán căn hộ có thể tiếp tục đà tăng nhờ niềm tin vào khả năng tiêu thụ tốt và tác động tích cực từ các dự án hạ tầng lớn như vành đai 3, tuyến metro số 2, cầu Thủ Thiêm 4... Tuy nhiên, nguồn cung hạn chế và mức giá cao vẫn là rào cản chính đối với người mua ở thật trong ngắn hạn. Để cân bằng thị trường, việc đẩy mạnh đô thị hóa, thiết lập hạ tầng liên kết vùng sẽ khiến các chủ đầu tư tự tin hơn trong việc mở rộng quỹ đất và phát triển sản phẩm nhà ở vừa túi tiền, đây sẽ là yếu tố then chốt”.
Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 7+8-2026 phát hành ngày 16-23/02/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:
Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-78-xuan-binh-ngo.html
-
Vì sao chatbot AI sẽ thay đổi câu trả lời khi hỏi “Bạn có chắc không?”
Khi truy vấn chatbot AI, rồi hỏi lại “bạn có chắc không?”, thực tế đa phần chúng sẽ xem xét lại câu trả lời ban đầu và đưa ra hồi đáp mới, đôi khi mâu thuẫn một phần, thậm chí hoàn toàn trái ngược với chính nội dung trước đó.
Nếu tiếp tục bị chất vấn, các mô hình càng có xu hướng thay đổi quan điểm. Dù một số mô hình ngôn ngữ lớn nhận ra mình đang bị “thử phản xạ”, song chúng vẫn hiếm khi giữ nguyên lập trường ban đầu.
Trong một bài viết trên blog cá nhân, Tiến sĩ Randal S. Olson, đồng sáng lập kiêm Giám đốc công nghệ của Goodeye Labs, nhận định rằng hiện tượng này, thường được gọi là “nịnh hót” (sycophancy), là một trong những "thất bại" điển hình của trí tuệ nhân tạo hiện nay.
Các chatbot AI như ChatGPT, Claude hay Gemini được thiết kế để hỗ trợ người dùng một cách thân thiện. Tuy nhiên, chính phương pháp huấn luyện của chúng lại khiến các hệ thống này trở nên quá dễ “chiều lòng” người hỏi.
Công ty Anthropic, đơn vị phát triển Claude, cũng từng công bố nghiên cứu về vấn đề này vào năm 2023. Báo cáo chỉ ra rằng các mô hình được huấn luyện có xu hướng ưu tiên câu trả lời làm hài lòng người dùng hơn là những câu trả lời trung thực.
Phương pháp huấn luyện nói trên gọi là học tăng cường từ phản hồi của con người (RLHF) vốn được áp dụng để giúp chatbot giao tiếp tự nhiên, mềm mại và ít gây phản cảm hơn. Song mặt trái cũng khiến mô hình dễ “chiều ý” người hỏi.
Hệ quả là, trong quá trình tối ưu, những câu trả lời làm hài lòng kỳ vọng của người dùng có thể được chấm điểm cao hơn, trong khi các phản hồi thẳng thắn nhưng trái ý lại kém được ưu tiên.
Cơ chế này vô hình trung tạo ra một vòng lặp: mô hình ngày càng có xu hướng nói điều người dùng muốn nghe thay vì điều chính xác nhất.
Một nghiên cứu khác của Fanous et al, thử nghiệm trên GPT-4o của OpenAI, Claude Sonnet và Gemini 1.5 Pro trong các lĩnh vực toán học và y khoa, cho thấy các hệ thống này đã thay đổi câu trả lời của mình gần 60% khi bị người dùng chất vấn lại.
Điều đó cho thấy đây không phải là trường hợp cá biệt, mà là xu hướng chung của các mô hình đang được hàng triệu người sử dụng mỗi ngày. Cụ thể, GPT-4o, Claude Sonnet và Gemini 1.5 Pro đã thay đổi lập trường lần lượt khoảng 58%, 56% và 61% khi bị người dùng chất vấn lại.
Đáng chú ý, cách diễn đạt cũng ảnh hưởng đến mức độ “chiều ý”. Khi người dùng sử dụng ngôi thứ nhất, chẳng hạn như “Tôi tin rằng…”, tỷ lệ chatbot thay đổi quan điểm để đồng thuận cao hơn so với cách đặt vấn đề ở ngôi thứ ba.
-Bạch Dương
Nhà nhiệt đới cho gia đình nhiều thế hệ
Theo WHO: "Sức khỏe trong đời sống được hiểu là trạng thái thoải mái cả về thể chất lẫn tinh thần, chứ không phải chỉ là việc không có bệnh tật". Nhận thức này đã làm thay đổi cách con người định nghĩa về ngôi nhà lý tưởng. Không đơn thuần là nơi cư trú, nhà là nơi đáp ứng nhu cầu cân bằng thân - tâm - trí, tận hưởng cuộc sống trong lành, hài hòa với tự nhiên.
Khi thời tiết ngày càng trở nên khó lường, các kiến trúc sư Việt Nam tìm về quá khứ và thiên nhiên để giảm bớt sức ép khí hậu. Phong cách nhiệt đới hiện nay đề cao vẻ đẹp lý tính, đơn giản, với những nguyên tắc kiến trúc bản địa cũng như kỹ thuật và phong cách xây dựng truyền thống. Nói cách khác, đây là sự hòa quyện giữa tính thẩm mỹ tối giản của thế giới hiện đại, cùng những nét văn hóa và khí hậu đặc trưng của vùng nhiệt đới.
Sự kết hợp độc đáo này không chỉ đáp ứng nhu cầu thẩm mỹ hiện đại của con người mà còn đề cao các giải pháp thụ động trong thiết kế, giúp công trình giảm thiểu phụ thuộc vào điện năng và các yếu tố bên ngoài. Đây là cách kiến trúc thích nghi với điều kiện khí hậu tự nhiên, mở ra những cơ hội mới trong việc kết hợp vật liệu, tôn vinh văn hóa và phương pháp xây dựng bản địa.
TROPICAL HOUSE 2 – BẮC GIANGCông trình Tropical House 2 được hình dung như một ngôi làng thẳng đứng dành cho một gia đình nhiều thế hệ, nơi kiến trúc, cây xanh và cuộc sống sinh hoạt chung được đan xen vào một hệ sinh thái sống động, thích ứng với khí hậu nhiệt đới.
Dự án tọa lạc tại số 1 đường Hùng Vương, thành phố Bắc Giang, trên một khu đất góc trong khu dân cư đông đúc. Với mặt tiền chính hướng Đông và một mặt dài hướng Bắc, khu đất mang lại điều kiện thuận lợi cho ánh sáng tự nhiên và thông gió, đồng thời cũng đặt ra những thách thức liên quan đến việc kiểm soát nhiệt độ và sự riêng tư trong bối cảnh đô thị.
Gia chủ đã hình dung về một ngôi nhà cho một gia đình lớn với chín người con và cháu – một ngôi nhà có thể hỗ trợ cuộc sống chung nhưng vẫn cho phép không gian riêng tư và khả năng thích ứng lâu dài. Đáp lại, các kiến trúc sư đến từ ARO studio đã tìm ra một chiến lược kiến trúc hợp lý: Chuyển từ một khối nhà khép kín, nhỏ gọn sang một cấu trúc không gian phân lớp theo chiều ngang.
Tổng thể công trình được thể hiện thông qua các khoảng lùi, các phần nhô ra, ban công sâu và các khoảng trống trồng cây, làm giảm quy mô cảm nhận của ngôi nhà và tạo ra các không gian bán ngoài trời có bóng mát. Hình thức phân lớp này làm mềm sự hiện diện của tòa nhà và thiết lập nhiều điểm tiếp xúc với thiên nhiên.
Mái nhà được coi như một không gian sống thứ hai, nơi mái nhà xanh và không gian ngoài trời mở rộng cảnh quan theo chiều dọc. Lớp phủ xanh này cải thiện hiệu suất nhiệt, điều chỉnh vi khí hậu và giữ lại nước mưa, đồng thời cung cấp không gian chung cho các hoạt động gia đình.
Xen kẽ trong toàn bộ khối kiến trúc là một hệ thống giếng trời và mái vòm trồng cây, cho phép ánh sáng ban ngày và luồng không khí tự nhiên xuyên sâu vào bên trong. Những khoảng trống này thúc đẩy thông gió chéo và làm mát bằng hiệu ứng ống khói, đồng thời đóng vai trò là các kết nối trực quan, củng cố mối quan hệ giữa các tầng và giữa các thế hệ.
Thay vì hoạt động như một ngôi nhà đơn thông thường, Tropical House 2 đề xuất một mô hình sống nhiệt đới bắt nguồn từ sự cộng sinh. Thông qua khối kiến trúc nhiều lớp, mái nhà xanh và giếng trời đan xen, ngôi nhà trở thành một khung không gian nơi cuộc sống gia đình, thiên nhiên và môi trường đô thị được kết hợp hài hòa và bền vững.
TU PHUONG SECOND HOUSE – PHÚ THỌSau đại dịch Covid-19, chủ nhân ngôi nhà này - khi đó đang sinh sống tại TP.HCM - đột nhiên có mong muốn trở về quê hương và xây dựng một ngôi nhà làm nơi sum họp gia đình và bạn bè. Đây sẽ là một nơi chốn nghỉ dưỡng của đại gia đình sau hơn 20 năm xa nhà theo đuổi công việc và cuộc sống ở thành phố.
Nằm trong một ngôi làng nông thôn ở xã Bình Tuyên, tỉnh Phú Thọ, ngôi nhà tọa lạc giữa khung cảnh nông thôn vẫn còn lưu giữ những nét đặc trưng của vùng quê miền Bắc Việt Nam. Dự án nằm gần một lò gạch lâu đời, và được truyền cảm hứng từ mong muốn của chủ nhà về một ngôi nhà truyền thống hòa mình với thiên nhiên, gạch ngói đất nung và gạch đỏ được chọn làm vật liệu chính.
Các kiến trúc sư đến từ văn phòng Atelier huu đã quyết định bảo tồn cẩn thận những cây cổ thụ do chủ nhà trồng từ hai thập kỷ trước để tạo thành yếu tố chính định hình bố cục. Những thói quen hàng ngày - những cuộc trò chuyện dưới mái hiên, sự hiện diện của cây cối và nước, vườn tược, và mùi thơm của bếp củi là những yếu tố định hình vẻ đẹp của cuộc sống nông thôn và dễ dàng nhận thấy trong kiến trúc nông thôn truyền thống.
Tuy nhiên những điều này cũng đang dần biến mất dưới sự đô thị hóa nhanh chóng, không kiểm soát của các kiểu nhà ở mới. Do đó, thiết kế kiến trúc tập trung vào việc tạo ra không gian sinh hoạt chung ở tầng trệt, bao gồm phòng khách, không gian làm việc, phòng ngủ, bếp trong nhà và ngoài trời, vườn và ao cá.
Cách bố trí không gian tạo nên bầu không khí ấm cúng cho bữa ăn và những buổi sum họp gia đình, không gian làm việc sáng sủa và thoáng đãng, cùng những phòng ngủ tối giản, nhưng vẫn đảm bảo sự thoải mái.
Thiết kế tránh được vấn đề thường gặp là "càng lớn càng tốt", dẫn đến việc các không gian không được sử dụng hiệu quả bị biến thành kho chứa dụng cụ hoặc đồ cũ. Thay vào đó, dự án sử dụng vật liệu địa phương, kỹ thuật thủ công và các yếu tố nông thôn quen thuộc, gợi lên cảm giác thân mật và gần gũi.
Trong thời đại mà ranh giới giữa cuộc sống thành thị và nông thôn ngày càng mờ nhạt - nơi những khu vườn tươi tốt đang được thay thế bằng những sân lát gạch và mái tôn, và những ngôi nhà "vô danh" mới xây thiếu đi bản sắc văn hóa, ngôi nhà này mong muốn trở thành một lời nhắc nhở nhẹ nhàng: Một nguồn cảm hứng để bảo tồn và trân trọng lại vẻ đẹp tĩnh lặng và những giá trị vượt thời gian của kiến trúc nông thôn truyền thống Việt Nam.
-Lưu Hà